* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Nguồn lây bệnh do não mô cầu đến từ người bệnh và người lành mang trùng. Ước tính có từ 5-25% người trong cộng đồng có thể mang vi khuẩn ở mũi họng mà không có triệu chứng. Khi gặp điều kiện thuận lợi như hệ miễn dịch suy giảm do mắc bệnh lý, hút thuốc lá, căng thẳng, stress... vi khuẩn sẽ tấn công và gây bệnh viêm họng, viêm phổi, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn... Trong đó, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết là hai thể bệnh phổ biến nhất. Đáng lo ngại, bệnh có tỷ lệ tử vong từ 8-15%. Khoảng 10-20% người sống sót phải chịu di chứng lâu dài như hoại tử, cắt cụt chi, mất thính lực, chậm phát triển trí tuệ.
Theo CDC Mỹ, bất cứ ai cũng đều có nguy cơ mắc não mô cầu, trong đó thanh thiếu niên là 1 trong 3 nhóm có nguy cơ mắc não mô cầu cao nhất, bên cạnh nhóm trẻ dưới 1 tuổi và trên 65 tuổi. Lý do, thanh thiếu niên có tỷ lệ mang vi khuẩn não mô cầu ở hầu họng có thể lên tới 25-32%, cao nhất trong các độ tuổi, với nguy cơ mắc bệnh có thể gấp đôi dân số chung. Nhóm tuổi này cũng thường sinh hoạt nơi đông người, thích đi du lịch, di chuyển nhiều nơi khác nhau, ăn uống thất thường, thức khuya, hút thuốc lá, uống rượu bia gây suy giảm miễn dịch, dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn não mô cầu tấn công gây bệnh.
Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh do não mô cầu hiệu quả nhất. Có 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu phổ biến là A, B, C, Y, W hiện đã có vaccine phòng bệnh tại Việt Nam. Trong đó, vaccine nhóm A, C, Y, W có 3 loại, gồm Menquadfi (Mỹ), Nimenrix (Bỉ), Menactra (Mỹ), vaccine nhóm B có loại Bexsero (Italy) và VA-Mengoc-BC (Cu Ba). Các vaccine não mô cầu không có tác dụng phòng ngừa chéo giữa các nhóm huyết thanh gây bệnh, do đó mỗi người cần tiêm đầy đủ các loại để giúp tạo miễn dịch đầy đủ với cả 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến.
Con bạn 15 tuổi cần tiêm đầy đủ vaccine não mô cầu nhóm B và nhóm A, C, Y, W để được phòng ngừa đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến. Bé cần tiêm vaccine Bexsero (Italy) với 2 mũi, cách nhau một tháng và có thể tiêm một trong ba loại vaccine nhóm A, C, Y, W theo khuyến cáo của bác sĩ. Trước tiêm, trẻ cần được bác sĩ khám sàng lọc kỹ và bạn nên chia sẻ đầy đủ tình hình sức khỏe, tiền sử dị ứng và lịch tiêm cụ thể để bác sĩ đánh giá, chỉ định tiêm cho trẻ phù hợp.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Trẻ vừa bước vào năm học mới thường sốt, ho, đau họng, sổ mũi đến từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất là do môi trường học đường trẻ cùng chơi, học tập, ngủ nghỉ trong không gian nhỏ hẹp, khép kín sẽ dễ lây các bệnh hô hấp như viêm họng, sốt siêu vi, tay chân miệng, cúm, sởi, thủy đậu... Thứ hai là trẻ có miễn dịch chưa hoàn thiện, chưa ý thức rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, chơi cùng đồ chơi, tay bẩn đưa lên miệng... Những thói quen này tạo điều kiện cho mầm bệnh dễ xâm nhập vào cơ thể hơn. Thứ ba là sau thời gian nghỉ hè, trẻ đi chơi nhiều nơi, nhiều tỉnh thành khác nhau sẽ nhiễm mầm bệnh, sau đó nguồn bệnh đưa đến lớp học.
Trẻ bị sốt, đau họng, sổ mũi, ho… có thể chỉ cần theo dõi triệu chứng trong vài ngày sẽ hết. Song cũng có trường hợp trẻ trở nặng, vì vậy phụ cần theo dõi dấu hiệu trở nặng như sốt cao không đáp ứng thuốc, co giật, giật mình chới với, run chi, tay chân lạnh, bỏ ăn... để đưa trẻ nhập viện kịp thời.
Với vaccine cúm, hiện Việt Nam có 4 loại của Việt Nam, Hàn Quốc, Pháp, Hà Lan, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi. Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi có lịch tiêm 2 mũi cách nhau một tháng. Theo CDC Mỹ, Bộ Y tế, WHO, tiêm vaccine cúm và tiêm mũi nhắc lại hằng năm là cách giúp phòng cúm và các biến chứng do cúm hiệu quả.
