* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Bệnh dại do virus dại gây ra, lây qua dịch tiết của cơ thể, chủ yếu là nước dãi của động vật có vú máu nóng sang người thông qua vết cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, niêm mạc mắt, mũi, miệng.
Tại Việt Nam, chó là động vật chủ yếu làm lây truyền bệnh dại, bao gồm cả chó nhà nuôi và chó hoang. Năm 2025, cả nước ghi nhận 73 ca tử vong do bệnh dại. Đáng chú ý, chỉ hơn 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận ít nhất 16 ca tử vong do bệnh dại, riêng tỉnh Tây Ninh có tới 7 ca. Thậm chí có người bị chó cắn, cào 1-2 năm sau mới phát bệnh. Vì vậy, người dân không nên chủ quan.
Người mắc bệnh dại có triệu chứng ban đầu mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng cấp như sốt, đau đầu, biếng ăn, buồn nôn và nôn, mệt mỏi. Các triệu chứng điển hình như tăng tiết nước bọt, kích động, sốt cao liên tục, sợ nước, sợ ánh sáng, sợ gió, sợ âm thanh. Song, ngay từ khi xuất hiện triệu chứng ban đầu, gần 100% người bệnh không thể sống sót.
Bệnh dại hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, tiêm vaccine phòng bệnh dại và huyết thanh kháng dại là biện pháp duy nhất để cứu chữa trong trường hợp phơi nhiễm với virus dại.
Đồng thời, khi bị động vật có vú máu nóng như chó mèo cắn cào, người dân cần xử trí vết thương đúng cách, tuyệt đối không đắp lá, thực hiện các biện pháp dân gian chưa có kiểm chứng hoặc chà xát mạnh lên vết thương. Đầu tiên, mọi người cần rửa vết thương dưới vòi nước sạch với xà trong trong tối thiểu 15 phút, sát khuẩn lại bằng cồn iốt hoặc dung dịch povidine, sau đó đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ đánh giá vết thương và chỉ định tiêm ngừa.
Phác đồ tiêm ngừa dại tùy theo lịch sử tiêm chủng. Trường hợp bị chó mèo cắn cào và chưa từng tiêm vaccine cần tiêm 5 mũi ở bắp vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28 hoặc tiêm 8 mũi trong da các ngày 0, 3, 7 và 28, có thể tiêm thêm huyết thanh theo chỉ định của bác sĩ.
Ngoài ra, người có nguy cơ bị bệnh dại cao như thường xuyên tiếp xúc chó, mèo cũng có thể chủ động dự phòng bệnh trước. Lịch tiêm gồm 3 mũi vào các ngày 0; 7; 21 hoặc 28. Nếu sau đó mọi người bị động vật có vú máu nóng cắn, cào thì chỉ cần tiêm thêm 2 mũi, không cần huyết thanh dù có vết thương nặng.
Hãy đưa lời khuyên hợp lý cho bạn trai của bạn để phòng nguy cơ phơi nhiễm virus dại, bên cạnh đó, bạn cũng có thể tiêm ngừa trước phơi nhiễm để bảo vệ sức khỏe.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Bệnh thủy đậu (trái rạ) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella zoster gây ra. Bệnh lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần người bệnh; chạm tay vào dịch nước nốt phỏng thủy đậu hoặc zona thần kinh, một bệnh do virus thủy đậu tái hoạt động gây ra; bệnh cũng lây qua bề mặt tiếp xúc bị nhiễm mầm bệnh như bàn ghế, tay nắm cửa, vật dụng cá nhân của người bệnh.
Bệnh thủy đậu có khả năng lây lan mạnh, có đến 90% người tiếp xúc chưa có miễn dịch có nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh. Bệnh thường có biểu hiện như sốt, ho, mệt mỏi, phát ban mụn nước khắp cơ thể, gây ngứa ngáy, khó chịu. Nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách, bệnh thủy đậu có thể dẫn đến nhiễm trùng da, nhiễm trùng huyết, viêm phổi, viêm não, viêm màng não… Ở người khỏi bệnh, virus không đào thải mà ẩn trong các hạch thần kinh tái hoạt động gây bệnh zona thần kinh sau này. Phụ nữ mang thai bị thủy đậu, thai nhi có nguy cơ mắc dị tật bẩm sinh.
