Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Vaccine tay chân miệng vừa về Việt Nam nên vợ tôi cứ hối mang con đến VNVC tiêm. Tôi thì đang băn khoăn về hiệu quả và tính an toàn của vaccine, vì nó còn mới quá. Nhờ bác sĩ giải đáp thêm!
Hồ Nguyễn Thanh Tâm, 26 tuổi, Hải Phòng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Việt Nam đã có vaccine phòng bệnh tay chân miệng, tiêm đầu tiên tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Vaccine chỉ định cho trẻ từ tròn 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi.

Chỉ sau hơn một tuần đầu tiên triển khai tiêm, gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc đã tiêm hơn 30.000 mũi vaccine, hàng chục nghìn lượt phụ huynh đăng ký tiêm cho con, hơn 80% phụ huynh chủ động đặt giữ đủ phác đồ.

Vaccine cho thấy hiệu quả bảo vệ cao đối với bệnh tay chân miệng do EV71. Trong nghiên cứu lâm sàng pha 3 với gần 2.500 trẻ em Việt Nam tại Tiền Giang và Đồng Tháp tham gia, hiệu lực bảo vệ đạt từ 96,8% đến 100%. Sau 600 ngày theo dõi, nhóm tiêm vaccine không ghi nhận trường hợp mắc EV71, trong khi nhóm dùng giả dược có 22 trường hợp, gồm 4 trẻ phải nhập viện. Vaccine cũng đã được đưa vào sử dụng tại Đài Loan với hơn 600.000 liều. CDC Đài Loan ghi nhận giai đoạn 2024-2026, không có trẻ mắc tay chân miệng nặng do EV71, chứng minh hiệu quả khi được triển khai thực tế.

Vaccine tay chân miệng có hồ sơ an toàn tốt. Phần lớn phản ứng sau tiêm ở mức nhẹ đến trung bình và thường tự khỏi, giảm dần ở các liều tiếp theo. Trẻ có thể đau, sưng hoặc đỏ tại vị trí tiêm; sốt, quấy khóc, giảm cảm giác thèm ăn, buồn ngủ, tiêu chảy hoặc buồn nôn, nôn. Sau tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút. Khi về nhà, cha mẹ tiếp tục theo dõi trong 24-48 giờ, kể cả ban đêm đối với trẻ nhỏ.

Không nên mặc định mọi biểu hiện sau tiêm đều do vaccine. Trẻ vẫn có thể tình cờ mắc tay chân miệng nếu đã nhiễm virus trước khi tiêm hoặc khi chưa hoàn thành phác đồ, cơ thể chưa tạo đủ miễn dịch. Nếu trẻ giật mình liên tục, run tay chân, ngủ gà, sốt cao khó hạ, thở bất thường... cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Ông nội tôi 73 tuổi mắc zona thần kinh, khỏi bệnh được 5 tháng hơn rồi, nốt ban cũng biến mất nhưng cứ than đau và nhức. Lý do là gì vậy bác sĩ? Ông tôi còn tiêm vaccine được nữa không ạ?
Hồng Vỹ, 22 tuổi, Ninh Kiều, Cần Thơ
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Đây là tình trạng đau thần kinh sau zona, xảy ra khi cơn đau kéo dài hơn ba tháng sau khi xuất hiện mụn nước. Người bệnh có thể đau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm dù tổn thương da đã biến mất.

Lý do, zona thần kinh không chỉ gây tổn thương trên da. Virus Varicella-zoster gây bệnh thủy đậu có thể tồn tại nhiều năm trong các hạch thần kinh, sau đó tái hoạt động khi miễn dịch suy giảm. Virus đi dọc dây thần kinh ra da, gây các mụn nước thành chùm, làm tổn thương dây thần kinh. Cơn đau có thể tiếp tục sau khi mụn nước khô và da lành. Người bệnh có thể đau rát bỏng, nhói như điện giật, âm ỉ hoặc từng cơn cắn nhức. Một số trường hợp tê, châm chích, ngứa hoặc đau khi quần áo, chăn hay gió chạm nhẹ vào da.

Đây là biến chứng thường gặp nhất của bệnh zona. Nguy cơ tăng ở người lớn tuổi, suy giảm miễn dịch hoặc phát ban nặng. Zona cũng có thể gây nhiễm trùng da, tổn thương mắt, yếu liệt mặt và các biến chứng thần kinh khác.

