Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Vợ chồng tôi đã đăng ký cho con tiêm vaccine tay chân miệng và con sẽ tiêm vào cuối tuần này. Hiện con 3 tuổi, vợ chồng tôi muốn kết hợp tiêm vaccine tay chân miệng và phế cầu 20 thì có được không và cần lưu ý gì?
Tâm Phan, 32 tuổi, Quảng Trị
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vaccine tay chân miệng giúp phòng ngừa và nguy cơ tái nhiễm bệnh do chủng EV71, tác nhân có khả năng lây lan nhanh và gây biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp như viêm não, viêm màng não, viêm thân não, suy tim phổi... Vaccine tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, với lịch tiêm 2-3 mũi tùy vào độ tuổi trẻ bắt đầu tiêm mũi đầu tiên. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đưa về Việt Nam và triển khai tiêm tại gần 300 trung tâm trên toàn quốc từ ngày 25/9. Đến nay, VNVC đã tiêm hơn 70.000 liều và tiếp nhận hàng chục nghìn lượt đặt giữ.

Còn vaccine phế cầu 20 giúp phòng các bệnh như viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết do phế cầu khuẩn gây ra. Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi.

Theo thông tin chia sẻ của nhà sản xuất, vaccine tay chân miệng là vaccine bất hoạt, vì vậy có thể tiêm cùng buổi hoặc không cần duy trì khoảng cách với các vaccine thông thường khác trong lịch tiêm chủng của trẻ như cúm, não mô cầu hay sởi, thủy đậu và phế cầu… Nếu tiêm cùng buổi, mỗi vaccine phải được tiêm tại một vị trí khác nhau. Các nghiên cứu cho thấy việc trẻ tiêm đồng thời không ảnh hưởng đến độ an toàn và khả năng tạo miễn dịch của vaccine. Do đó, bạn có thể cho con tiêm vaccine phế cầu 20 và vaccine tay chân miệng trong cùng một buổi.

Trước tiêm, bé cần được bác sĩ khám sàng lọc để đánh giá sức khỏe, tiền sử bệnh lý và dị ứng để quyết định mũi phù hợp. Vợ chồng bạn cần chuẩn bị mọi thông tin, tiết lộ với bác sĩ tình trạng sức khỏe bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bé nhà tôi 2 tuổi từng mắc tay chân miệng hai lần vào lúc 6 tháng và 8 tháng, vậy bé có cần tiêm vaccine tay chân miệng nữa không?
Châu Thơ, 43 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh tay chân miệng do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra với nhiều chủng khác nhau như Coxsackievirus A16, A6, Enterovirus 71 (EV71). Riêng chủng EV71 có nhiều phân nhóm như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Sau khi khỏi bệnh, cơ thể trẻ chỉ tạo miễn dịch với chủng virus hoặc một phân nhóm của chủng EV71. Nếu trẻ tiếp xúc với chủng virus hoặc phân nhóm khác của EV71, trẻ vẫn có nguy cơ tái nhiễm. Ví dụ, trẻ từng mắc chủng A16 vẫn có thể tái nhiễm với một trong những phân nhóm của chủng EV71.

Một nghiên cứu thực hiện trên 1.842 trẻ tái nhiễm tay chân miệng ở Vũ Hán, Trung Quốc, đăng trên Thư viện Y khoa Mỹ (2018) cho thấy khoảng cách giữa các lần ít nhất là 15 ngày, hoặc vài tháng. Cũng theo nghiên cứu này, tỷ lệ trẻ tái nhiễm cao hơn ở trẻ dưới 3 tuổi và trẻ cũng có thể tái nhiễm 2-3 lần, hoặc quá 4 lần phụ thuộc vào việc tiếp xúc với chủng virus lưu hành, vệ sinh, hệ miễn dịch của trẻ.

Con bạn đã mắc tay chân miệng hai lần vẫn có nguy cơ tái nhiễm nếu bé tiếp xúc với chủng hay phân nhóm virus mới chưa mắc. Bạn nên phòng bệnh cho con bằng cách thực hiện quy tắc "3 sạch": ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay sạch theo khuyến cáo của Bộ Y tế. Bên cạnh đó, bạn cần cho con ăn đủ chất dinh dưỡng, cho trẻ ngủ sớm và đủ giấc để tăng cường sức đề kháng.

Vaccine tay chân miệng đã được Bộ Y tế cấp phép, Hệ thống Tiêm chủng VNVC triển khai tiêm tại gần 300 trung tâm trên toàn quốc từ ngày 25/9. Đến nay, VNVC đã tiêm hơn 70.000 liều và tiếp nhận hàng chục nghìn lượt đặt giữ. Vaccine giúp phòng ngừa và nguy cơ tái nhiễm bệnh do chủng EV71, tác nhân có khả năng lây lan nhanh và gây biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp như viêm não, viêm màng não, viêm thân não, suy tim phổi... cho trẻ mắc.