Ngoài cúm, trẻ mắc các bệnh hô hấp khác như sởi, thủy đậu, bệnh do phế cầu, não mô cầu, sốt xuất huyết cũng có triệu chứng ban đầu là sốt, đau họng, sổ mũi, ho. Việt Nam đã có đầy đủ vaccine phòng bệnh các bệnh này cho trẻ. Nếu con chưa tiêm vaccine cúm, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm phòng bệnh cho trẻ sớm, tránh mắc bệnh phải nghỉ học.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus gây bệnh tay chân miệng do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra với nhiều chủng khác nhau, trong đó có các chủng chính là Coxsackievirus A16 (CA16), A6, A10 và Enterovirus 71 (EV71). Sau khi khỏi bệnh, cơ thể trẻ chỉ tạo miễn dịch với chủng virus đã mắc, không tạo miễn dịch chéo với các chủng, phân nhóm khác. Do đó, nếu trẻ tiếp xúc với nhóm, phân nhóm khác với loại đã mắc vẫn có nguy cơ tái nhiễm. Thời gian tái nhiễm có thể vài tuần, vài tháng phụ thuộc vào chủng virus lưu hành, vệ sinh, khả năng miễn dịch của trẻ. Một trẻ có thể tái nhiễm 2-3 lần và tỷ lệ nhiều hơn ở trẻ suy dinh dưỡng, trẻ sơ sinh, trẻ mắc bệnh khiến hệ miễn dịch suy giảm.
Riêng chủng EV71 có nhiều phân nhóm như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Điều này khiến trẻ dù đã từng mắc một phân nhóm của chủng EV71 vẫn có thể tái nhiễm nếu gặp phân nhóm khác của chủng này. Ví dụ, trẻ từng mắc EV71 phân nhóm B5 vẫn có thể nhiễm lại nếu năm sau phân nhóm lưu hành chuyển sang C1 hoặc C4.
Để giúp trẻ tránh tái nhiễm bệnh, bạn cần thực hiện tốt và thường xuyên nguyên tắc "3 sạch": ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay sạch. Đó là, cần giúp trẻ thường xuyên rửa tay bằng xà phòng với nước sạch, đặc biệt là khi ăn và sau khi đi vệ sinh, chơi đồ chơi, hắt hơi, nhảy mũi, ho. Nhà cửa, bề mặt tiếp xúc, bàn ghế, sàn nhà đồ chơi, dụng cụ học tập của trẻ... cần được thường xuyên lau chùi, khử khuẩn với dung dịch sát khuẩn. Quần áo, chăn gối, khăn mặt cần giặt bằng xà phòng với nước nóng để tiêu dịch virus. Không gian sống cần thông thoáng, sạch sẽ, sử dụng thùng rác có nắp đậy và xử lý đúng cách, hoặc vứt bỏ để ngăn ngừa virus lây truyền qua đường tiêu hóa. Cần cho trẻ ăn uống đủ chất dinh dưỡng, uống đủ nước, tăng cường vitamin từ rau củ, nước cam, nước trái cây, cho trẻ ngủ đủ giấc, tránh cho trẻ thức khuya để tăng cường chất đề kháng.
Hiện ca mắc tay chân miệng đang gia tăng, bạn cho trẻ mang khẩu trang khi đến nơi đông người, rửa tay cho trẻ khi chạm vào đồ vật nơi công cộng. Khi trẻ tái nhiễm bệnh, phụ huynh nên cho trẻ nghỉ học, đưa đi khám và cần theo dõi sát các dấu hiệu nặng như sốt cao không hạ, giật mình, run tay chân, thở nhanh, quấy khóc liên tục, bỏ ăn...
Hiện vaccine tay chân miệng đã được Bộ Y tế cấp phép từ tháng 3/2026. Vaccine được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng virus EV71 gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm và khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác nhau, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. Hiện VNVC đang xúc tiến các thủ tục và chuẩn bị đưa về Việt Nam, triển khai tiêm cho trẻ tại gần 300 trung tâm trên cả nước. Ngoài bệnh tay chân miệng, hiện có nhiều bệnh nguy cơ lây qua đường hô hấp và tiêu hóa khi trẻ tựu trường, phụ huynh nên rà soát lịch tiêm chủng để tiêm bù, tiêm vét, tiêm bổ sung các mũi còn thiếu, giúp trẻ tránh mắc bệnh chồng bệnh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Việt Nam đang có hai loại vaccine 6 trong 1 giúp phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B, các bệnh do vi khuẩn HiB của Pháp và của Bỉ trong 1 mũi tiêm. Vaccine có lịch tiêm 4 mũi, tiêm từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) đến 2 tuổi. Con bạn hiện 7 tuần tuổi hoàn toàn có thể tiêm vaccine 6 trong 1 để được phòng bệnh sớm.