Miễn dịch sau lần mắc đầu tiên giảm dần theo thời gian. Tỷ lệ tái phát trong cộng đồng khoảng 2-18%, và có thể lên đến 30% ở người mắc ung thư, bệnh thận, tiểu đường, tăng huyết áp hoặc HIV. Vì vậy, ông bạn từng mắc zona vẫn có thể bị lại khi hệ miễn dịch yếu đi.

Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc zona và biến chứng. Vaccine phòng zona của GSK đã được Bộ Y tế cấp phép và sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Vaccine dành cho người từ 18 tuổi có nguy cơ cao và từ 50 tuổi trở lên, giúp phòng bệnh và biến chứng với hiệu quả trên 90%. Người từng mắc zona vẫn được khuyến cáo tiêm để giảm nguy cơ tái phát và đau dây thần kinh sau zona.

Trường hợp của ông nên trao đổi với bác sĩ tiêm chủng để được đánh giá sức khỏe và chỉ định phù hợp. Thông thường, lịch tiêm cho người từ 50 tuổi trở lên gồm hai mũi, cách nhau hai tháng.

Người nghi ngờ zona nên đi khám sớm, đặc biệt trong 72 giờ đầu để được dùng thuốc kháng virus theo chỉ định. Nếu đã quá 72 giờ nhưng còn mọc mụn nước mới, phát ban ở mặt - mắt, đau nhiều hoặc có bệnh nền, vẫn cần khám. Giữ vùng tổn thương sạch, khô, mặc đồ rộng và chườm mát nhẹ; tránh đắp lá, chọc mụn nước hoặc bôi thuốc không rõ nguồn gốc.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Em đọc báo thấy bệnh sởi đang bùng phát mạnh tại Mỹ. Bệnh này ở Việt Nam thấy không quá “căng”, con em hơn 12 tháng, hay ốm vặt, có cần tiêm không hay nên đợi lớn hơn chút mới tiêm cho khỏe ạ?
Nguyễn Thiện Tuấn, 24 tuổi, Sóc Trăng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), tính đến ngày 24/9, Mỹ có hơn 3.600 ca sởi đã được xác nhận, tăng mạnh so với cả năm 2025. Mỹ cũng ghi nhận 40 ổ dịch mới, trong đó khoảng 95% số ca mắc liên quan đến các ổ dịch, kể cả những đợt bùng phát từ năm trước.

Ở Việt Nam, sởi vẫn là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan và bùng phát khi xuất hiện khoảng trống miễn dịch trong cộng đồng. Giữa năm 2024, số ca sốt phát ban nghi sởi tại TP HCM và khu vực phía Nam tăng nhanh, chính thức công bố dịch sởi. Tính đến cuối tháng 7/2024, khu vực phía Nam ghi nhận 1.147 trường hợp sốt phát ban nghi sởi, trong đó 481 ca xác định. Trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 5.178 ca mắc sởi, không có trường hợp tử vong.

Bệnh sởi lây truyền qua đường hô hấp do ho, hắt hơi, tiếp xúc gần với người bị nhiễm hoặc dịch tiết mũi họng. Bệnh biểu hiện đặc trưng là sốt, viêm long đường hô hấp, viêm kết mạc, phát ban. Trẻ mắc sởi có nguy cơ diễn tiến nặng, gặp các biến chứng như viêm não, mù lòa, tiêu chảy nặng, nhiễm trùng tai, viêm phổi… và có thể tử vong. Trẻ mắc sởi thường giảm miễn dịch lâu dài, dễ còi cọc suy dinh dưỡng, mắc các bệnh khác sau đó. Do đó, dù tình hình dịch bệnh có “căng” hay không, bạn vẫn nên có các biện pháp để bảo vệ con khỏi bệnh và biến chứng nguy hiểm.

Hiện nay, chiến lược phòng sởi ở trẻ em và người lớn nhấn mạnh vào tiêm chủng vaccine. Theo WHO, tỷ lệ tiêm chủng sởi cần đạt trên 95% để cắt đứt chuỗi lây nhiễm của virus sởi trong cộng đồng.