Vaccine tay chân miệng tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi có lịch tiêm 2-3 mũi tùy thuộc vào độ tuổi trẻ. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để con được tiêm sớm, tránh tái nhiễm bệnh khi tiếp xúc với chủng EV71.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con trai tôi 10 tuổi bị lây cúm khi đi học, hiện nhức mỏi người, ho, sốt, tôi đang cho ở phòng riêng. Nhà còn có một con gái nhỏ 7 tháng tuổi, chưa có biểu hiện lây bệnh từ anh nhưng sợ đang ủ bệnh, giờ tiêm có kịp không?
Phương Anh, 30 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus cúm gây ra. Bệnh dễ lây qua đường hô hấp, tiếp xúc với vật dụng chứa virus sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Thời tiết hiện đang giao mùa tạo điều kiện cho virus cúm sinh sôi, phát triển. Trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 1 tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện dễ bị virus tấn công và gây bệnh. Khi trẻ mắc cúm, nếu không được điều trị đúng sẽ tăng nguy cơ bị biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, viêm não, đặc biệt là biến chứng não hoại tử cấp tính (ANE) có thể gây tử vong nhanh chóng nếu không được điều trị đúng.

Tiêm vaccine cúm là cách phòng bệnh hiệu quả bên cạnh các biện pháp như mang khẩu trang, rửa tay, vệ sinh nhà cửa sạch, ăn uống đủ chất, tránh tiếp xúc với người bệnh. Hiện Việt Nam có 4 loại cúm của Việt Nam, Hàn Quốc, Pháp, Hà Lan, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi. Theo CDC Mỹ, Bộ Y tế, WHO, tiêm vaccine cúm và tiêm mũi nhắc lại hằng năm là cách giúp phòng cúm và các biến chứng do cúm hiệu quả.

Vaccine cúm chỉ hoãn tiêm với trường hợp đang mắc cúm và đang điều trị bệnh cúm. Con gái bạn 7 tuổi, chưa có dấu hiệu bệnh hoàn toàn có thể tiêm vaccine cúm. Lịch tiêm của bé sẽ gồm 2 mũi, mũi một cách mũi hai một tháng. Sau lịch tiêm này trẻ cần nhắc một mũi mỗi năm để củng cố miễn dịch và cập nhật phòng chủng cúm đang lưu hành hàng năm theo hệ thống giám sát của WHO. Trước tiêm, trẻ cần được bác sĩ khám sàng lọc để đánh giá sức khỏe. Bạn cần chia sẻ đầy đủ các thông tin của trẻ như có đang sử dụng loại thuốc nào, tiền sử dị ứng, bệnh đang mắc... để bác sĩ đánh giá, chỉ định mũi tiêm phù hợp.

Ngoài cúm, trẻ dưới 1 tuổi cũng dễ mắc các bệnh như tay chân miệng, não mô cầu, phế cầu, viêm tiểu phế quản, viêm phổi do virus hợp bào hô hấp RSV... Việt Nam đã có đầy đủ vaccine phòng bệnh các bệnh này cho trẻ. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm phòng bệnh cho trẻ sớm, tránh mắc bệnh chồng bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Hàng xóm trong khu trọ của tôi đi tiêm vaccine cúm về bảo từ khi tiêm đỡ bệnh hẳn, tôi và con gái hay đi mưa về là dễ ho, đau họng, tiêm vaccine cúm liệu có giảm không? Tôi 39 tuổi cần tiêm mấy mũi?
Tuấn Ngọc, 39 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Môi trường sống của chúng ta có nhiều loại vi khuẩn, virus gây bệnh ho, sốt, đau họng, ngoài cúm còn có sởi, thủy đậu, các siêu vi... Khi mắc mưa, đi mưa, kết hợp lội nước ngập, thời tiết lạnh dễ khiến cơ thể suy giảm đề kháng, tạo điều kiện cho mầm bệnh xâm nhập. Virus cúm cũng dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua tiếp xúc với người bệnh, qua bàn tay khi cầm nắm các vật dụng, đồ dùng chứa virus sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng. Tiêm vaccine cúm và tiêm nhắc lại hằng năm là cách phòng bệnh cúm hiệu quả được Bộ Y tế, WHO khuyến cáo.

Hiện Việt Nam có 4 loại cúm của Việt Nam, Hàn Quốc, Pháp, Hà Lan, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi. Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi có lịch tiêm 2 mũi cách nhau một tháng; từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi và mỗi người cần nhắc lại một mũi mỗi năm để củng cố miễn dịch và cập nhật phòng chủng cúm đang lưu hành hàng năm theo hệ thống giám sát của WHO.