Bạn đã 40 tuổi, không biết bản thân đã từng mắc thủy đậu hay chưa nên tiêm vaccine để phòng bệnh, tránh nguy cơ mắc và biến chứng, ảnh hưởng đến sức khỏe, sắc đẹp và tâm lý. Không cần làm xét nghiệm trước khi tiêm ngừa.
Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine thủy đậu, bao gồm các loại mũi đơn như Varilrix (Bỉ), Varivax (Mỹ), Barycela (Hàn Quốc) và mũi kết hợp 4 trong 1 Proquad phòng thủy đậu, sởi, quai bị, rubella. Lịch tiêm tùy theo loại vaccine và độ tuổi chủng ngừa. Bạn nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn loại phù hợp. Vaccine có hiệu quả phòng bệnh cao nhất lên đến 98% khi được tiêm đủ hai mũi, đúng lịch.
Đồng thời, bạn nên thực hiện tốt các biện pháp dự phòng khác như đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, giữ vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường sống sạch sẽ, ăn uống đảm bảo dinh dưỡng, tăng cường trái cây và rau xanh...
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Sốt xuất huyết là bệnh nhiễm trùng cấp tính do virus Dengue gây ra, không lây trực tiếp từ người sang người mà lây qua vết đốt của muỗi vằn cái.
Bệnh diễn tiến theo 3 giai đoạn. Ở giai đoạn khởi phát, bệnh có biểu hiện đặc trưng là sốt cao đột ngột, đau đầu nhiều, đặc biệt là đau sau hốc mắt, đau nhức cơ, xương khớp, có thể phát ban chấm đỏ. Biểu hiện này kéo dài khoảng 1-3 ngày, sau đó tình trạng sốt giảm dần. Giai đoạn nguy kịch thường bắt đầu từ ngày thứ 4 của bệnh. Ở giai đoạn này, người bệnh có nguy cơ rơi vào biến chứng xuất huyết nặng, sốc, suy đa tạng, tràn dịch phổi, suy hô hấp... nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong. Các dấu hiệu bệnh chuyển nặng như chảy máu cam, chảy máu chân răng, người bệnh li bì, đau bụng nhiều, nôn ói, tay chân lạnh... Cuối cùng là giai đoạn phục hồi.
Còn nhiễm não mô cầu là bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây từ người sang người qua đường hô hấp khi hít phải giọt bắn có chứa mầm bệnh hoặc lây gián tiếp qua vật dụng quen thuộc mà người bệnh hoặc người khỏe mạnh có mang vi khuẩn thường tiếp xúc. Bệnh do não mô cầu có biểu hiện ban đầu không đặc trưng như sốt, đau họng, mệt mỏi, dễ nhầm với cảm lạnh, viêm họng, cúm. Song, bệnh diễn tiến rất nhanh, gây các thể bệnh nguy hiểm như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai thể. Tử ban màu tím với bờ không đều, lan nhanh là dấu hiệu đặc trưng của bệnh lý do não mô cầu, song thường xuất hiện ở giai đoạn nặng.
Đôi khi, người nhiễm vi khuẩn não mô cầu có thể gặp một số thể bệnh hiếm khác như nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu mạn tính, gây các biểu hiện như sốt, lạnh run, phát ban, viêm khớp, đau khớp... Thể viêm phổi gây khó thở, đau tức ngực. Thể viêm khớp gây sưng khớp... Chính vì một số triệu chứng tương đồng, kết hợp tiền sử từng tiếp xúc chung với người bệnh nhiễm não mô cầu, cơ quan chức năng sẽ không loại trừ tác nhân não mô cầu nguy hiểm cho đến khi có kết quả xét nghiệm.
Vi khuẩn não mô cầu xâm lấn có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ. Chưa kể, tỷ lệ tử vong của bệnh cao, lên tới 50% nếu không được phát hiện, thậm chí ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị, tỷ lệ tử vong vẫn còn tới 15%. 20% người bệnh sống sót gặp di chứng nặng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống sau này như cụt chi, liệt, điếc, mù...
Sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc điều trị, còn não mô cầu đã có thuốc kháng sinh điều trị đặc hiệu, song bệnh diễn tiến rất nhanh trong khi dấu hiệu ban đầu mờ nhạt, khó nhận biết. May mắn, cả hai bệnh trên hiện đều đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả. Trong đó, vaccine sốt xuất huyết chỉ có một loại duy nhất Qdenga của Hãng Takeda (Nhật Bản), dành cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Vaccine có hiệu quả giảm nguy cơ mắc bệnh hơn 80% và giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết hơn 90%.
Đối với vi khuẩn não mô cầu, hiện Việt Nam có 5 loại vaccine, bao gồm: 3 loại vaccine tứ giá thế hệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W như MenQuadfi, Nimenrix, Menactra; loại thế hệ mới phòng nhóm B Bexsero và vaccine VA-Mengoc-BC ngừa hai nhóm B và C. Mỗi người cần tiêm kết hợp để phòng đủ 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh A, B, C, Y và W.
Bên cạnh đó, tùy vào đường lây, người dân kết hợp phòng ngừa các biện pháp phù hợp như phòng muỗi đốt với sốt xuất huyết; súc họng bằng dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang, khử khuẩn, không dùng chung đồ cá nhân, hạn chế tiếp xúc đông người để phòng vi khuẩn não mô cầu.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Bệnh dễ lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc với giọt bắn mũi họng từ người bệnh, hoặc qua mụn nước từ người mắc zona thần kinh, hay lây gián tiếp qua tiếp xúc với các vật dụng chứa mầm bệnh sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Theo thống kê, có đến 90% người không có miễn dịch với bệnh sẽ lây khi tiếp với mầm bệnh.
Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả lên đến 98% nếu tiêm đủ 2 mũi và giảm gần 100% các biến chứng như viêm phổi, viêm màng não, viêm não do virus thủy đậu gây ra. Hiện Việt Nam có hai loại vaccine thủy đậu loại đơn gồm Varilrix (Bỉ), Varivax (Mỹ) và một loại phối hợp ProQuad (Mỹ) phòng thêm bệnh sởi, quai bị, rubella trong một mũi tiêm. Vaccine tiêm cho trẻ từ 9 hoặc 12 tháng tuổi đến người lớn.
Bạn đã tiếp xúc với người mắc thủy đậu, nếu chưa có miễn dịch với bệnh từ lần mắc trước, hoặc chưa tiêm vaccine thuộc nhóm nguy cơ lây bệnh cao. Bạn nên đi tiêm vaccine càng sớm càng tốt. Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất, người chưa có miễn dịch với thủy đậu nếu tiếp xúc với mầm bệnh, tốt nhất nên tiêm phòng trong 3-5 ngày kể từ khi tiếp xúc. Trường hợp tiếp xúc quá 5 ngày, tiêm vaccine vẫn có hiệu quả giảm nguy cơ bệnh nặng và nhiễm thủy đậu trong tương lai. Lịch tiêm vaccine thủy đậu của bạn gồm 2 mũi cách nhau một tháng.
Ngoài ra, bạn cũng nên theo dõi sức khỏe, cần cách ly và đi khám ngay khi xuất hiện triệu chứng như sốt, đau mỏi cơ, đau họng, da nổi mụn nước không nên tự uống thuốc, điều trị bệnh nhằm tránh biến chứng.
Cảm ơn câu hỏi của bạn!
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Vaccine tay chân miệng Envacgen đã được Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cấp phép lưu hành tại Việt Nam ngày 17/3/2026. Vaccine này do hãng dược phẩm Substipharm Biologics (Thuỵ Sỹ) sở hữu, được sản xuất theo công nghệ hiện đại, đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về chất lượng, tính an toàn và sinh miễn dịch tốt. Vaccine được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng Enterovirus 71 (EV71), chủng virus gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm nhất liên quan đến phần lớn các ca bệnh nặng và tử vong tại nước ta trong thời gian qua. Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 trên hơn 3.000 trẻ em tại Đài Loan và Việt Nam cho thấy, vaccine có hiệu lực bảo vệ lên đến gần 97% với chủng EV71 và khả năng bảo vệ chéo với các kiểu gen đang lưu hành tại Việt Nam như B5, C4, duy trì miễn dịch kéo dài.