Việt Nam hiện có đầy đủ các loại vaccine sởi đơn, loại phối hợp phòng 3 bệnh sởi - quai bị - rubella tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Người lớn có thể chủng ngừa các loại như vaccine sởi đơn giá, vaccine phối hợp 3 bệnh sởi - quai bị - rubella, vaccine phối hợp 4 bệnh sởi - quai bị - rubella - thủy đậu.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con em hiện nay đang 3 tuổi, gia đình định cho đi tiêm vaccine tay chân miệng. Mà em đọc thấy hiệu quả vaccine kéo dài 5 năm, vậy tới 8 tuổi là có thể mắc bệnh lại hay sao, vậy có cần tiêm sớm không bác sĩ?
Huỳnh Ngọc Kiều, 34 tuổi, Phường Phước Hậu, Vĩnh Long
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hệ thống Tiêm chủng VNVC đã chính thức triển khai tiêm vaccine phòng tay chân miệng do EV71 tại gần 300 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc từ ngày 25/9. Vaccine tay chân miệng chỉ định cho trẻ từ tròn 2 tháng đến dưới 6 tuổi, lịch tiêm gồm 2 hoặc 3 mũi được xác định theo tuổi của trẻ khi bắt đầu tiêm.

Nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng cho thấy vaccine có khả năng duy trì nồng độ kháng thể bảo vệ ở mức độ cao (gần như giảm không đáng kể so với 2 năm, 3 năm và 4 năm sau khi hoàn thành phác đồ), bền vững ít nhất 5 năm. Hiện tại, các nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục theo dõi dài hạn để ghi nhận độ bền miễn dịch theo thời gian của vaccine. 5 năm là khoảng thời gian các nhà nghiên cứu đang theo dõi trẻ kể từ khi những mũi vaccine đầu tiên được tiêm.

Hiện bệnh tay chân miệng thường xảy ra và nguy cơ diễn tiến nặng ở trẻ dưới 6 tuổi, việc vaccine duy trì nồng độ kháng thể bảo vệ ở mức độ cao ít nhất 5 năm sẽ giúp trẻ được bảo vệ trong giai đoạn nhạy cảm nhất. Do đó, bạn hoàn toàn yên tâm cho con tiêm chủng.

Bé đang 3 tuổi, đang nằm trong độ tuổi được chỉ định tiêm, gia đình nên cho con tiêm khi đủ điều kiện, không cần trì hoãn vì lo "hết thời gian bảo vệ". Tay chân miệng thường gặp ở trẻ nhỏ, tiêm ở giai đoạn này giúp con có sự bảo vệ khi nguy cơ mắc bệnh đang cao.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi nghe nói vaccine tay chân miệng sắp được đưa về Việt Nam tiêm cho trẻ, có đúng không? Con tôi 2 tuổi từng bị tay chân miệng hai lần có tiêm được không?
Hoàng Thị Liên, 32 tuổi, Hà Tĩnh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vaccine phòng bệnh tay chân miệng do chủng virus EV71 gây ra được Bộ Y tế cấp phép từ tháng 3/2026 và sẽ triển khai tiêm tại Việt Nam từ ngày 25/9 cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi ở gần 300 trung tâm tiêm chủng của VNVC trên toàn quốc. Tùy theo độ tuổi trẻ sẽ có lịch tiêm 2-3 mũi.

Vaccine tay chân miệng do hãng dược phẩm Biologics Substipharm (Thụy Sĩ) phân phối, giúp phòng bệnh và tái nhiễm do EV71, một trong những tác nhân có liên quan hàng đầu đến những ca tay chân miệng nặng, biến chứng thần kinh, tim mạch. Con bạn đã mắc tay chân miệng hai lần cũng có nguy cơ tái nhiễm bệnh, vì vậy vẫn cần tiêm vaccine để phòng bệnh. Phụ huynh hiện đã có thể đăng ký nhận thông tin và đặt giữ vaccine tay chân miệng sớm trên website, fanpage hoặc tổng đài VNVC.

Bệnh tay chân miệng do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra với nhiều chủng khác nhau như Coxsackievirus A16, A6, Enterovirus 71 (EV71). Riêng chủng EV71 có nhiều phân nhóm như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Sau khi khỏi bệnh, cơ thể trẻ chỉ tạo miễn dịch với chủng virus đã mắc, không tạo miễn dịch chéo với các chủng, phân nhóm khác. Do đó, nếu trẻ tiếp xúc với nhóm, phân nhóm khác với loại đã mắc vẫn có nguy cơ tái nhiễm. Ví dụ, trẻ từng mắc chủng A16 vẫn có thể tái nhiễm chủng EV71 nếu tiếp xúc với chủng này hoặc tiếp tục tái nhiễm với các phân nhóm chưa từng nhiễm của chính chủng EV71. Thời gian tái nhiễm có thể vài tuần, vài tháng phụ thuộc vào chủng virus lưu hành, vệ sinh, khả năng miễn dịch của trẻ. Một trẻ có thể tái nhiễm 2-3 lần và tỷ lệ nhiều hơn ở trẻ suy dinh dưỡng, trẻ sơ sinh, trẻ mắc bệnh khiến hệ miễn dịch suy giảm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Hai tuần nữa con gái đến lịch tiêm vaccine 6 trong 1 mũi thứ hai, vợ chồng tôi muốn kết hợp tiêm phế cầu 20 cho con thì có được không? Con mới 3 tháng, tiêm hai mũi vaccine cùng lúc có sao không?
Tạ Thị Lan, 27 tuổi, Tây Ninh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam đang có hai loại vaccine 6 trong 1 giúp phòng 6 bệnh gồm: ho gà, uốn ván, bạch hầu, bại liệt, viêm gan B và viêm phổi, viêm màng não do vi khuẩn Hib. Với vaccine phế cầu có các loại như phế cầu 23, 20, 15, 13... giúp phòng các bệnh như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não, nhiễm trùng huyết do phế cầu khuẩn gây ra.

