Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Con tôi hơn 2 tuổi, mắc tay chân miệng độ 1. Bác sĩ cho ở nhà uống thuốc và theo dõi. Bé không quấy khóc hay ngủ giật mình, nhưng ngứa và đau vì các vết mụn nước. Cho tôi hỏi có thể bôi thuốc gì để con nhanh lành? Nếu con bệnh rồi thì sau này có vaccine còn tiêm được không bác sĩ?
Ngọc Trúc Phạm, 26 tuổi, An Giang
ThS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Đa số các trường hợp trẻ mắc tay chân miệng độ 1 có thể được chỉ định chăm sóc tại nhà và sẽ hồi phục sau khoảng 7-10 ngày. Các loại thuốc bôi sát khuẩn, giảm đau hay giảm ngứa cho trẻ mắc bệnh cần được bác sĩ thăm khám và chỉ định phù hợp theo mức độ tổn thương da.

Với các nốt mụn nước gây ngứa, đau rát, bạn có thể vệ sinh nhẹ nhàng vùng da tổn thương bằng nước muối sinh lý, thấm khô trước khi bôi thuốc. Một số dung dịch sát khuẩn thường được bác sĩ sử dụng là xanh Methylen hoặc Povidone iodine (Betadine) để sát khuẩn nhẹ, hạn chế bội nhiễm khi mụn nước vỡ ra. Các thuốc này chỉ nên bôi lớp mỏng ở vùng da tay, chân, mông, tránh bôi vào miệng hay niêm mạc vì dễ gây kích ứng.

Nếu bé ngứa nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thêm các loại kem làm dịu da như Calamine hoặc thuốc giảm ngứa phù hợp cho trẻ nhỏ. Với các vết loét miệng khiến trẻ đau, biếng ăn, bác sĩ có thể sẽ hướng dẫn phụ huynh bôi một số gel hỗ trợ giảm đau, bảo vệ niêm mạc để giúp bé ăn uống dễ hơn. Tuy nhiên, phụ huynh không nên tự ý mua thuốc bôi chứa corticoid mạnh hoặc thuốc tê dùng kéo dài vì có thể gây tác dụng phụ trên da và niêm mạc của trẻ. Đồng thời, bạn tránh đắp lá, bôi thuốc dân gian hay làm vỡ mụn nước vì dễ khiến vùng da bị nhiễm trùng nặng hơn.

Trong thời gian theo dõi tại nhà, ba mẹ cần giữ da bé sạch và khô thoáng, cắt ngắn móng tay để tránh gãi trầy xước. Nếu trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục, giật mình chới với, run tay chân, thở mệt, nôn nhiều hoặc bỏ ăn uống, cần đưa trẻ đi khám ngay.

Dù đã từng mắc bệnh, sau này trẻ vẫn có thể tiêm vaccine tay chân miệng khi đủ điều kiện sức khỏe và độ tuổi phù hợp. Lý do, virus gây bệnh tay chân miệng có nhiều chủng và phân nhóm khác nhau, khiến trẻ có thể tái nhiễm sau một thời gian khỏi bệnh.

Bộ Y tế Việt Nam đã cấp phép lưu hành vaccine tay chân miệng, sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, có khả năng bảo vệ chéo trước hầu hết các phân nhóm của chủng virus EV71 đang lưu hành tại Việt Nam. Mũi tiêm còn giúp phòng nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC đã chủ động tiếp cận đơn vị sở hữu vaccine tay chân miệng, đang đẩy nhanh các bước triển khai để sớm đưa vaccine vào sử dụng.

Ngoài ra, thời tiết diễn biến thất thường như hiện này cũng là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân lây qua đường hô hấp phát triển như cúm, phế cầu, virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, thủy đậu... Bạn nên kiểm tra lịch sử chủng ngừa và sắp xếp tiêm bổ sung sớm để bảo vệ sức khỏe.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Cuối tuần trước em đi leo núi, bị một con dơi cắn vào gót chân gây rướm máu, đau rát nên em rửa nước, bôi dầu cho đỡ nhức. Trường hợp của em có cần tiêm vaccine dại không và tiêm như thế nào?
Trần Đức An, 28 tuổi, Hiệp Bình Phước, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ, hơn 90% trường hợp mắc bệnh dại ở nước này có nguồn lây từ động vật hoang dã, đứng đầu là loài dơi. Khoảng 7 trong số 10 người Mỹ tử vong do dại nhiễm bệnh từ loài động vật này. Tại Việt Nam, virus dại lưu hành ở cả động vật hoang dã như dơi và các vật nuôi quen thuộc như chó, mèo.