Với vaccine não mô cầu hiện Việt Nam có 5 loại vaccine giúp phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến là A, B, C, Y, W, trong đó có vaccine Menquadfi (Mỹ), Nimenrix (Bỉ) tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi.
Theo thông tin kê toa từ nhà sản xuất, không có quy định hay khuyến cáo nên tiêm vaccine não mô cầu hay vaccine 6 trong 1 trước, cũng không cần khoảng cách giữa hai mũi. Các nghiên cứu chỉ ra trẻ tiêm nhiều mũi vaccine cùng lúc vẫn đáp ứng miễn dịch tốt mà không gây phản ứng bất lợi hoặc khiến phản ứng sau tiêm nặng hơn. Trẻ được chủng ngừa đồng thời nhiều loại vaccine còn tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, nhất là giảm lo lắng của bé khi phải chích ngừa các ngày khác nhau. Do đó, bạn có thể cho con tiêm vaccine não mô cầu và vaccine 6 trong 1 trong cùng một buổi để được phòng bệnh sớm, vợ chồng bạn tiết kiệm thời gian đi lại.
Trước tiêm, bé cần được khám sàng lọc kỹ. Bác sĩ sẽ đánh giá sức khỏe, tiền sử bệnh lý và dị ứng để quyết định mũi phù hợp. Còn bạn cần chuẩn bị mọi thông tin, cung cấp đầy đủ cho bác sĩ tình trạng sức khỏe bé.
Sau tiêm, trẻ cần được theo dõi tại điểm tiêm trong 30 phút và tại nhà từ 24-48 giờ. Thông thường, các phản ứng sau tiêm thường gặp như đau, sưng, nổi cục cứng, sốt, khó chịu, mệt mỏi... sẽ tự hết sau 1-2 ngày mà không cần điều trị. Trường hợp con bị sốt cao trên 38,5 độ C có thể dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra, lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật mắc bệnh thông qua vết cắn, cào hoặc khi tiếp xúc với vùng da tổn thương. Virus dại có thể xâm nhập vào vết thương hở, dù là nhỏ hay lớn. Trường hợp của bạn bị chó cắn rướm máu, vết thương không sâu vẫn có thể lây truyền virus dại.
Thời gian ủ bệnh dại ở người thông thường từ 1-3 tháng sau phơi nhiễm, hiếm khi có trường hợp thời gian ủ bệnh ngắn dưới 9 ngày hoặc dài tới một vài năm, tùy thuộc vào tình trạng nặng, nhẹ và vị trí của vết cắn. Bệnh hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị, khi đã khởi phát triệu chứng, gần 100% người và động vật tử vong. Biện pháp phòng bệnh duy nhất là vaccine và huyết thanh phòng dại.
Do đó, bạn cần lưu ý không bỏ lỡ thời điểm can thiệp sau phơi nhiễm. Bạn đã bị cắn hơn 4 ngày, nên đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng gần nhất càng sớm càng tốt để được bác sĩ tư vấn và chỉ định các mũi tiêm phòng dại.
Hiện Việt Nam có hai loại ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Người bị động vật cắn, cào tiêm với phác đồ 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào các ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Vaccine được sản xuất theo công nghệ mới, không chứa các tế bào thần kinh nên không ảnh hưởng trí nhớ, thần kinh.
Trong thời gian tiêm, bạn nên theo dõi con vật, nếu chúng còn sống 10 ngày sau khi cắn, cào, bác sĩ có thể căn cứ vào tình trạng vết thương để chỉ định dừng tiêm. Vaccine lúc này vẫn có hiệu quả phòng bệnh. Ở những lần bị động vật cắn, cào sau, bạn chỉ cần tiêm thêm 2 mũi và không cần dùng huyết thanh kháng dại.
Ngoài ra, khi bị động vật cắn, cào, liếm, trước hết bạn cần rửa sạch vết thương bằng nước sạch và xà phòng dưới vòi nước trong ít nhất 15 phút. Sau đó, tiếp tục sát trùng bằng cồn 45-70% hoặc cồn i-ốt để giảm thiểu lượng virus dại tại vị trí vết cắn. Ngoài ra, bạn không nên khâu hoặc băng kín vết thương vì điều này có thể làm virus dại thâm nhập vào cơ thể nhanh hơn, gây nhiễm trùng nặng.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus dại ở chó, mèo thường có trong nước bọt khoảng 3–7 ngày, tối đa 10 ngày trước khi con vật xuất hiện triệu chứng và tiếp tục tồn tại trong thời kỳ phát bệnh. Do đó, chó hoặc mèo khỏe mạnh trong suốt 10 ngày sau khi cắn hoặc cào được xem là không có khả năng lây truyền virus dại tại thời điểm gây ra vết thương.