Theo thông tin kê toa từ nhà sản xuất, không có quy định hay khuyến cáo nên tiêm vaccine phế cầu hay vaccine 6 trong 1 trước, cũng không cần khoảng cách giữa hai mũi. Trẻ từ 6 tuần tuổi có thể tiêm hai loại trên, giúp bé phòng các bệnh nguy hiểm dễ mắc do hệ miễn dịch còn non yếu càng sớm càng tốt.

Các nghiên cứu chỉ ra trẻ tiêm nhiều mũi vaccine cùng lúc vẫn đáp ứng miễn dịch tốt mà không gây phản ứng bất lợi hoặc khiến phản ứng sau tiêm nặng hơn. Chủng ngừa đồng thời nhiều loại vaccine còn tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, nhất là giảm lo lắng của bé khi phải chích ngừa các ngày khác nhau. Do đó, bạn có thể cho con tiêm vaccine phế cầu 20 và vaccine 6 trong 1 trong cùng một buổi.

Trước tiêm, bé cần được bác sĩ khám sàng lọc để đánh giá sức khỏe, tiền sử bệnh lý và dị ứng để quyết định mũi phù hợp. Vợ chồng bạn cần chuẩn bị mọi thông tin, tiết lộ với bác sĩ tình trạng sức khỏe bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi quan hệ với bạn gái hai tuần thì bị ngứa và nổi sẩn hồng, tra trên mạng thì thấy đây là dấu hiệu của bệnh sùi mào gà. Giờ tôi nên đi khám bệnh ngay hay chờ đến khi nốt sùi xuất hiện mới đi. Trường hợp đã mắc sùi mào gà thì có tiêm được vaccine HPV không?
Trần Ngọc Nam, 24 tuổi, Đà Nẵng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh sùi mào gà do hai type virus HPV 6 và 11 gây ra. Bệnh lây truyền qua đường tình dục và tiếp xúc da kề da, ít hơn khi sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Các dấu hiệu bạn mô tả cho thấy là dấu hiệu ở giai đoạn đầu của sùi mào gà, hoặc bệnh tình dục khác. Bạn nên đi khám sớm để bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân và được điều trị sớm, tránh để lại biến chứng.

Bệnh sùi mào gà đã có hai loại vaccine HPV phòng ngừa, trong đó vaccine Gardasil 9 thế hệ mới phòng 9 type virus HPV: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 tiêm cho nam và nữ từ 9 đến dưới 46 tuổi. Ngoài sùi mào gà, vaccine còn giúp phòng các bệnh ung thư do virus HPV gây ra như ung thư cổ tử cung, hầu họng, âm hộ, âm đạo, hậu môn. Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất, người đã nhiễm một type virus HPV, hoặc đã mắc bệnh do HPV gây ra đều có thể tiêm vaccine xin. Lý do, virus có nhiều type gây bệnh khác nhau, tiêm vaccine giúp ngừa các type có trong thành phần vaccine chưa nhiễm và giúp tránh tái nhiễm type đã nhiễm sau khi được đào thải ra khỏi cơ thể. Bạn đã mắc sùi mào gà thì nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm vaccine sớm. Lịch tiêm cho người 24 tuổi như bạn sẽ gồm 3 mũi cách nhau 6 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi vừa bị chó hàng xóm thả rông cắn vào chân, vết thương có chảy máu. Có người nói, tôi cần chờ xét nghiệm chó nhiễm dại hay chết đi mới nên đi tiêm vaccine, vì tiêm vaccine dại không tốt, đúng không?
Trần Văn Nam, 44 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus dại lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo, khỉ, dơi... sang người qua vết cào, cắn, liếm lên vết thương hở. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo, người bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ nhiễm dại cắn, cào, liếm lên vết thương hở cần tiêm vaccine phòng bệnh càng sớm càng tốt không nên chờ kết quả xét nghiệm bệnh dại trên con vật, hoặc chờ con vật chết hay không. Mọi người cũng không nên có tâm lý chủ quan, cho rằng chó, mèo nhà nuôi an toàn nên không sao. Không nên chờ theo dõi sức khỏe con vật sau 10 ngày mới tiêm phòng dại. Lý do, khi con vật phát bệnh dại, chết, hoặc theo dõi sau 10 ngày khiến việc phòng bệnh trễ, virus dại có thể xâm nhập đến hệ thần kinh trung ương, não và xuất hiện triệu chứng bệnh, tỷ lệ tử vong gần 100%.