Theo dự tính, cuối năm 2026, vaccine tay chân miệng sẽ được đưa về Việt Nam và triển khai tiêm cho trẻ. Với vai trò là đối tác chiến lược với Substipharm Biologics, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang đẩy nhanh các thủ tục để sớm triển khai vaccine tại Việt Nam.
Cảm ơn câu hỏi của bạn!
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
12 chủng virus HPV nguy cơ cao gồm type 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, và 59. Đây là các chủng virus có khả năng gây ung thư hậu môn, ung thư âm đạo, ung thư vòm họng, ung thư cổ tử cung... Trong đó chủng 16, 18 chiếm tới 70% các ca ung thư cổ tử cung trên toàn cầu. Kết quả xét nghiệm dương tính với 12 chủng virus HPV nguy cơ cao không có nghĩa là bạn nhiễm hết tất cả các chủng này.
Để biết chính xác đang nhiễm chủng virus nào, bạn có thể thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu tại cơ sở y tế uy tín. Bạn cũng không nên quá lo lắng, cần tuân thủ phương pháp điều trị của bác sĩ, tầm soát ung thư định kỳ, ăn uống đủ chất dinh dưỡng và thường xuyên vận động để tăng cường sức đề kháng, giúp cơ thể sớm loại bỏ virus.
Virus HPV hiện đã có hai loại vaccine phòng ngừa, gồm Gardasil phòng 4 chủng, tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi và vaccine Gardasil 9 phòng 9 chủng virus, tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Người đã nhiễm virus HPV hay mắc bệnh do virus này gây ra cũng nên tiêm vaccine để phòng ngừa tái nhiễm và nhiễm thêm các chủng mới cũng như các biến chứng liên quan. Bạn hiện 41 tuổi và đang dương tính với 12 type HPV nguy cơ cao vẫn có thể tiêm vaccine Gardasil 9, với lịch tiêm 3 mũi trong 6 tháng. Vaccine không cần xét nghiệm trước khi tiêm.
Cảm ơn câu hỏi của bạn!
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Quai bị là bệnh do virus thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, dễ lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc với nước bọt hoặc đồ vật có dính mầm bệnh. Bệnh nếu không được điều trị đúng dễ kéo dài và gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm tinh hoàn có thể dẫn đến teo tinh hoàn, gây vô sinh ở nam, viêm buồng trứng ở nữ, viêm màng não, rối loạn chức năng gan, viêm cơ tim, nhồi máu phổi, xuất huyết giảm tiểu cầu.
Bệnh quai bị đã có vaccine phòng ngừa, hiệu quả đến 98% nếu tiêm đủ mũi, đúng lịch. Hiện Việt Nam có hai loại vaccine phối hợp 3 trong 1 phòng quai bị, sởi, rubella cho trẻ em và người lớn là Priorix (Bỉ) và MMR II (Mỹ) và vaccine 4 trong 1 phòng sởi, quai bị, rubella, thủy đậu Proquad (Mỹ). Trong đó, vaccine MMR II và Proquad tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi, còn vaccine Priorix có thể tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi. Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo có thể tiêm được cả ba loại vaccine này, với lịch tiêm 2 mũi trong một tháng.
Ngoài tiêm vaccine, trước tình hình tỉnh Đắk Lắk đang ghi nhận ca mắc quai bị tại trường học, bạn cũng nên phòng bệnh cho con bằng cho trẻ ăn đủ chất dinh dưỡng, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, vệ sinh nhà cửa, dụng cụ học tập và đồ chơi của trẻ sạch sẽ. Khi trẻ dấu hiệu bệnh nên đi khám sớm, không áp dụng các biện pháp dân gian như thoa mực tàu, nhọ nồi, đắp lá cây, hay dán cao vào vùng sưng để điều trị cho trẻ.
Cảm ơn câu hỏi của bạn!
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bác!
Vi khuẩn gây bệnh não mô cầu dễ lây qua đường đường hô hấp gây hai thể bệnh điển hình là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết. Bệnh có nguy cơ gây tử vong chỉ trong 24 giờ và để lại di chứng như đoạn chi, liệt, điếc, suy giảm trí nhớ... cho người mắc. Ba nhóm người có tỷ lệ lây nhiễm và tử vong với bệnh do não mô cầu là trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người lớn tuổi.
Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine não mô cầu, giúp phòng đầy đủ các nhóm vi khuẩn não mô cầu gây bệnh viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết...phổ biến như A, B, C, Y, W. Trong đó, loại phòng nhóm A, C, Y, W có vaccine Menquadfi và Nimenrix tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi, còn vaccine Menactra tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi. Với nhóm huyết thanh B, có loại vaccine thế hệ mới Bexsero (Italy), tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến người lớn 50 tuổi. Vaccine phòng 2 nhóm B và C của Cu Ba tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.
Bác hiện nay 60 tuổi sẽ thuộc nhóm tiêm hai loại vaccine nhóm A, C, Y, W là Menquadfi và Nimenrix. Các vaccine được chứng minh giảm 90% nguy cơ mắc bệnh ở nhóm tuổi thanh thiếu niên tại Mỹ và hạn chế lây lan trong cộng đồng. Trong đó, vaccine Nimenrix ứng dụng công nghệ hiện đại với protein là giải độc tố uốn ván (TT), giúp kích thích miễn dịch và tạo kháng thể mạnh, bền vững.
Ngoài tiêm vaccine, trước tình hình số ca mắc não mô cầu ghi nhận rải rác tại nhiều tỉnh thành như Hà Nội, TP HCM, An Giang, Hà Tĩnh, Cà Mau... trong thời gian qua, bác nên phòng bệnh bằng giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ thường xuyên rửa tay với xà phòng, mang khẩu trang khi ra đường, tránh căng thẳng và dùng chung đồ dùng cá nhân với người khác.
Cảm ơn câu hỏi của bác!
Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe.
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Bệnh tả do phẩy khuẩn Vibrio Cholerae gây ra, lây qua nguồn nước, thực phẩm bị nhiễm mầm bệnh. Nguồn nước bẩn, ruồi, nhặng có thể là nguồn "chuyên chở" mầm bệnh và lây nhiễm vào thực phẩm khiến con người ăn phải. Bệnh diễn biến nhanh, có thể dẫn đến mất nước và điện giải gây sốc.
Vaccine tả đang được lưu hành duy nhất hiện nay là của Việt Nam - mORCVAX, dành cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn. Vaccine có lịch cơ bản là 2 liều, uống cách nhau 14 ngày. Với lịch nhắc, theo tư vấn của bác sĩ hoặc khuyến cáo từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh(CDC) địa phương khi có dịch tả, vaccine được uống 2 liều cách nhau 14 ngày.
Ngoài vaccine, gia đình nên chú ý giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, ăn chín uống chín, sử dụng thực phẩm, nguồn nước sạch để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Não mô cầu là một trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam. Não mô cầu gây hai thể bệnh thường gặp là viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết tối cấp, thậm chí kết hợp cả hai thể. Ngay cả khi được chẩn đoán sớm và chăm sóc tích cực, có từ 10-20% người mắc não mô cầu vẫn tử vong và tỷ lệ tử vong lên đến 50% nếu không được điều trị. Đặc biệt với thể nhiễm khuẩn huyết, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 40%.
Để chủ động bảo vệ sức khỏe, tiêm chủng vaccine được xem là chiến lược phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất. Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó 6 nhóm A, B, C, Y, W-135, và X là nguyên nhân chính gây ra hơn 90% số ca bệnh trên toàn thế giới. Với nhóm A, C, Y, W-135, hiện Việt Nam có 3 loại vaccine phòng bệnh.
Vaccine Nimenrix (GSK, sản xuất tại Bỉ) là vaccine polysaccharide cộng hợp, sử dụng giải độc tố uốn ván (TT) làm protein mang, giúp tạo miễn dịch bền vững và hiệu quả cao hơn so với vaccine polysaccharide thuần túy, đồng thời tạo được trí nhớ miễn dịch mạnh mẽ. Nimenrix được chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn không giới hạn tuổi.
Vaccine MenQuadfi (Sanofi, sản xuất tại Mỹ) được phát triển dựa trên công nghệ hiện đại với khả năng kích hoạt tế bào miễn dịch lympho T và lympho B, giúp cơ thể đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ, đồng thời tạo trí nhớ miễn dịch, bảo vệ lâu dài. Vaccine MenQuadfi được cải tiến thêm khi sử dụng protein mang là giải độc tố uốn ván (TT), giúp nâng cao khả năng bảo vệ, được chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn không giới hạn tuổi.