Bạn 39 tuổi sẽ tiêm một mũi và cần nhắc lại một mũi mỗi năm. Tuy nhiên, vaccine cúm chỉ giúp phòng bệnh do virus cúm gây ra, không có tác dụng phòng các tác nhân gây bệnh khác như vi khuẩn phế cầu, não mô cầu, liên cầu khuẩn, ho gà, hay virus sởi, thủy đậu… Bạn nên phòng bệnh bằng mang khẩu trang, rửa tay với xà phòng, ăn đủ chất dinh dưỡng và tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm phòng thêm các bệnh trên đã có vaccine.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 13 tháng tuổi, trước hay ốm vặt nên tôi chưa đưa đi tiêm vaccine sởi, con cần tiêm mấy mũi và nên chọn loại nào để tiêm?
Hoàng Thị Linh, 26 tuổi, Hà Tĩnh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh sởi do virus sởi gây ra, dễ lây lan qua đường hô hấp, hoặc tiếp xúc với bề mặt chứa virus. Theo thống kê, có đến 90% người chưa có miễn dịch, chưa tiêm vaccine sẽ lây bệnh.

Khi trẻ mắc bệnh sẽ có các triệu chứng điển hình như sốt, phát ban, viêm họng, viêm kết mạc... Virus có thể tấn công nhiều cơ quan gây ra các biến chứng như tiêu chảy cấp, viêm phổi, viêm não, viêm màng não, tử vong. Tiêm đủ hai mũi vaccine sởi là cách phòng bệnh hiệu quả đến 98%.

Hiện Việt Nam đang có nhiều loại vaccine phòng sởi gồm mũi sởi đơn MVVAC của Việt Nam và mũi phối hợp phòng sởi, quai bị, rubella MMR II của Mỹ, mũi phòng sởi, rubella MRVAC của Việt Nam, mũi phòng sởi, quai bị, rubella Priorix của Bỉ và mũi phòng sởi, quai bị, thủy đậu, rubella ProQuad của Mỹ. Các vaccine tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi, hoặc 12 tháng tuổi đến người lớn tùy loại vaccine.

Trong chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ tiêm vaccine ngừa sởi khi 9 tháng tuổi và nhắc lại một mũi sởi - rubella lúc 18 tháng tuổi. Nếu tiêm chủng dịch vụ, trẻ có thể tiêm mũi sởi đơn hoặc mũi phối hợp lúc 9 hoặc 12 tháng tuổi.

Con bạn 13 tháng tuổi chưa tiêm mũi vaccine sởi nào là chậm hơn so với nhiều trẻ khác. Song bé hoàn toàn có thể tiêm vaccine để phòng bệnh. Bé có thể tiêm các vaccine sởi phối hợp như mũi phối hợp phòng sởi, quai bị, rubella MMR II của Mỹ, mũi phòng sởi, quai bị, rubella Priorix của Bỉ và mũi phòng sởi, quai bị, thủy đậu, rubella ProQuad của Mỹ. Lịch tiêm của trẻ sẽ gồm 2 mũi, khoảng giữa hai mũi tiêm từ 1-3 tháng tùy loại vaccine.

Vaccine sởi cần 2 tuần, tốt nhất 4 tuần sau tiêm để tạo miễn dịch và đạt hiệu quả bảo vệ đến 98% khi tiêm đủ 2 mũi. Do đó bạn nên cho trẻ tiêm sớm, giúp bé phòng bệnh bằng vaccine sớm. Trường hợp bé thường ốm vặt sẽ cần được bác sĩ khám sàng lọc để đánh giá sức khỏe, tiền sử bệnh lý, loại thuốc đang sử dụng và dị ứng để quyết định mũi phù hợp. Vợ chồng bạn cần chuẩn bị mọi thông tin, tiết lộ với bác sĩ tình trạng sức khỏe con.

Ngoài sởi, trẻ cũng có thể mắc các bệnh như thủy đậu, phế cầu, não mô cầu, bệnh do virus hợp bào hô hấp RSV, tay chân miệng… do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, thường mút tay và cho các đồ vật vào miệng. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm phòng cho con, tránh để trẻ mắc bệnh chồng bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con em hiện nay đang 3 tuổi, gia đình định cho đi tiêm vaccine tay chân miệng. Mà em đọc thấy hiệu quả vaccine kéo dài 5 năm, vậy tới 8 tuổi là có thể mắc bệnh lại hay sao, vậy có cần tiêm sớm không bác sĩ?
Huỳnh Ngọc Kiều, 34 tuổi, Phường Phước Hậu, Vĩnh Long
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hệ thống Tiêm chủng VNVC đã chính thức triển khai tiêm vaccine phòng tay chân miệng do EV71 tại gần 300 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc từ ngày 25/9. Vaccine tay chân miệng chỉ định cho trẻ từ tròn 2 tháng đến dưới 6 tuổi, lịch tiêm gồm 2 hoặc 3 mũi được xác định theo tuổi của trẻ khi bắt đầu tiêm.

Nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng cho thấy vaccine có khả năng duy trì nồng độ kháng thể bảo vệ ở mức độ cao (gần như giảm không đáng kể so với 2 năm, 3 năm và 4 năm sau khi hoàn thành phác đồ), bền vững ít nhất 5 năm. Hiện tại, các nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục theo dõi dài hạn để ghi nhận độ bền miễn dịch theo thời gian của vaccine. 5 năm là khoảng thời gian các nhà nghiên cứu đang theo dõi trẻ kể từ khi những mũi vaccine đầu tiên được tiêm.

Hiện bệnh tay chân miệng thường xảy ra và nguy cơ diễn tiến nặng ở trẻ dưới 6 tuổi, việc vaccine duy trì nồng độ kháng thể bảo vệ ở mức độ cao ít nhất 5 năm sẽ giúp trẻ được bảo vệ trong giai đoạn nhạy cảm nhất. Do đó, bạn hoàn toàn yên tâm cho con tiêm chủng.

Bé đang 3 tuổi, đang nằm trong độ tuổi được chỉ định tiêm, gia đình nên cho con tiêm khi đủ điều kiện, không cần trì hoãn vì lo "hết thời gian bảo vệ". Tay chân miệng thường gặp ở trẻ nhỏ, tiêm ở giai đoạn này giúp con có sự bảo vệ khi nguy cơ mắc bệnh đang cao.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Em đọc báo thấy bệnh sởi đang bùng phát mạnh tại Mỹ. Bệnh này ở Việt Nam thấy không quá “căng”, con em hơn 12 tháng, hay ốm vặt, có cần tiêm không hay nên đợi lớn hơn chút mới tiêm cho khỏe ạ?
Nguyễn Thiện Tuấn, 24 tuổi, Sóc Trăng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), tính đến ngày 24/9, Mỹ có hơn 3.600 ca sởi đã được xác nhận, tăng mạnh so với cả năm 2025. Mỹ cũng ghi nhận 40 ổ dịch mới, trong đó khoảng 95% số ca mắc liên quan đến các ổ dịch, kể cả những đợt bùng phát từ năm trước.

Ở Việt Nam, sởi vẫn là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan và bùng phát khi xuất hiện khoảng trống miễn dịch trong cộng đồng. Giữa năm 2024, số ca sốt phát ban nghi sởi tại TP HCM và khu vực phía Nam tăng nhanh, chính thức công bố dịch sởi. Tính đến cuối tháng 7/2024, khu vực phía Nam ghi nhận 1.147 trường hợp sốt phát ban nghi sởi, trong đó 481 ca xác định. Trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 5.178 ca mắc sởi, không có trường hợp tử vong.

Bệnh sởi lây truyền qua đường hô hấp do ho, hắt hơi, tiếp xúc gần với người bị nhiễm hoặc dịch tiết mũi họng. Bệnh biểu hiện đặc trưng là sốt, viêm long đường hô hấp, viêm kết mạc, phát ban. Trẻ mắc sởi có nguy cơ diễn tiến nặng, gặp các biến chứng như viêm não, mù lòa, tiêu chảy nặng, nhiễm trùng tai, viêm phổi… và có thể tử vong. Trẻ mắc sởi thường giảm miễn dịch lâu dài, dễ còi cọc suy dinh dưỡng, mắc các bệnh khác sau đó. Do đó, dù tình hình dịch bệnh có “căng” hay không, bạn vẫn nên có các biện pháp để bảo vệ con khỏi bệnh và biến chứng nguy hiểm.

Hiện nay, chiến lược phòng sởi ở trẻ em và người lớn nhấn mạnh vào tiêm chủng vaccine. Theo WHO, tỷ lệ tiêm chủng sởi cần đạt trên 95% để cắt đứt chuỗi lây nhiễm của virus sởi trong cộng đồng.

Việt Nam hiện có đầy đủ các loại vaccine sởi đơn, loại phối hợp phòng 3 bệnh sởi - quai bị - rubella tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Người lớn có thể chủng ngừa các loại như vaccine sởi đơn giá, vaccine phối hợp 3 bệnh sởi - quai bị - rubella, vaccine phối hợp 4 bệnh sởi - quai bị - rubella - thủy đậu.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Ông nội tôi 73 tuổi mắc zona thần kinh, khỏi bệnh được 5 tháng hơn rồi, nốt ban cũng biến mất nhưng cứ than đau và nhức. Lý do là gì vậy bác sĩ? Ông tôi còn tiêm vaccine được nữa không ạ?
Hồng Vỹ, 22 tuổi, Ninh Kiều, Cần Thơ
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Đây là tình trạng đau thần kinh sau zona, xảy ra khi cơn đau kéo dài hơn ba tháng sau khi xuất hiện mụn nước. Người bệnh có thể đau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm dù tổn thương da đã biến mất.