Bạn bị chó cắn chảy máu cần rửa vết thương với xà phòng dưới vòi nước sạch trong vòng 15 phút và tiếp tục sát trùng vết thương với cồn 45 - 70 độ C hoặc cồn iod. Điều này giúp loại bỏ chất bẩn, lượng virus dại bám ở vị trí vết thương. Sau đó, bạn cần đến cơ sở y tế để bác sĩ xem xét vết thương, chỉ định tiêm vaccine, kết hợp huyết thanh kháng dại. Bạn tuyệt đối không nặn, chích lể, đắp lá, bởi chất kích ứng, băng kín vết thương hoặc chữa dại theo mẹo dân gian và không nên chờ xét nghiệm chó có nhiễm dại hay không.

Ngoài xử lý vết thương theo hướng dẫn, tiêm phòng dại theo đúng khuyến cáo, bạn cần theo dõi chó theo hướng dẫn của bác sĩ. Bạn cũng không nên bỏ dở lịch tiêm vaccine nếu không có chỉ định của bác sĩ, hoặc chỉ tiêm một mũi rồi ngưng.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa dại thế hệ mới của Pháp và Ấn Độ, không chứa tế bào thần kinh nên không ảnh hưởng trí nhớ. Vaccine có thể tiêm trước khi bị cắn, cào (trước phơi nhiễm) hoặc sau khi bị cắn, cào (sau phơi nhiễm). Lịch tiêm trước phơi nhiễm gồm ba mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28 và sau phơi nhiễm gồm 5 mũi (đường tiêm bắp); 8 mũi (đường tiêm trong da, mỗi lần tiêm hai mũi). Tùy theo tình trạng con vật trong thời gian theo dõi sau khi cắn, số mũi tiêm có thể giảm xuống. Khi tiêm đủ mũi trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm, nếu bị cắn, cào chỉ cần tiêm 2 mũi, không phải tiêm huyết thanh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Khu phố tôi ở đang có người mắc sốt xuất huyết, thuộc ổ dịch của địa phương. Tôi không nhớ có bị muỗi đốt hay chưa, tiêm vaccine có kịp bảo vệ không?
Trần Ngọc Pho, 56 tuổi, Phan Thiết, Lâm Đồng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết lây truyền chủ yếu qua vết đốt muỗi vằn Aedes aegypti mang virus. Từ đầu năm 2026 đến nay, các tỉnh thành liên tục ghi nhận số ca mắc và ổ dịch gia tăng. Đặc biệt, bệnh sốt xuất huyết hiện đang vào mùa cao điểm, vì vậy mọi người cần phòng bệnh bằng loại bỏ nước đọng, diệt lăng quăng và tránh muỗi đốt bằng quần áo dài, ngủ màn, dùng lưới chống muỗi hoặc sản phẩm xua muỗi phù hợp. Vaccine cũng là một biện pháp dự phòng chủ động hiệu quả tích hợp với các biện pháp diệt muỗi, lăng quăng, kiểm soát vector....

Hiện Việt Nam có vaccine sốt xuất huyết Qdenga, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi, với lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Phụ nữ đang có kế hoạch mang thai nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp và hoàn tất lịch tiêm trước khi mang thai ba tháng, tối thiểu 1 tháng.