Vaccine Menactra (Sanofi, Pháp) là vaccine cộng hợp với giải độc tố bạch hầu, tiêm cho trẻ từ 9 tháng đến người lớn 55 tuổi.
Bố bạn 73 tuổi, hiện không có bệnh nền, có thể tiêm được 2 loại Nimenrix và MenQuadfi để phòng não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135. Khi đến trung tâm tiêm chủng, bác sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Bác cần chia sẻ đầy đủ, chính xác các bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe, quyết định mũi tiêm phù hợp.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Việc đã từng mắc bệnh không đồng nghĩa với việc luôn "miễn nhiễm" và không cần tiêm vaccine nữa. Trên thực tế, điều này phụ thuộc vào đặc điểm của từng tác nhân gây bệnh và khả năng miễn dịch mà cơ thể tạo ra sau khi mắc bệnh. Với các bệnh như viêm gan B, sởi hay thủy đậu, sau khi mắc, cơ thể thường hình thành miễn dịch bền vững, nên trong đa số trường hợp không cần tiêm vaccine nữa vì đã có kháng thể bảo vệ lâu dài. Ngược lại, có nhiều bệnh mà việc từng mắc không giúp phòng bệnh lâu dài. Chẳng hạn, virus cúm liên tục biến đổi mỗi năm nên dù đã mắc vẫn có thể tái nhiễm và cần tiêm nhắc định kỳ. Phế cầu khuẩn có nhiều chủng khác nhau, người bệnh vẫn có nguy cơ mắc lại, thậm chí diễn tiến nặng hơn. Do đó, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn tiêm chủng phù hợp, giúp bảo vệ cơ thể một cách đầy đủ và lâu dài.
Với HPV, virus này đến 200 type, gây ra các bệnh lý khác nhau, từ mụn cóc lành tính đến ung thư. Không có khả năng một người nhiễm hết tất cả các chủng này. Mặt khác, HPV dễ đào thải nhưng cũng rất dễ tái nhiễm do kháng thể tạo ra từ lần nhiễm HPV trước không bền vững. Ngoài ra, dù đã nhiễm HPV thì trong cuộc đời, việc quan hệ tình dục sẽ diễn ra rất nhiều lần sau đó hoặc vô tình phơi nhiễm các chủng HPV khác. Do vậy, nếu đã nhiễm một hoặc nhiều chủng HPV thì vẫn nên tiêm vaccine để ngừa những chủng còn lại. Việc tiêm phòng không có tác dụng cho những lần quan hệ trước đó nhưng sẽ phòng bệnh cho những lần sau.
Hiện Việt Nam sử dụng vaccine Gardasil (cho bé gái và phụ nữ 9-26 tuổi) phòng 4 type virus HPV 6, 11, 16 và 18 và vaccine thế hệ mới Gardasil 9 (cho cả nam và nữ 9-45 tuổi) phòng 9 type virus 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58. Hai loại vaccine này giúp phòng sùi mào gà và nhiều bệnh ung thư do HPV gây ra, với hiệu quả bảo vệ trên 90%, kể cả với người đã quan hệ, sinh con.
Với Gardasil, nữ từ 9 đến dưới 14 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, nữ từ 14-26 tuổi tiêm ba mũi. Còn với Gardasil 9, trẻ từ 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, người từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.
Người tiêm vaccine HPV vẫn cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh như: quan hệ tình dục an toàn, quan hệ một vợ một chồng, hạn chế các chất kích kích, sinh hoạt lành mạnh, duy trì khám sức khỏe định kỳ...
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Bệnh tay chân miệng do các virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra, trong đó thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh lây chủ yếu qua đường tiêu hóa khi tiếp xúc với phân, dịch mũi họng, dịch bóng nước hoặc đồ dùng nhiễm mầm bệnh. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 10 tuổi, đặc biệt nhóm 1-5 tuổi.