Lý do, zona thần kinh không chỉ gây tổn thương trên da. Virus Varicella-zoster gây bệnh thủy đậu có thể tồn tại nhiều năm trong các hạch thần kinh, sau đó tái hoạt động khi miễn dịch suy giảm. Virus đi dọc dây thần kinh ra da, gây các mụn nước thành chùm, làm tổn thương dây thần kinh. Cơn đau có thể tiếp tục sau khi mụn nước khô và da lành. Người bệnh có thể đau rát bỏng, nhói như điện giật, âm ỉ hoặc từng cơn cắn nhức. Một số trường hợp tê, châm chích, ngứa hoặc đau khi quần áo, chăn hay gió chạm nhẹ vào da.

Đây là biến chứng thường gặp nhất của bệnh zona. Nguy cơ tăng ở người lớn tuổi, suy giảm miễn dịch hoặc phát ban nặng. Zona cũng có thể gây nhiễm trùng da, tổn thương mắt, yếu liệt mặt và các biến chứng thần kinh khác.

Miễn dịch sau lần mắc đầu tiên giảm dần theo thời gian. Tỷ lệ tái phát trong cộng đồng khoảng 2-18%, và có thể lên đến 30% ở người mắc ung thư, bệnh thận, tiểu đường, tăng huyết áp hoặc HIV. Vì vậy, ông bạn từng mắc zona vẫn có thể bị lại khi hệ miễn dịch yếu đi.

Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc zona và biến chứng. Vaccine phòng zona của GSK đã được Bộ Y tế cấp phép và sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Vaccine dành cho người từ 18 tuổi có nguy cơ cao và từ 50 tuổi trở lên, giúp phòng bệnh và biến chứng với hiệu quả trên 90%. Người từng mắc zona vẫn được khuyến cáo tiêm để giảm nguy cơ tái phát và đau dây thần kinh sau zona.

Trường hợp của ông nên trao đổi với bác sĩ tiêm chủng để được đánh giá sức khỏe và chỉ định phù hợp. Thông thường, lịch tiêm cho người từ 50 tuổi trở lên gồm hai mũi, cách nhau hai tháng.

Người nghi ngờ zona nên đi khám sớm, đặc biệt trong 72 giờ đầu để được dùng thuốc kháng virus theo chỉ định. Nếu đã quá 72 giờ nhưng còn mọc mụn nước mới, phát ban ở mặt - mắt, đau nhiều hoặc có bệnh nền, vẫn cần khám. Giữ vùng tổn thương sạch, khô, mặc đồ rộng và chườm mát nhẹ; tránh đắp lá, chọc mụn nước hoặc bôi thuốc không rõ nguồn gốc.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Vaccine tay chân miệng vừa về Việt Nam nên vợ tôi cứ hối mang con đến VNVC tiêm. Tôi thì đang băn khoăn về hiệu quả và tính an toàn của vaccine, vì nó còn mới quá. Nhờ bác sĩ giải đáp thêm!
Hồ Nguyễn Thanh Tâm, 26 tuổi, Hải Phòng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Việt Nam đã có vaccine phòng bệnh tay chân miệng, tiêm đầu tiên tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Vaccine chỉ định cho trẻ từ tròn 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi.

Chỉ sau hơn một tuần đầu tiên triển khai tiêm, gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc đã tiêm hơn 30.000 mũi vaccine, hàng chục nghìn lượt phụ huynh đăng ký tiêm cho con, hơn 80% phụ huynh chủ động đặt giữ đủ phác đồ.

Vaccine cho thấy hiệu quả bảo vệ cao đối với bệnh tay chân miệng do EV71. Trong nghiên cứu lâm sàng pha 3 với gần 2.500 trẻ em Việt Nam tại Tiền Giang và Đồng Tháp tham gia, hiệu lực bảo vệ đạt từ 96,8% đến 100%. Sau 600 ngày theo dõi, nhóm tiêm vaccine không ghi nhận trường hợp mắc EV71, trong khi nhóm dùng giả dược có 22 trường hợp, gồm 4 trẻ phải nhập viện. Vaccine cũng đã được đưa vào sử dụng tại Đài Loan với hơn 600.000 liều. CDC Đài Loan ghi nhận giai đoạn 2024-2026, không có trẻ mắc tay chân miệng nặng do EV71, chứng minh hiệu quả khi được triển khai thực tế.

Vaccine tay chân miệng có hồ sơ an toàn tốt. Phần lớn phản ứng sau tiêm ở mức nhẹ đến trung bình và thường tự khỏi, giảm dần ở các liều tiếp theo. Trẻ có thể đau, sưng hoặc đỏ tại vị trí tiêm; sốt, quấy khóc, giảm cảm giác thèm ăn, buồn ngủ, tiêu chảy hoặc buồn nôn, nôn. Sau tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút. Khi về nhà, cha mẹ tiếp tục theo dõi trong 24-48 giờ, kể cả ban đêm đối với trẻ nhỏ.