Vaccine sốt xuất huyết giúp phòng ngừa bốn type huyết thanh virus sốt xuất huyết gây bệnh là DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4, giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc bệnh, giảm nguy cơ nhập viện do bệnh tới hơn 90% là biện pháp mới, giúp chủ động phòng bệnh. Để phòng bệnh tốt nhất, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm sớm, không nên chờ đến khi nơi ở, địa phương có ca bệnh, ổ dịch mới nên đi tiêm. Song, với trường hợp của bạn nếu chưa tiêm vaccine thì hoàn toàn có thể tiêm để được bảo vệ trước nguy cơ lây nhiễm và giảm nguy cơ biến chứng nặng nếu không may mắc bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bé nhà tôi 4 tháng tuổi, chưa uống vaccine Rota nhưng nghe nói bệnh này gây tiêu chảy cấp nguy hiểm và cần uống từ 6 tuần, giờ uống còn kịp không?
Thu Thảo, 28 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bé 4 tháng tuổi vẫn còn kịp để uống vaccine phòng tiêu chảy cấp do Rotavirus, tuy nhiên gia đình cần cho bé đi uống ngay càng sớm càng tốt vì vaccine này có giới hạn độ tuổi tối đa rất nghiêm ngặt.

Rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp nặng ở trẻ dưới 5 tuổi, dễ khiến trẻ rơi vào tình trạng mất nước cấp tính, rối loạn điện giải và suy kiệt nhanh chóng.

Hiện nay tại Việt Nam có nhiều loại vaccine Rota với phác đồ uống 2 liều hoặc 3 liều. Điểm chung của các loại vaccine này là:

Liều đầu tiên: Có thể bắt đầu từ lúc trẻ tròn 6 tuần tuổi.

Thời hạn hoàn thành liều cuối: Tùy từng loại vaccine, toàn bộ phác đồ thường bắt buộc phải hoàn thành trước mốc 6 tháng hoặc 8 tháng tuổi.

Nếu trẻ vượt quá mốc tuổi tối đa theo khuyến cáo của nhà sản xuất và Bộ Y tế, bác sĩ sẽ không thể chỉ định uống nữa do nguy cơ lồng ruột sinh lý tự nhiên ở trẻ lớn. Bé nhà bạn hiện 4 tháng tuổi, vẫn đủ điều kiện để hoàn thành lịch uống trước mốc giới hạn. Bạn nên đưa bé đến trung tâm tiêm chủng sớm để bác sĩ thăm khám và lựa chọn loại vaccine phù hợp nhất với quỹ thời gian hiện tại của bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn. Chúc bé luôn khỏe mạnh và hay ăn chóng lớn!

Tôi 32 tuổi, đang mang thai con đầu, đi khám thai được bác sĩ khuyên tiêm vaccine phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván. Tôi có cần tiêm không vì lúc nhỏ đã tiêm và bé sau này cũng sẽ được tiêm? (Phương Nghi, 32 tuổi, Hà Nội)
Phương Nghi, 32 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bạn rất nên tiêm mũi vaccine phối hợp phòng Bạch hầu - Ho gà - Uốn ván (Tdap) trong thai kỳ theo đúng lời khuyên của bác sĩ.

Mặc dù bạn đã từng tiêm khi còn nhỏ, lượng kháng thể ho gà trong cơ thể người mẹ sau nhiều năm đã giảm sút đáng kể, không đủ để truyền sang bảo vệ con. Trong khi đó, trẻ sơ sinh sau khi chào đời phải đợi đến tròn hai tháng tuổi mới đủ điều kiện tiêm mũi vaccine đầu tiên có thành phần ho gà (mũi 6 trong 1 hoặc 5 trong 1) và cần tiêm đủ ba mũi cơ bản mới có miễn dịch vững chắc. Khoảng thời gian 2-3 tháng đầu đời này tạo thành một "khoảng trống miễn dịch" cực kỳ nguy hiểm.

Ở trẻ sơ sinh, ho gà thường diễn tiến rất nặng, không biểu hiện ho rũ rượi như trẻ lớn mà dễ gây các cơn ngừng thở đột ngột, tím tái, suy hô hấp và tổn thương não. Khi bạn tiêm vaccine Tdap vào giai đoạn ba tháng giữa hoặc ba tháng cuối thai kỳ (tốt nhất từ tuần 27 đến 36 của thai kỳ), cơ thể bạn sẽ tạo lượng kháng thể dồi dào và truyền trực tiếp qua nhau thai sang cho em bé. Lượng kháng thể thụ động này chính là "tấm lá chắn" duy nhất bảo vệ con bạn an toàn trong những tháng đầu đời trước khi bé tự tạo được miễn dịch từ các mũi tiêm của chính mình.

Cảm ơn câu hỏi của bạn. Chúc bạn có một thai kỳ khỏe mạnh và mẹ tròn con vuông!