Nhiều trẻ không có triệu chứng, trở thành nguồn lây âm thầm trong cộng đồng. Con bạn 2 tuổi, tiếp xúc gần với nhiều bé khác, có nguy cơ mắc tay chân miệng. Bệnh diễn tiến nhanh, khó lường, đặc biệt chủng EV71 có độc lực cao, lây nhanh và dễ gây biến chứng nặng như tổn thương thần kinh, suy tim, phù phổi, sốc, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Do đó khi trẻ có dấu hiệu bệnh, bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để khám. Trong quá trình chăm sóc tại nhà, cần giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng. Quần áo, tã lót, khăn, chén, muỗng, đồ chơi... của trẻ nên được khử khuẩn bằng nước sôi để hạn chế lây lan bệnh. Trong lúc theo dõi trẻ, bạn cần đưa trẻ nhập viện khi có dấu hiệu như sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt, mệt mỏi, bỏ chơi, bỏ ăn, ngủ nhiều, lơ mơ, giật mình nhiều (từ 2 lần trong 30 phút), vã mồ hôi, tay chân lạnh, thở nhanh...
Về vaccine phòng bệnh, hiện Cục Quản lý Dược đã cấp phép vaccine tay chân miệng đầu tiên tại Việt Nam cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đã chủ động tiếp cận đơn vị sở hữu vaccine tay chân miệng, đang đẩy nhanh các bước triển khai để sớm đưa vaccine vào sử dụng.
Ngoài ra, thời tiết diễn biến thất thường như hiện này cũng là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân lây qua đường hô hấp phát triển như cúm, phế cầu, virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, thủy đậu... Bạn nên kiểm tra lịch sử chủng ngừa và sắp xếp tiêm bổ sung sớm để bảo vệ sức khỏe.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Vi khuẩn não mô cầu gây các bệnh nặng nề như viêm màng não, nhiễm trùng máu hoặc kết hợp viêm màng não và nhiễm trùng máu cùng các bệnh não mô cầu không xâm lấn như viêm họng, viêm tai giữa, viêm phổi... Bệnh có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng đầu tiên.
Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng đầy đủ các nhóm huyết thanh phổ biến của não mô cầu, trong đó có hai loại cùng phòng nhóm B.
- Vaccine Bexsero (GSK, Italy) phòng não mô cầu nhóm B, sản xuất với công nghệ tiếp cận dựa trên hệ gen của vi khuẩn não mô cầu để phát triển vaccine. Vaccine chứa bốn thành phần kháng nguyên của nhóm B, cung cấp khả năng tiêu diệt hiệp đồng cao và bao phủ nhiều chủng vi khuẩn não mô cầu nhóm B, có hiệu quả 95%. Vaccine chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.
- Vaccine VA-Mengoc-BC (Finlay Institute, Cuba) phòng nhóm BC được sản xuất theo công nghệ túi màng ngoài Polysaccharide, chứa một thành phần polysaccharide nhóm C và 1 kháng nguyên nhóm B nên cho hiệu quả bảo vệ trên nhóm B hẹp hơn. Vaccine chỉ định tiêm cho trẻ từ 6 tháng và người lớn đến 45 tuổi.
Trường hợp bé đã tiêm loại phòng nhóm B và C của Cuba, bạn vẫn có thể bổ sung vaccine nhóm B thế hệ mới để phòng rộng hơn các chủng vi khuẩn trong nhóm huyết thanh B gây bệnh. Lý do, nhóm huyết thanh não mô cầu B rất đa dạng với hơn 8.000 chủng khác nhau về mặt di truyền. Nhờ có 4 thành phần kháng nguyên nên vaccine thế hệ mới phòng nhóm B có thể cung cấp khả năng tiêu diệt hiệp đồng, bao phủ nhiều chủng não mô cầu nhóm B so với vaccine của Cuba có một thành phần kháng nguyên.
Bên cạnh 2 vaccine này, bạn có thể đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn tiêm thêm cho con loại phòng 4 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu A, C, Y, W-135 như Menquadfi (Sanofi, sản xuất tại Mỹ) và Nimenrix (GSK, sản xuất tại Bỉ) cùng tiêm từ 6 tuần tuổi và không giới hạn ở người lớn; Menactra (Sanofi, sản xuất tại Mỹ) tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Người nuôi thú cưng, người có nguy cơ phơi nhiễm dại cao như cán bộ thú y, nhân viên phòng thí nghiệm làm việc với virus dại, người làm nghề giết mổ chó, người dân và những người đi du lịch đến các khu vực lưu hành bệnh dại có thể tiêm vaccine dại dự phòng trước khi bị cắn, cào. Việc tiêm trước phơi nhiễm giảm số mũi tiêm, không cần huyết thanh nếu bị phơi nhiễm, linh động về thời gian và đề phòng trường hợp khó tiếp cận huyết thanh do nguyên nhân khách quan.