Không nên mặc định mọi biểu hiện sau tiêm đều do vaccine. Trẻ vẫn có thể tình cờ mắc tay chân miệng nếu đã nhiễm virus trước khi tiêm hoặc khi chưa hoàn thành phác đồ, cơ thể chưa tạo đủ miễn dịch. Nếu trẻ giật mình liên tục, run tay chân, ngủ gà, sốt cao khó hạ, thở bất thường... cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi thấy VNVC vừa ra mắt vaccine phòng tay chân miệng. Xin bác sĩ tư vấn vaccine này phòng được chủng nào, nếu con tôi từng mắc EV71 nhập viện điều trị hơn 1 tháng thì có tiêm được không?
Anh Tuấn, 36 tuổi, Gò Vấp
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Từ ngày 25/9, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đã triển khai tiêm vaccine phòng tay chân miệng do EV71 tại gần 300 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc. Vaccine tay chân miệng chỉ định cho trẻ từ tròn 2 tháng đến dưới 6 tuổi, lịch tiêm gồm 2 hoặc 3 mũi được xác định tùy theo tuổi của trẻ khi bắt đầu tiêm.

Vaccine giúp phòng chủng virus có độc lực cao gây bệnh EV71 - tác nhân liên quan hầu hết các ca bệnh nặng, nguy cơ cao gây biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp và tử vong. Hiệu quả phòng bệnh và ngăn ngừa nhập viện được chứng minh trong nghiên cứu và sử dụng thực tế từ gần 97% đến 100%.

Con bạn từng mắc tay chân miệng do EV71, nhập viện điều trị, vẫn có thể tiêm vaccine. Lý do, sau khi mắc bệnh, cơ thể chủ yếu hình thành miễn dịch với tác nhân đã nhiễm, khả năng bảo vệ chéo giữa các loại Enterovirus không đầy đủ. EV71 có nhiều phân nhóm khác nhau, trẻ có thể mắc bệnh do các phân nhóm chưa từng nhiễm. Đây là tác nhân liên quan hầu hết các trường hợp mắc bệnh nặng, biến chứng tim mạch, thần kinh, hô hấp và tử vong.

Nếu muốn tiêm vaccine, trẻ cần khỏi bệnh tay chân miệng hoàn toàn và đủ điều kiện sức khỏe qua thăm khám sàng lọc. Trẻ đã tiêm vẫn cần rửa tay thường xuyên, vệ sinh đồ chơi và bề mặt tiếp xúc, không dùng chung vật dụng cá nhân, đồng thời hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Khu phố tôi ở đang có người mắc sốt xuất huyết, thuộc ổ dịch của địa phương. Tôi không nhớ có bị muỗi đốt hay chưa, tiêm vaccine có kịp bảo vệ không?
Trần Ngọc Pho, 56 tuổi, Phan Thiết, Lâm Đồng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết lây truyền chủ yếu qua vết đốt muỗi vằn Aedes aegypti mang virus. Từ đầu năm 2026 đến nay, các tỉnh thành liên tục ghi nhận số ca mắc và ổ dịch gia tăng. Đặc biệt, bệnh sốt xuất huyết hiện đang vào mùa cao điểm, vì vậy mọi người cần phòng bệnh bằng loại bỏ nước đọng, diệt lăng quăng và tránh muỗi đốt bằng quần áo dài, ngủ màn, dùng lưới chống muỗi hoặc sản phẩm xua muỗi phù hợp. Vaccine cũng là một biện pháp dự phòng chủ động hiệu quả tích hợp với các biện pháp diệt muỗi, lăng quăng, kiểm soát vector....

Hiện Việt Nam có vaccine sốt xuất huyết Qdenga, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi, với lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Phụ nữ đang có kế hoạch mang thai nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp và hoàn tất lịch tiêm trước khi mang thai ba tháng, tối thiểu 1 tháng.