Trong trường hợp này, mèo vẫn sinh hoạt bình thường đến ngày thứ 17 sau khi bấu bạn, tức đã vượt qua thời gian theo dõi 10 ngày. Việc mèo im lặng rồi chết vào tối ngày thứ 17 có thể xuất phát từ một nguyên nhân khác, nhưng không làm thay đổi đánh giá đối với lần tiếp xúc trước đó: tại thời điểm bấu vào tay, mèo không ở giai đoạn có khả năng truyền bệnh dại.
Bên cạnh đó, thời gian ủ bệnh ở người thông thường là từ 1-3 tháng sau phơi nhiễm, hiếm có trường hợp thời gian ủ bệnh ngắn dưới 9 ngày hoặc dài tới một vài năm. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào tình trạng nặng nhẹ của vết cắn, vị trí của vết cắn có liên quan đến nơi có nhiều dây thần kinh, khoảng cách từ vết cắn đến não, số lượng virus xâm nhập.
Bạn bắt đầu tiêm vaccine vào ngày thứ 14 sau sự việc bị mèo bấu và đến nay đã tiêm tổng cộng 7 mũi. Như vậy, xét riêng lần mèo bấu cách đây 9 tháng, bạn đã được tiêm phòng đầy đủ. Bạn nên giữ toàn bộ giấy xác nhận 7 mũi và không tiêm thêm tùy ý.
Nếu sau này bị chó/mèo cắn hoặc cào làm rách da, hãy rửa dưới vòi nước với xà phòng trong khoảng 15 phút, sát khuẩn bằng cồn 45 đến 70 độ hoặc cồn i-ốt và đến cơ sở tiêm chủng, mang theo lịch tiêm cũ. Người đã hoàn thành lịch tiêm vaccine dại hợp lệ thường chỉ cần xử trí theo phác đồ dành cho người đã tiêm trước đó, gồm 2 liều vào ngày 0 và 3, không dùng huyết thanh kháng dại. Bác sĩ sẽ xác nhận dựa trên loại vaccine, ngày tiêm và phác đồ thực tế.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Trẻ mắc tay chân miệng cần nghỉ học ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh. Trẻ chỉ nên trở lại lớp khi hết loét miệng và các phỏng nước, không còn sốt, ăn uống và sinh hoạt bình thường. Nếu các vết còn lại chỉ là dấu ban mờ trên da đã lành, bạn cần phân biệt với phỏng nước, vết loét chưa khỏi hoặc có thể cho bé tái khám để đánh giá trước khi trở lại lớp.
Nếu trẻ vẫn đang bệnh, việc đưa trẻ đi học có thể làm lây virus cho trẻ khác. Lý do là virus tồn tại trong dịch tiết mũi họng, nước bọt, phân, dễ phát tán qua ho, hắt hơi, tiếp xúc trực tiếp hoặc bám trên bề mặt đồ vật.
Tay chân miệng là bệnh virus cấp tính, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc, do nhiều loại virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16, A6, A10 và Enterovirus 71 (EV71). Sau khi khỏi bệnh, cơ thể thường chỉ tạo miễn dịch đặc hiệu với virus đã gây ra lần nhiễm đó, trong khi khả năng bảo vệ chéo với các loại virus khác rất hạn chế. Do đó, trẻ từng mắc bệnh vẫn có thể mắc lại khi tiếp xúc với một loại virus khác.
Tháng 3 năm nay, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã cấp phép lưu hành vaccine Envacgen tại Việt Nam. Vaccine được hãng dược phẩm Substipharm Biologics (Thuỵ Sỹ) sở hữu, sản xuất theo công nghệ hiện đại, đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về chất lượng, tính an toàn và sinh miễn dịch tốt. Vaccine tay chân miệng sẽ sớm được đưa về Việt Nam và triển khai tiêm cho trẻ. Với vai trò là đối tác chiến lược với Substipharm Biologics, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang đẩy nhanh các thủ tục để sớm triển khai vaccine tại Việt Nam.
Vaccine được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng Enterovirus 71 (EV71), chủng virus gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm nhất liên quan đến phần lớn các ca bệnh nặng và tử vong tại nước ta trong thời gian qua. Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 trên hơn 3.000 trẻ em tại Đài Loan và Việt Nam cho thấy, vaccine có hiệu lực bảo vệ lên đến gần 97% với chủng EV71 và khả năng bảo vệ chéo với các kiểu gen đang lưu hành tại Việt Nam như B5, C4, duy trì miễn dịch kéo dài.
Do đó, bé nhà bạn đã nhiễm chủng EV71 vẫn có thể tiêm vaccine để phòng tái nhiễm. Bạn có thể để lại thông tin theo mẫu dưới đây để được VNVC hỗ trợ kịp thời: https://vnvc.vn/dang-ky-nhan-thong-tin-vac-xin-tay-chan-mieng/
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản, viêm phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ. RSV có thể khiến trẻ sinh non bị suy hô hấp cấp, xẹp phổi, tràn khí màng phổi, bội nhiễm vi khuẩn... Bệnh do RSV gây ra còn có khả năng để lại di chứng lâu dài như xơ phổi, suy giảm chức năng hô hấp, khò khè tái phát hoặc hen phế quản mạn tính.