Tôi nghe nói não mô cầu ở vùng mũi họng, dễ lây khi ở văn phòng máy lạnh, mà bệnh dễ nhầm với cảm cúm, làm sao để phân biệt? Tiêm vaccine phòng nhóm B là đủ chưa?
Thanh Tuấn, 29 tuổi, Đà Nẵng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) thường cư trú âm thầm ở vùng hầu họng của người lành mang trùng. Trong môi trường khép kín, thông khí kém và dùng chung điều hòa nhiệt độ như văn phòng công sở, vi khuẩn này rất dễ phát tán và lây lan qua các giọt bắn đường hô hấp khi ho, hắt hơi hoặc trò chuyện ở cự ly gần.

Ở giai đoạn khởi phát sớm, bệnh viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường vì đều có biểu hiện sốt, đau đầu, mệt mỏi, đau mỏi cơ, viêm họng. Tuy nhiên, bệnh do não mô cầu diễn tiến cực kỳ nhanh và ác tính với các dấu hiệu cảnh báo đặc thù như: Dấu hiệu thần kinh: Sốt cao liên tục khó hạ, đau đầu dữ dội, nôn vọt (nôn không liên quan đến bữa ăn), cứng gáy (khó gập cằm vào ngực), sợ ánh sáng, li bì hoặc mê sảng.

Tử ban (ban hoại tử): Xuất hiện các chấm hoặc mảng xuất huyết màu đỏ tím, hoại tử ở trung tâm, lan rất nhanh khắp cơ thể chỉ sau vài giờ. Bệnh có thể gây sốc nhiễm khuẩn và tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên.

Về việc tiêm chủng, chỉ tiêm vaccine phòng nhóm B là chưa đủ. Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh nguy hiểm, trong đó phổ biến nhất là 5 nhóm: A, B, C, Y, W-135. Vắc xin không có miễn dịch chéo, tiêm phòng nhóm B sẽ không thể bảo vệ bạn trước các nhóm A, C, Y, W-135 và ngược lại. Do đó, để có sự bảo vệ toàn diện, người lớn và trẻ nhỏ được khuyến cáo tiêm phối hợp cả vaccine phòng não mô cầu nhóm B và vaccine phòng não mô cầu cộng hợp 4 nhóm (A, C, Y, W-135).

Cảm ơn câu hỏi của bạn. Chúc bạn luôn dồi dào sức khỏe và an tâm làm việc!

Tôi là nữ, 30 tuổi, đã quan hệ tình dục, tiêm vaccine HPV có hiệu quả như người dưới 26 tuổi và chưa quan hệ tình dục không?

Mai Phương, 30 tuổi, Lạng Sơn
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Ở độ tuổi 30 và đã quan hệ tình dục, bạn hoàn toàn vẫn nên tiêm vaccine phòng HPV và vaccine vẫn đem lại hiệu quả bảo vệ rất cao đối với sức khỏe sinh sản.

Đúng là vaccine HPV đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu nhất khi tiêm cho người trong độ tuổi từ 9 đến 14 tuổi và chưa từng quan hệ tình dục, do ở giai đoạn này hệ miễn dịch đáp ứng kháng thể mạnh nhất và cơ thể chưa từng tiếp xúc với virus.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người 30 tuổi hay người đã có sinh hoạt tình dục thì việc tiêm phòng trở nên vô nghĩa. Bởi lẽ, virus HPV có hàng chục type lây truyền qua đường tình dục, trong đó vaccine thế hệ mới hiện nay phòng ngừa được đến 9 type nguy cơ cao (như type 16, 18 gây ung thư cổ tử cung, hậu môn, vòm họng; type 6, 11 gây sùi mào gà). Dù bạn đã quan hệ tình dục, rất hiếm trường hợp một người cùng lúc nhiễm tất cả các type virus này.

Vì vậy, việc tiêm vaccine giúp bạn tạo miễn dịch chủ động chống lại những type HPV nguy hiểm còn lại mà bạn chưa từng phơi nhiễm.

Ngoài ra, miễn dịch tự nhiên sau khi cơ thể tự đào thải HPV thường yếu và không bền vững nên rất dễ tái nhiễm. Do đó, vaccine giúp tạo kháng thể cao và kéo dài hơn nhiều lần, hạn chế nguy cơ tái nhiễm các chủng đã từng đào thải khỏi cơ thể.

Hiện nay, Bộ Y tế Việt Nam đã mở rộng chỉ định tiêm vaccine HPV cho cả nam và nữ đến 45 tuổi. Vì vậy, ở tuổi 30, việc tiêm phòng kết hợp với khám phụ khoa và tầm soát định kỳ (Pap smear, xét nghiệm HPV định kỳ) là giải pháp chủ động và an toàn nhất để bảo vệ bạn trước các tổn thương tiền ung thư.