Vaccine sốt xuất huyết giúp phòng ngừa bốn type huyết thanh virus sốt xuất huyết gây bệnh là DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4, giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc bệnh, giảm nguy cơ nhập viện do bệnh tới hơn 90% là biện pháp mới, giúp chủ động phòng bệnh. Để phòng bệnh tốt nhất, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm sớm, không nên chờ đến khi nơi ở, địa phương có ca bệnh, ổ dịch mới nên đi tiêm. Song, với trường hợp của bạn nếu chưa tiêm vaccine thì hoàn toàn có thể tiêm để được bảo vệ trước nguy cơ lây nhiễm và giảm nguy cơ biến chứng nặng nếu không may mắc bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi quan hệ với bạn gái hai tuần thì bị ngứa và nổi sẩn hồng, tra trên mạng thì thấy đây là dấu hiệu của bệnh sùi mào gà. Giờ tôi nên đi khám bệnh ngay hay chờ đến khi nốt sùi xuất hiện mới đi. Trường hợp đã mắc sùi mào gà thì có tiêm được vaccine HPV không?
Trần Ngọc Nam, 24 tuổi, Đà Nẵng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh sùi mào gà do hai type virus HPV 6 và 11 gây ra. Bệnh lây truyền qua đường tình dục và tiếp xúc da kề da, ít hơn khi sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Các dấu hiệu bạn mô tả cho thấy là dấu hiệu ở giai đoạn đầu của sùi mào gà, hoặc bệnh tình dục khác. Bạn nên đi khám sớm để bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân và được điều trị sớm, tránh để lại biến chứng.

Bệnh sùi mào gà đã có hai loại vaccine HPV phòng ngừa, trong đó vaccine Gardasil 9 thế hệ mới phòng 9 type virus HPV: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 tiêm cho nam và nữ từ 9 đến dưới 46 tuổi. Ngoài sùi mào gà, vaccine còn giúp phòng các bệnh ung thư do virus HPV gây ra như ung thư cổ tử cung, hầu họng, âm hộ, âm đạo, hậu môn. Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất, người đã nhiễm một type virus HPV, hoặc đã mắc bệnh do HPV gây ra đều có thể tiêm vaccine xin. Lý do, virus có nhiều type gây bệnh khác nhau, tiêm vaccine giúp ngừa các type có trong thành phần vaccine chưa nhiễm và giúp tránh tái nhiễm type đã nhiễm sau khi được đào thải ra khỏi cơ thể. Bạn đã mắc sùi mào gà thì nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm vaccine sớm. Lịch tiêm cho người 24 tuổi như bạn sẽ gồm 3 mũi cách nhau 6 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi vừa bị chó hàng xóm thả rông cắn vào chân, vết thương có chảy máu. Có người nói, tôi cần chờ xét nghiệm chó nhiễm dại hay chết đi mới nên đi tiêm vaccine, vì tiêm vaccine dại không tốt, đúng không?
Trần Văn Nam, 44 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus dại lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo, khỉ, dơi... sang người qua vết cào, cắn, liếm lên vết thương hở. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo, người bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ nhiễm dại cắn, cào, liếm lên vết thương hở cần tiêm vaccine phòng bệnh càng sớm càng tốt không nên chờ kết quả xét nghiệm bệnh dại trên con vật, hoặc chờ con vật chết hay không. Mọi người cũng không nên có tâm lý chủ quan, cho rằng chó, mèo nhà nuôi an toàn nên không sao. Không nên chờ theo dõi sức khỏe con vật sau 10 ngày mới tiêm phòng dại. Lý do, khi con vật phát bệnh dại, chết, hoặc theo dõi sau 10 ngày khiến việc phòng bệnh trễ, virus dại có thể xâm nhập đến hệ thần kinh trung ương, não và xuất hiện triệu chứng bệnh, tỷ lệ tử vong gần 100%.

Bạn bị chó cắn chảy máu cần rửa vết thương với xà phòng dưới vòi nước sạch trong vòng 15 phút và tiếp tục sát trùng vết thương với cồn 45 - 70 độ C hoặc cồn iod. Điều này giúp loại bỏ chất bẩn, lượng virus dại bám ở vị trí vết thương. Sau đó, bạn cần đến cơ sở y tế để bác sĩ xem xét vết thương, chỉ định tiêm vaccine, kết hợp huyết thanh kháng dại. Bạn tuyệt đối không nặn, chích lể, đắp lá, bởi chất kích ứng, băng kín vết thương hoặc chữa dại theo mẹo dân gian và không nên chờ xét nghiệm chó có nhiễm dại hay không.

Ngoài xử lý vết thương theo hướng dẫn, tiêm phòng dại theo đúng khuyến cáo, bạn cần theo dõi chó theo hướng dẫn của bác sĩ. Bạn cũng không nên bỏ dở lịch tiêm vaccine nếu không có chỉ định của bác sĩ, hoặc chỉ tiêm một mũi rồi ngưng.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa dại thế hệ mới của Pháp và Ấn Độ, không chứa tế bào thần kinh nên không ảnh hưởng trí nhớ. Vaccine có thể tiêm trước khi bị cắn, cào (trước phơi nhiễm) hoặc sau khi bị cắn, cào (sau phơi nhiễm). Lịch tiêm trước phơi nhiễm gồm ba mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28 và sau phơi nhiễm gồm 5 mũi (đường tiêm bắp); 8 mũi (đường tiêm trong da, mỗi lần tiêm hai mũi). Tùy theo tình trạng con vật trong thời gian theo dõi sau khi cắn, số mũi tiêm có thể giảm xuống. Khi tiêm đủ mũi trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm, nếu bị cắn, cào chỉ cần tiêm 2 mũi, không phải tiêm huyết thanh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Hai tuần nữa con gái đến lịch tiêm vaccine 6 trong 1 mũi thứ hai, vợ chồng tôi muốn kết hợp tiêm phế cầu 20 cho con thì có được không? Con mới 3 tháng, tiêm hai mũi vaccine cùng lúc có sao không?
Tạ Thị Lan, 27 tuổi, Tây Ninh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam đang có hai loại vaccine 6 trong 1 giúp phòng 6 bệnh gồm: ho gà, uốn ván, bạch hầu, bại liệt, viêm gan B và viêm phổi, viêm màng não do vi khuẩn Hib. Với vaccine phế cầu có các loại như phế cầu 23, 20, 15, 13... giúp phòng các bệnh như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não, nhiễm trùng huyết do phế cầu khuẩn gây ra.