Hiện Việt Nam đã có kháng thể đơn dòng Nirsevimab (Beyfortus) của do Sanofi đưa về, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Giải pháp này giúp giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện, điều trị tích cực do viêm phổi, viêm tiểu phế quản liên quan RSV, đồng thời giảm gần 70% nguy cơ nhập viện do nhiễm trùng đường hô hấp nói chung. Hiệu quả bảo vệ của kháng thể đơn dòng kéo dài, trùng với giai đoạn trẻ dễ bị tổn thương nhất.
Khi tiêm cho trẻ, kháng thể đơn dòng có mặt ngay trong máu và có khả năng nhận diện, ngăn chặn không cho virus xâm nhập vào tế bào cũng như gây bệnh cho cơ thể. Nhờ đó, trẻ được bảo vệ ngay lập tức, không phụ thuộc vào sự trưởng thành của hệ miễn dịch. Với bệnh có thể diễn tiến nhanh thành viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hiệu quả bảo vệ sớm có ý nghĩa quyết định trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện cho trẻ.
Nirsevimab là kháng thể đơn dòng được tạo ra từ tế bào của người nên độ an toàn cao, ít gây phản ứng sau khi tiêm. Do đó, bé nhà bạn sinh non lúc 31 tuần, vẫn có thể tiêm được kháng thể đơn dòng. Lịch tiêm, liều lượng tùy theo độ tuổi và cân nặng của trẻ. Kháng thể tiêm một mũi duy nhất cho trẻ từ 1 ngày tuổi đến dưới 12 tháng tuổi: liều 0,5 ml với trẻ dưới 5 kg, 1 ml với trẻ từ 5 kg trở lên. Trẻ 12-24 tháng tuổi tiêm hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau.
Trẻ sinh non có sức khỏe và hệ miễn dịch yếu hơn những trẻ khỏe mạnh, cần được tiêm kháng thể đơn dòng RSV càng sớm càng tốt. Trẻ đủ điều kiện sức khỏe nên được tiêm trước khi xuất viện theo chỉ định của bác sĩ. Trường hợp chưa được tiêm khi xuất viện, bạn vẫn có thể đưa bé đi tiêm bổ sung. Vì vậy bạn hãy đưa bé đi tiêm sớm nhất có thể.
Trước khi tiêm, bé sẽ được bác sĩ chuyên khoa khám để đánh giá tình trạng sức khỏe, cân nặng, tiền sử dị ứng, bệnh lý nền, từ đó chỉ định loại kháng thể và liều tiêm phù hợp. Nếu trẻ đang sốt cao, mắc bệnh cấp tính hoặc bệnh mạn tính chưa ổn định thì có thể hoãn tiêm cho đến khi sức khỏe ổn định. Sau khi tiêm kháng thể, trẻ được theo dõi phản ứng cấp tính ít nhất 30 phút. Khi về nhà, phụ huynh tiếp tục theo dõi sát sức khỏe của trẻ trong 24-48 giờ tiếp theo. Các yếu tố cần lưu ý bao gồm nhịp thở, nhiệt độ cơ thể, biểu hiện da toàn thân và vùng da xung quanh vết tiêm.
Phụ huynh không đắp lá, bôi dầu, dán cao, xoa rượu hay chườm nóng lên vết tiêm của trẻ vì dễ gây nhiễm trùng. Hãy giữ vùng tiêm luôn sạch sẽ và khô ráo. Nếu thấy vết tiêm của trẻ sưng đỏ, phụ huynh có thể chườm mát nhẹ nhàng xung quanh bằng khăn sạch. Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus hợp bào hô hấp (RSV) là virus ác tính phổ biến gây viêm tai giữa, viêm phổi, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản nặng, suy hô hấp cấp khiến trẻ dưới 2 tuổi và người cao tuổi phải nhập viện, thậm chí tử vong. Ở người cao tuổi, đặc biệt khi có bệnh nền như tim mạch, COPD, đái tháo đường, suy thận... nếu mắc bệnh do RSV thường diễn tiến nhanh, dễ biến chứng nặng làm tăng nguy cơ tử vong và trầm trọng thêm các bệnh nền đang mắc.