Cảm ơn câu hỏi của bạn. Chúc bạn luôn vui khỏe và bình an!

Tôi đi khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ đọc kết quả khuyên tôi tiêm vaccine viêm gan B vì kháng thể xuống thấp, tại sao tôi đã tiêm vaccine này lúc nhỏ rồi mà giờ vẫn phải tiêm lại? (Minh Hoàng, 34 tuổi, TP HCM)
Minh Hoàng, 34 tuổi, TP.HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Kháng thể phòng viêm gan B tạo ra từ các mũi tiêm thời thơ ấu có thể suy giảm dần theo thời gian. Sau khoảng 10 đến 15 năm, ở một số người, nồng độ kháng thể bảo vệ (Anti-HBs) giảm xuống dưới mức an toàn (dưới 10 mIU/ml).

Khi nồng độ kháng thể xuống dưới ngưỡng này, khả năng nhận diện và tiêu diệt virus của hệ miễn dịch sẽ kém hiệu quả nếu bạn tiếp xúc với nguồn lây (qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn hoặc dùng chung vật dụng sắc nhọn). Viêm gan B giai đoạn đầu hầu như diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng nhưng về lâu dài có thể dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan.

Khi xét nghiệm cho thấy kháng thể giảm thấp nhưng bạn chưa nhiễm virus (chỉ số HBsAg âm tính), thông thường bác sĩ sẽ chỉ định 3 mũi vaccine, tiêm trong vòng 6 tháng. Người có nguy cơ cao như công việc thường xuyên tiếp với máu, sống chung với người nhiễm viêm gan B thường được chỉ định tiêm 4 mũi. Các mũi tiêm này sẽ kích hoạt lại "trí nhớ miễn dịch" sẵn có để cơ thể sản sinh lượng kháng thể bảo vệ trở lại mức cao mà không cần phải tiêm lại toàn bộ phác đồ từ đầu. Bạn nên đến các cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá kết quả xét nghiệm và chỉ định lịch tiêm phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi vừa rà soát lịch tiêm chủng cho con gái 10 tuổi thì thấy trước đây con tiêm vaccine 5 trong 1 không có thành phần viêm gan B và tôi chưa tiêm mũi thứ tư vaccine này cho con. Giờ con cần tiêm bổ sung vaccine nào, lịch tiêm ra sao?
Hoàng Thị Minh, 28 tuổi, Hà Tĩnh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vaccine 5 trong 1 không có thành phần viêm gan B sẽ giúp phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt và viêm phổi, viêm màng não do vi khuẩn Hib cho trẻ. Trẻ cần tiêm đủ 4 mũi khi tròn 2 tuổi để được bảo vệ tối ưu. Con bạn chưa tiêm mũi thứ tư vaccine này, do đó bé bị thiếu mũi vaccine. Tuy nhiên, hiện trẻ 10 tuổi đã quá tuổi tiêm vaccine 5 trong 1 và 6 trong 1, cần tiêm bổ sung vaccine 4 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván và bại liệt để củng cố miễn dịch, duy trì khả năng bảo vệ cho trẻ. Các nghiên cứu chỉ ra, tỷ lệ đáp ứng miễn dịch sau mũi tiêm nhắc có thể đạt 95%, giúp giảm khả năng bảo vệ trẻ ở tuổi tiền học đường và góp phần giảm nguồn lây trong cộng đồng.

Ngoài ra, trẻ cần tiêm bổ sung vaccine phòng bệnh viêm gan B - mầm bệnh dễ lây qua đường máu, quan hệ tình dục, từ mẹ sang con. Việt Nam nằm trong nhóm nước có tỷ lệ lưu hành virus viêm gan B cao nhất trên thế giới. Hiện Việt Nam có vaccine phòng viêm gan B loại đơn và loại phối hợp phòng thêm viêm gan A trong một mũi tiêm. Vaccine có lịch tiêm thường quy 3 mũi trong 6 tháng, hoặc 4 mũi ở nhóm người có nguy cơ cao với ba mũi đầu trong một tháng, mũi thứ tư cách mũi thứ nhất trong một năm.

Vaccine viêm gan B cần xét nghiệm định lượng kháng thể trước tiêm. Bạn nên đưa trẻ đi làm xét nghiệm sớm để trẻ được phòng bệnh càng sớm càng tốt.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!