Theo thông tin kê toa từ nhà sản xuất, không có quy định hay khuyến cáo nên tiêm vaccine phế cầu hay vaccine 6 trong 1 trước, cũng không cần khoảng cách giữa hai mũi. Trẻ từ 6 tuần tuổi có thể tiêm hai loại trên, giúp bé phòng các bệnh nguy hiểm dễ mắc do hệ miễn dịch còn non yếu càng sớm càng tốt.

Các nghiên cứu chỉ ra trẻ tiêm nhiều mũi vaccine cùng lúc vẫn đáp ứng miễn dịch tốt mà không gây phản ứng bất lợi hoặc khiến phản ứng sau tiêm nặng hơn. Chủng ngừa đồng thời nhiều loại vaccine còn tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, nhất là giảm lo lắng của bé khi phải chích ngừa các ngày khác nhau. Do đó, bạn có thể cho con tiêm vaccine phế cầu 20 và vaccine 6 trong 1 trong cùng một buổi.

Trước tiêm, bé cần được bác sĩ khám sàng lọc để đánh giá sức khỏe, tiền sử bệnh lý và dị ứng để quyết định mũi phù hợp. Vợ chồng bạn cần chuẩn bị mọi thông tin, tiết lộ với bác sĩ tình trạng sức khỏe bé.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi nghe nói vaccine tay chân miệng sắp được đưa về Việt Nam tiêm cho trẻ, có đúng không? Con tôi 2 tuổi từng bị tay chân miệng hai lần có tiêm được không?
Hoàng Thị Liên, 32 tuổi, Hà Tĩnh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vaccine phòng bệnh tay chân miệng do chủng virus EV71 gây ra được Bộ Y tế cấp phép từ tháng 3/2026 và sẽ triển khai tiêm tại Việt Nam từ ngày 25/9 cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi ở gần 300 trung tâm tiêm chủng của VNVC trên toàn quốc. Tùy theo độ tuổi trẻ sẽ có lịch tiêm 2-3 mũi.

Vaccine tay chân miệng do hãng dược phẩm Biologics Substipharm (Thụy Sĩ) phân phối, giúp phòng bệnh và tái nhiễm do EV71, một trong những tác nhân có liên quan hàng đầu đến những ca tay chân miệng nặng, biến chứng thần kinh, tim mạch. Con bạn đã mắc tay chân miệng hai lần cũng có nguy cơ tái nhiễm bệnh, vì vậy vẫn cần tiêm vaccine để phòng bệnh. Phụ huynh hiện đã có thể đăng ký nhận thông tin và đặt giữ vaccine tay chân miệng sớm trên website, fanpage hoặc tổng đài VNVC.

Bệnh tay chân miệng do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra với nhiều chủng khác nhau như Coxsackievirus A16, A6, Enterovirus 71 (EV71). Riêng chủng EV71 có nhiều phân nhóm như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Sau khi khỏi bệnh, cơ thể trẻ chỉ tạo miễn dịch với chủng virus đã mắc, không tạo miễn dịch chéo với các chủng, phân nhóm khác. Do đó, nếu trẻ tiếp xúc với nhóm, phân nhóm khác với loại đã mắc vẫn có nguy cơ tái nhiễm. Ví dụ, trẻ từng mắc chủng A16 vẫn có thể tái nhiễm chủng EV71 nếu tiếp xúc với chủng này hoặc tiếp tục tái nhiễm với các phân nhóm chưa từng nhiễm của chính chủng EV71. Thời gian tái nhiễm có thể vài tuần, vài tháng phụ thuộc vào chủng virus lưu hành, vệ sinh, khả năng miễn dịch của trẻ. Một trẻ có thể tái nhiễm 2-3 lần và tỷ lệ nhiều hơn ở trẻ suy dinh dưỡng, trẻ sơ sinh, trẻ mắc bệnh khiến hệ miễn dịch suy giảm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!