Ông bà bạn hiện đã 70 tuổi, vẫn có thể phòng hiệu quả virus RSV bằng vaccine. Với người cao tuổi, hiện Việt Nam có vaccine Abrysvo của Pfizer (Mỹ, sản xuất tại Bỉ) và vaccine Arexvy của GSK (Anh). Abrysvo chỉ định tiêm mũi duy nhất cho phụ nữ mang thai từ tuần 24-36 để truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ và người từ 60 tuổi trở lên. Với người cao tuổi, vaccine này được chứng minh giúp giảm tới 88,9% nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản do RSV trong năm đầu tiên, duy trì bảo vệ kéo dài. Còn vaccine của GSK có chất bổ trợ chuyên biệt, giúp nhận diện virus sớm và chính xác, từ đó phòng bệnh hiệu quả và bền vững ở người sức khỏe yếu, hệ miễn dịch lão hóa khi cao tuổi, mắc bệnh mạn tính. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra, vaccine đạt hiệu quả bảo vệ hơn hơn 82% ở người trên 60 tuổi, gần 95% ở người có ít nhất một bệnh nền.
Khi đến trung tâm tiêm chủng, ông bà sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Gia đình cần chia sẻ đầy đủ, chính xác các bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe, quyết định mũi tiêm phù hợp. Ông bà có thể tiêm thêm các vaccine khác như phế cầu, cúm, não mô cầu... vẫn đạt được đáp ứng miễn dịch tốt mà không gây nên những phản ứng bất lợi, nghiêm trọng.
Cảm ơn câu hỏi của bác.
Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm trùng huyết hoặc đồng thời cả hai. Bệnh nguy hiểm vì có thể diễn tiến rất nhanh, từ những biểu hiện ban đầu như sốt, đau đầu, mệt mỏi đến tình trạng nặng chỉ trong vài giờ.
Vi khuẩn não mô cầu lây từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp, vùng họng khi tiếp xúc gần. Đáng chú ý, nguồn lây có thể là người mang vi khuẩn ở vùng mũi họng nhưng hoàn toàn không có triệu chứng. Do đó, môi trường ăn ở, sinh hoạt tập thể có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn lây truyền.
Do vi khuẩn có thể lưu hành trong cộng đồng và lây truyền khi có điều kiện thuận lợi, không có một khoảng thời gian cố định trong năm được gọi là "mùa dịch não mô cầu". Bệnh có thể xuất hiện quanh năm, dù số ca có thể gia tăng vào một số thời điểm như giao mùa. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa cần được quan tâm ngay cả khi chưa có thông tin về dịch bệnh tại nơi sinh sống.
Con gái bạn sắp nhập học và học quân sự tập trung, nên chủ động phòng bệnh từ bây giờ và duy trì xuyên suốt thời gian học tập. Bạn có thể đưa con đến cơ sở tiêm chủng để rà soát các mũi đã tiêm, được tư vấn vaccine phòng não mô cầu phù hợp, không chờ đến khi có ca bệnh mới tiêm.
Việt Nam đã có vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, cụ thể:
Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.
VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng và người lớn đến 45 tuổi.
Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.
MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).
Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi tiêm).
Vaccine nhóm B không thay thế vaccine ACWY, còn vaccine ACWY không phòng được bệnh do não mô cầu nhóm B. Do đó, để mở rộng khả năng bảo vệ toàn diện, bạn nên cho con được tư vấn tiêm cả vaccine nhóm B và vaccine nhóm ACWY.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Theo Bộ Y tế, vaccine HPV dự kiến được triển khai tiêm miễn phí cho bé gái học lớp 6 (11 tuổi) tại trường học và trẻ em gái 12 tuổi không đi học tại cộng đồng. 4 tỉnh đã được lựa chọn tiêm vaccine miễn phí gồm: Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Vĩnh Long. Các địa bàn ưu tiên là vùng miền núi, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
HPV (virus u nhú ở người) là virus được chứng minh gây ra các bệnh ung thư như cổ tử cung, vùng hậu họng, âm hộ, âm đạo, dương vật và bệnh sùi mào gà. Virus dễ lây qua đường quan hệ tình dục, tiếp xúc da kề da, ít hơn từ mẹ sang con, sử dụng chung vật dụng chứa mầm bệnh. Tỷ lệ nhiễm virus HPV ít nhất một lần trong đời ở nam khoảng 91%, nữ khoảng 85% khi có hoạt động tình dục. Theo Bộ Y tế, tiêm vaccine là biện pháp phòng lây nhiễm HPV, đồng thời giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư cổ tử cung, vòm họng, sùi mào gà… do HPV gây ra.
Hiện Việt Nam đang có hai loại vaccine HPV, bạn 24 tuổi đủ điều kiện tiêm được cả hai loại vaccine. Trong đó, vaccine thế hệ mới Gardasil 9 giúp phòng nhiều type virus HPV hơn, gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58, tiêm cho nam và nữ từ 9 đến dưới 46 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi cách nhau 6-12 tháng, người từ 15 đến dưới 46 tuổi tiêm 3 mũi cách nhau 6 tháng. Nếu lo lắng về việc lây nhiễm và mắc bệnh do HPV, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm sớm. Bạn 24 tuổi nếu tiêm vaccine này sẽ có lịch tiêm gồm 3 mũi trong 6 tháng.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Hiện Việt Nam đang có vaccine giúp phòng 9 type virus HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 gây bệnh ở nam như ung thư vòm họng, hậu môn, dương vật và sùi mào gà. Vaccine tiêm được từ 9 đến dưới 46 tuổi. Bạn sinh vào tháng 9/1980, hiện 45 tuổi 11 tháng nên vẫn tiêm được vaccine. Lịch tiêm của bạn gồm ba mũi cách nhau 6 tháng. Bạn nên đến cơ sở y tế để bác sĩ tư vấn và tiêm vaccine sớm nhằm tránh quá tuổi quy định được tiêm.