Vết thương do dơi cắn, dù chỉ rướm máu nhẹ ở gót chân, vẫn được xếp vào Phơi nhiễm với vết thương độ III theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế. Bạn tuyệt đối không được chủ quan. Đối với trường hợp phơi nhiễm độ III do dơi cắn, bác sĩ thường chỉ định điều trị phối hợp cả vaccine phòng dại và huyết thanh kháng dại. Hiện đây là biện pháp dự phòng duy nhất có hiệu quả để ngăn ngừa bệnh dại sau phơi nhiễm.

Người chưa tiêm dự phòng trước phơi nhiễm hoặc chưa từng tiêm đủ ít nhất 3 mũi vaccine dại công nghệ tế bào trước đó, khi bị động vật tấn công và không theo dõi được con vật, bác sĩ có thể chỉ định phác đồ tiêm bắp gồm 5 liều vào các ngày 0-3-7-14-28; trong một số trường hợp đặc biệt có thể áp dụng lịch tiêm 4 liều theo phác đồ 2-1-1, gồm 2 mũi trong ngày 0 tiêm ở hai bên chi, sau đó tiêm tiếp vào các ngày 7 và 21. Phác đồ này thường được áp dụng khi cơ sở tiêm chưa có sẵn huyết thanh kháng dại và người bị phơi nhiễm chưa thể tiếp cận ngay nơi có huyết thanh. Với đường tiêm trong da, người bệnh được tiêm 2 mũi mỗi lần, thực hiện vào các ngày 0-3-7-28.

Đối với người đã tiêm dự phòng đầy đủ trước phơi nhiễm hoặc đã tiêm ít nhất 3 mũi vaccine dại công nghệ tế bào trước đó, khi bị động vật tấn công chỉ cần tiêm nhắc lại 2 mũi vào các ngày 0 và 3, không cần tiêm thêm huyết thanh kháng dại.

Huyết thanh kháng dại là biện pháp dự phòng trong các trường hợp phơi nhiễm nguy cơ cao, đặc biệt với các vết cắn sâu, nhiều vết cắn hoặc nghi ngờ do động vật mắc bệnh dại gây ra. Tiêm huyết thanh kháng dại cần được thực hiện càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vòng 24 giờ sau khi bị cắn. Đây là biện pháp giúp tăng hiệu quả bảo vệ trong giai đoạn cơ thể chưa kịp tạo miễn dịch chủ động từ vaccine.

Ngoài ra, các vết thương hở do động vật gây ra còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm uốn ván. Do đó, bạn có thể được chỉ định tiêm thêm vaccine và huyết thanh kháng uốn ván. Đối với người chưa từng tiêm phòng uốn ván trước đây, lịch tiêm cơ bản gồm 3 mũi. Sau khi hoàn thành phác đồ cơ bản, cần tiêm nhắc lại mỗi 5-10 năm để duy trì hiệu quả bảo vệ. Trong trường hợp đang có vết thương nguy cơ phơi nhiễm uốn ván, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử tiêm chủng trước đó để chỉ định phác đồ phù hợp. Nếu người bệnh đã tiêm từ 3 mũi vaccine uốn ván trở lên trong vòng 10 năm gần đây, thường chỉ cần tiêm nhắc thêm vaccine uốn ván hấp phụ (TT) và không cần tiêm huyết thanh kháng uốn ván (SAT). Ngược lại, nếu trước đây tiêm chưa đủ 3 mũi, người bệnh sẽ được chỉ định tiếp tục tiêm vaccine theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời phối hợp tiêm huyết thanh kháng uốn ván để tăng hiệu quả bảo vệ.

Bạn nên đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng càng sớm càng tốt để được bác sĩ đánh giá mức độ phơi nhiễm, xử trí vết thương và chỉ định đầy đủ vaccine, huyết thanh cần thiết. Sau này, khi bị động vật cắn hoặc cào, bạn cần nhanh chóng rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy liên tục với xà phòng trong ít nhất 15 phút để giảm lượng virus tại chỗ. Sau đó có thể sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp như povidone-iodine hoặc cồn, không nên tự ý đắp lá, bôi dầu, nghệ hoặc băng kín vết thương.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Mẹ tôi đã tiêm một mũi vaccine phế cầu 13 và 23 rồi, giờ mẹ tôi có nên tiêm vaccine phế cầu 20 không, lịch tiêm cho mẹ tôi 70 tuổi thế nào?

Hoa, 42 tuổi, Hà Nội
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn phế cầu thường trú ở vùng hầu họng của con người và là nguyên nhân gây bệnh viêm xoang cấp tính, viêm màng ngoài tim, viêm kết mạc, viêm tai giữa, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết… cho cả trẻ em và người lớn. Vi khuẩn phế cầu cũng có thể bội nhiễm các virus như cúm, RSV... làm tăng nặng thêm biến chứng của bệnh. Tiêm vaccine là cách phòng ngừa bệnh do vi khuẩn phế cầu gây ra hiệu quả.