Hiện Việt Nam đang sử dụng hai loại vaccine dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Với phác đồ dự phòng, bạn cần tiêm ba mũi vào ngày 0, 7, 21 hoặc 28 trong bắp hoặc trong da. Nếu đã tiêm đủ phác đồ vaccine ở lần trước hoặc tiêm đủ phác đồ dự phòng trước phơi nhiễm, bạn chỉ cần tiêm thêm hai mũi vaccine vào các ngày 0 và 3, không cần tiêm thêm huyết thanh dù vết thương nặng.
Còn nếu bạn chưa tiêm vaccine dự phòng, cần tiêm 5 mũi vào bắp vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28; hoặc tiêm 8 mũi trong da các ngày 0, 3, 7 và 28. Trường hợp vết thương nặng, ở vị trí nguy cơ cao như đầu, mặt cổ, ngón tay, ngón chân, bạn có thể được chỉ định thêm huyết thanh kháng dại.
Ngoài ra, khi bị động vật có vú máu nóng cắn, cào, bạn cần rửa vết thương dưới vòi nước sạch kết hợp với xà phòng trong tối thiểu 15 phút, sát khuẩn lại vết thương bằng cồn iốt hoặc dung dịch povidine, sau đó đến trung tâm gần nhất để được bác sĩ thăm khám vết thương và chỉ định chủng ngừa.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!
Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC
Chào bạn!
Thủy đậu là bệnh thường gặp gặp trẻ nhỏ, nhưng người lớn vẫn có thể mắc bệnh. Lý do, thủy đậu lây lan rất dễ dàng qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mụn nước. Người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm vaccine có thể dễ dàng lây bệnh từ trẻ em trong gia đình, lớp học, nhà trẻ vì tiếp xúc gần, chăm sóc và dùng chung không gian sống.
Người lớn cũng gặp biến chứng nặng hơn do nhiều yếu tố liên quan đến phản ứng của hệ miễn dịch, mắc bệnh mạn tính, hệ miễn dịch suy giảm, mang thai, hút thuốc lá. Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy tỷ lệ nhập viện ở người lớn mắc thủy đậu cao gấp 13 lần so với trẻ em, tỷ lệ tử vong cao hơn khoảng 25 lần. Viêm phổi là biến chứng phổ biến nhất, xảy ra ở 5-15% trường hợp người lớn mắc thủy đậu và tỷ lệ tử vong lên đến 30%.
Thai phụ dễ gặp biến chứng viêm phổi, do hệ miễn dịch suy giảm tự nhiên để tránh đào thải và nuôi dưỡng thai nhi tốt hơn. Mẹ mắc bệnh gần với thời gian dự sinh, trẻ sơ sinh có thể lây thủy đậu với tỷ lệ tử vong 25-30%.
Để phòng bệnh, mọi người cần giữ vệ sinh cá nhân và môi trường, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn, cốc, chén, quần áo; hạn chế tập trung đông người. Chế độ ăn nên đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, tập thể dục nhẹ nhàng. Người lớn mắc thủy đậu cần nghỉ làm, điều trị cho đến khi toàn bộ mụn nước khô và đóng vảy, tránh tiếp xúc gần trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.
Về vaccine, mọi người cần tiêm đầy đủ hai mũi vaccine thủy đậu có thể phòng bệnh đến 98% và gần 100% phòng ngừa biến chứng thủy đậu nặng như viêm phổi, viêm não. Tại Việt Nam, vaccine thủy đậu hiện chỉ có ở tiêm chủng dịch vụ với ba loại của Mỹ, Bỉ, Hàn Quốc và loại phối hợp 4 trong 1 phòng sởi - quai bị - rubella - thủy đậu của Mỹ. Vaccine tiêm cho cả trẻ em từ 9 hoặc 12 tháng tuổi và người lớn. Phụ nữ nên tiêm trước khi mang thai ít nhất 1-3 tháng tùy loại vaccine.
Cảm ơn câu hỏi của bạn.
Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!