Ung thư vòm họng là một trong những loại ung thư vùng đầu cổ phổ biến hiện nay và nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn nữ. Theo CDC Mỹ, có khoảng 70% ca mắc ung thư vòm họng do virus HPV gây ra. Ngoài HPV còn có các yếu tố gây ung thư khác như rượu bia, hút thuốc lá, vệ sinh răng miệng kém, nhiễm virus Epstein Barr (EBV). Tiêm vaccine HPV là biện pháp phòng ung thư vòm họng hiệu quả. Ngoài tiêm vaccine, bạn cũng nên nên phòng bệnh bằng xây dựng lối sống lành mạnh, vận động đều đặn, vệ sinh răng miệng sạch sẽ, ăn uống đủ chất, không uống rượu bia, hút thuốc lá, quan hệ tình dục an toàn để tránh lây nhiễm virus HPV. Bạn cũng nên tầm soát ung thư định kỳ, đi khám khi có dấu hiệu đau họng kéo dài, nuốt vướng, ngạt mũi, ù tai, đau đầu, nổi hạch, giảm cân nhanh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus hợp bào hô hấp RSV dễ lây qua đường hô hấp và gián tiếp qua vật dụng nhiễm virus. Trẻ dưới 2 tuổi dễ mắc và biến chứng nặng do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở nhỏ hẹp, phổi chưa trưởng thành. Khi mắc viêm phổi hoặc viêm tiểu phế quản do RSV, đường thở trẻ bị phù nề, tiết nhiều dịch gây bít tắc, dẫn đến khó thở, suy hô hấp, thậm chí phải thở oxy hoặc thở máy. Sau khi khỏi bệnh, niêm mạc phế quản vẫn kích ứng kéo dài từ 3-6 tuần, dẫn đến trẻ thường ho, đau họng, sổ mũi, khò khè, thở nhanh.
Bệnh kéo dài, kết hợp phải sử dụng thuốc khiến trẻ mệt, bú kém, ăn không ngon miệng và giảm hấp thu dưỡng chất dẫn đến khó tăng cân, thậm chí bị suy dinh dưỡng. Vợ chồng bạn nên giữ ấm cơ thể cho trẻ, nhất là vùng ngực, cổ, lòng bàn chân bàn tay bằng mặc quần áo dài thấm hút tốt, vệ sinh nhà cửa, đồ chơi của trẻ sạch. Thường xuyên massage vùng ngực, bụng cho trẻ và vệ sinh mũi họng cho bé bằng nước muối sinh lý giúp loãng đờm, bé dễ thở hơn. Cần chia nhỏ các cữ bú cho trẻ để tránh nôn trớ và giúp trẻ hấp thu tốt hơn.
Bên cạnh đó, trẻ đã mắc RSV vẫn có nguy cơ tái nhiễm, tỷ lệ 50% sau 2 tháng, 67% sau 8 tháng, nhiều trẻ mắc lặp lại 2-3 lần trong hai năm. Để phòng ngừa nguy cơ tái nhiễm cho con, bạn nên giữ vệ sinh tay, cho bé đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh để bé tiếp xúc nơi đông người, giữ phòng thoáng, cho bú mẹ hoàn toàn, thường xuyên vệ sinh đồ chơi, sát khuẩn tay và bề mặt nơi bé sinh hoạt, chơi đùa...
Hiện bệnh do RSV đã có kháng thể đơn dòng phòng bệnh cho trẻ. Đây là cách giúp trẻ phòng bệnh chủ động trực tiếp miễn dịch cho bé, tránh nguy cơ lây nhiễm.
Hiện Việt Nam đang sử dụng kháng thể đơn dòng RSV (Beyfortus) của do Sanofi đưa về Việt Nam, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Kháng thể đơn dòng giống như "người bảo vệ có sẵn", giúp bảo vệ trẻ ngay sau khi tiêm, không cần thời gian để "huấn luyện" miễn dịch, chờ cơ thể sinh kháng thể như vaccine. Kháng thể đơn dòng có thể được sử dụng cho trẻ nhũ nhi ở bất kỳ thời điểm nào, giúp mang lại sự bảo vệ nhanh chóng và trực tiếp chống lại RSV trong năm đầu đời. Trẻ từng nhiễm RSV vẫn nên được tiêm kháng thể sau khi đã hồi phục hoàn toàn để phòng tái nhiễm bệnh.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Virus gây bệnh tay chân miệng dễ lây qua đường hô hấp, phân và dịch từ nốt phỏng, đặc biệt nhanh ở nhà trẻ, lớp học, khu vui chơi. Bộ Y tế vừa có khuyến cáo về bệnh tay chân miệng, khi số ca mắc tăng 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng lưu ý, bệnh lưu hành quanh năm và thường có xu hướng tăng cao vào tháng 9 và tháng 10 - thời điểm trẻ bắt đầu nước vào năm học mới, tăng tiếp xúc và sinh hoạt tập thể. Nếu các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và phát hiện sớm trẻ mắc bệnh không được thực hiện tốt, nguy cơ lây truyền bệnh có thể gia tăng.