Hiện Việt Nam đang sử dụng phế cầu 13, 15, 20, 23 tiêm cho cả trẻ em và người lớn. Lịch tiêm tùy theo tình hình sức khỏe, độ tuổi, lịch sử chủng ngừa của mỗi người.

Trong đó, vaccine phế cầu 20 giúp phòng 20 chủng phế cầu gồm 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 8, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 18C, 19A, 19F, 22F, 23F và 33F gây các bệnh xâm lấn như viêm phổi kèm nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, nhiễm trùng huyết và các bệnh không xâm lấn như viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi... Vaccine tiêm cho trẻ sớm nhất từ 6 tuần tuổi đến người lớn. Đặc biệt, vaccine đáp ứng miễn dịch mức độ cao và hiệu lực bảo vệ lâu dài cho người sử dụng, giảm tỷ lệ người lành mang trùng, từ đó giảm lây lan bệnh trong cộng đồng.

Mẹ bạn đã tiêm vaccine phế cầu 13 và 23 có thể tiêm tiếp vaccine phế cầu 20 để được bảo vệ trước các chủng phế cầu chưa có trong vaccine trước. Trong đó, vaccine phế cầu 23 có công nghệ và cơ chế đáp ứng miễn dịch khác với vaccine phế cầu 20, việc tiêm tiếp phế cầu 20 sẽ giúp củng cố miễn dịch bền vững hơn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi vừa tiêm vaccine cúm xong một tháng thì phát hiện mang thai thì có ảnh hưởng gì đến em bé không bác sĩ? Giờ tôi cần làm những gì để bảo vệ con?
Ánh, 27 tuổi, Khánh Hòa
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính, dễ lây nhiễm qua đường hô hấp, hoặc tiếp xúc với các vật dụng chứa mầm bệnh, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Thai phụ thuộc nhóm dễ mắc và gặp các biến chứng do virus cúm gây ra như viêm phổi, suy hô hấp, sảy thai, sinh non, thai chết lưu… nhất là khi mắc bệnh ở ba tháng giữa và cuối thai kỳ.

Tiêm vaccine cúm là cách giúp thai thụ phòng bệnh hiệu quả và chủ động. Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn.

Vaccine cúm là vaccine bất hoạt, có thể tiêm bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, trong đó tốt nhất là ba tháng giữa và ba tháng cuối thai kỳ để bảo vệ sức khỏe, truyền kháng thể thụ động bảo vệ thai nhi.

Bạn đã tiêm vaccine cúm trước mang thai một tháng hoàn toàn yên tâm với sức khỏe. Ngoài ra, bạn cũng nên mang khẩu trang khi ra đường, thường xuyên rửa tay với xà phòng, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, tăng cường vitamin, ngủ đi giấc, khám thai định kỳ... để tránh mắc cúm và có một thai kỳ khỏe mạnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Trẻ có lây bệnh zona thần kinh từ người lớn đang mắc bệnh này không bác sĩ và nên phòng bệnh thế nào? Con tôi 2 tuổi thường ở nhà với bà nội mà bà đang mắc zona thần kinh, tôi rất sợ con lây bệnh từ bà.
Loan, 29 tuổi, Tây Ninh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Người mắc zona thần kinh không làm lây bệnh zona thần kinh, nhưng có thể lây bệnh thủy đậu cho người khác khi chạm trực tiếp hoặc hít phải các hạt virus từ các tổn thương bóng nước zona.

Bệnh thủy đậu dễ lây nhiễm qua đường hô hấp, hoặc tiếp xúc với các vật dụng chứa mầm bệnh. Theo thống kê, có khoảng 90% người chưa có miễn dịch với thủy đậu đều có thể mắc bệnh. Con bạn có thể lây bệnh thủy đậu từ bà nếu bé chưa tiêm vaccine phòng bệnh. Bạn không nên cho con tiếp xúc với bà khi đang mắc zona, vệ sinh nhà cửa, vật dụng và đồ chơi của con để tránh cho trẻ lây nhiễm mầm bệnh thủy đậu.