Đáng lưu ý, chủng EV71 đang lưu hành có khả năng lây mạnh và gây biến chứng nặng như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi, suy hô hấp; bệnh có thể trở nặng chỉ trong vài giờ và đã ghi nhận một số ca tử vong. Trẻ nhiễm EV71 đôi khi chỉ có biểu hiện kín đáo như mụn nước ở mông, hậu môn, không rõ ở tay chân hay miệng. Bộ Y tế khuyến cáo theo dõi trẻ khi sốt cao, cho nghỉ học và chỉ trở lại lớp khi khỏi bệnh; trẻ mắc bệnh thường cần nghỉ ít nhất 10 ngày từ khi khởi phát. Các bé cùng lớp nên được theo dõi 7 ngày với dấu hiệu sốt, loét miệng, chảy nước dãi, phát ban ở lòng bàn tay, bàn chân, gối, mông. Bạn không cần cho trẻ nghỉ học ngay, chỉ cần theo dõi sức khỏe theo khuyến cáo và đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bệnh.
Để phòng bệnh cho trẻ, nhà trường và phụ huynh cần tăng cường vệ sinh – khử khuẩn lớp học, đặc biệt đồ chơi, dụng cụ học tập, tay vịn cầu thang và các bề mặt trẻ hay chạm vào. Trẻ cần được tăng sức đề kháng bằng dinh dưỡng đầy đủ, ngủ tốt, uống đủ nước và bổ sung vitamin.
Với vaccine phòng tay chân miệng phòng EV71 cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi đã được Bộ Y tế cấp phép. Vaccine được chứng minh có khả năng bảo vệ chéo giữa các phân nhóm của chủng virus EV71, phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang xúc tiến các thủ tục và chuẩn bị điều kiện cần thiết để triển khai sớm vaccine tại Việt Nam.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Bệnh zona thần kinh do virus varicella‑zoster (VZV), đây cũng là virus gây bệnh thủy đậu. Một người khi mắc thủy đậu virus sẽ ở ẩn trong hạch thần kinh cảm giác và virus phát triển thành bệnh zona thần kinh khi gặp điều kiện lớn tuổi, hệ miễn dịch suy giảm do bệnh lý, căng thẳng, stress kéo dài.
Người mắc bệnh zona nếu không được điều trị trong “giờ vàng” dễ bị biến chứng nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm não, giảm thị lực, giảm thính lực, mù lòa, đặc biệt là đau thần kinh kéo dài. Tuy nhiên, khi khỏi bệnh, virus vẫn không mất đi, tiếp tục ở trong hạch thần kinh và có thể tái phát bệnh khi hệ miễn dịch yếu đi. Tỷ lệ tái phát trong cộng đồng khoảng 2-18%, có thể lên đến 30% ở người mắc ung thư, thận, tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch, HIV.
Vaccine ngừa zona thần kinh do hãng dược GSK (Bỉ) sản xuất, được Bộ Y tế cấp phép sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Vaccine dành cho người từ 18 tuổi có nguy cơ cao và người từ 50 tuổi trở lên. Hiệu quả ngăn bệnh đến 97% ở người từ 50 tuổi, từ 70-87% ở người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý đồng thời giảm các biến chứng hơn 90%. Người từng mắc zona vẫn được khuyến cáo tiêm để giảm nguy cơ tái phát bệnh và tránh biến chứng khi tái phát bệnh.
Mẹ bạn đã mắc bệnh và đang sử dụng thuốc hoàn toàn có thể tiêm vaccine. Lịch tiêm của bác gồm hai mũi, cách nhau hai tháng. Trước tiêm, bác cần được bác sĩ khám sàng lọc và bác cần chia sẻ đầy đủ tình trạng bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá. Sau tiêm, bác cần theo dõi sức khỏe tại nơi tiêm chủng trong 30 phút và tại nhà 24-48 giờ. Trong thời gian theo dõi nếu có các phản ứng như sốt cao, co giật, khó thở, tức ngực, chóng mặt, choáng váng… bác cần báo ngay cho cơ sở tiêm chủng, hoặc đến bệnh viện sớm để được can thiệp kịp thời.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!