Bệnh thủy đậu đã có vaccine phòng ngừa, hiệu quả đến 98% khi tiêm đủ 2 mũi và giảm gần 100% các biến chứng nguy hiểm của bệnh như viêm phổi, viêm màng não, viêm não do virus thủy đậu…

Hiện Việt Nam đang sử dụng 3 vaccine thủy đậu loại đơn, gồm: Varivax (Mỹ), Varilrix (Bỉ), Barycela (Hàn Quốc) và loại phối hợp ProQuad (Mỹ) phòng thêm bệnh sởi, quai bị, rubella. Trong đó, vaccine Barycela chỉ tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 12 tuổi. Ba vaccine còn lại tiêm cho cả trẻ em và người lớn. Trường hợp đã tiếp xúc với mầm bệnh thủy đậu vẫn cần tiêm vaccine để giúp giảm các biến chứng nặng do bệnh gây ra.

Con bạn hiện 2 tuổi, có thể tiêm được cả 4 vaccine thủy đậu này, lịch tiêm 2 mũi cách nhau 1-3 tháng tùy loại vaccine. Trước tiêm, trẻ cần được khám sàng lọc kỹ và bạn cũng cần chia sẻ đầy đủ thông tin về lịch sử chủng ngừa, dị ứng, bệnh và thuốc trẻ đang mắc... để bác sĩ đánh giá sức khỏe, chỉ định mũi tiêm phù hợp.

Ngoài ra, người đã mắc zona thần kinh vẫn có nguy cơ tái nhiễm và bất cứ ai từng mắc thủy đậu cũng có nguy cơ mắc zona. Lý do thủy đậu và zona thần kinh đều do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Một người sau khi khỏi thủy đậu, virus VZV sẽ "ngủ đông" ở các hạch thần kinh cảm giác cột sống. Khi gặp điều kiện thuận lợi như lớn tuổi, hệ miễn dịch suy giảm, mắc bệnh nền... virus VZV sẽ kích hoạt gây bệnh zona. Hiện Việt Nam có vaccine zona thần kinh, do hãng dược GSK (Bỉ) sản xuất. Hiệu quả ngăn bệnh đến 97% ở người từ 50 tuổi, từ 70-87% ở người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý đồng thời giảm các biến chứng hơn 90%. Do đó, người lớn trong nhà cần phòng bệnh zona như tiêm vaccine, kiểm soát tốt bệnh nền, tránh căng thẳng... để tránh lây bệnh thủy đậu từ các bóng nước cho trẻ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con tôi 10 tuổi, đã tiêm vaccine não mô cầu nhóm A, C, Y, W và 1 mũi vaccine não mô cầu nhóm B cách đây 40 ngày. Tôi đọc lịch tiêm vaccine não mô cầu nhóm B thì thấy, trẻ ở tuổi con tôi sẽ tiêm 2 mũi, cách nhau một tháng, vậy con tôi có bị trễ lịch không và có phải tiêm ...
Minh, 40 tuổi, Lâm Đồng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra các thể bệnh như viêm họng, viêm khớp, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng trùng huyết... Có 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến là A, B, C, Y, W hiên đã có vaccine phòng bệnh tại Việt Nam. Trong đó, vaccine nhóm A, C, Y, W có 3 loại, gồm Menquadfi (Mỹ) và Nimenrix (Bỉ) tiêm từ 6 tuần tuổi và người lớn còn Menactra (Mỹ) tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi. Vaccine nhóm B có loại Bexsero (Italy) tiêm từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi và VA-Mengoc BC (Cuba) tiêm từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi. Các vaccine não mô cầu không có tác dụng phòng ngừa chéo giữa các nhóm huyết thanh, do đó mỗi người cần tiêm đầy đủ các loại để giúp tạo miễn dịch đầy đủ với cả 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến.

Con bạn 10 tuổi đã tiêm vaccine não mô cầu A, C, Y, W và một mũi vaccine não mô cầu nhóm B, bé cần tiêm thêm một mũi nhắc lại để hoàn thành phác đồ tiêm và đảm bảo tối ưu hiệu quả của vaccine. Lịch tiêm vaccine não mô cầu Bexsero gồm hai mũi, cách nhau một tháng. Lịch tiêm mũi thứ hai vaccine này của con bạn đã quá 10 ngày, do đó bé nên được tiêm mũi nhắc càng sớm càng tốt. Trẻ cần được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm và bạn nên chia sẻ đầy đủ tình hình sức khỏe, tiền sử dị ứng và lịch tiêm cụ thể để bác sĩ đánh giá, chỉ định tiêm cho trẻ phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, con tôi 8 tuổi bị mèo nhà nuôi đã tiêm vaccine dại rồi cào vào tay chảy máu cách đây một tháng mà cháu không cho ba mẹ biết vì sợ bị la mắng. Hiện con mèo có sức khỏe bình thường, tôi có nên cho con tiêm vaccine phòng dại không và phải tiêm mấy mũi?
Hoàng, 41 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh dại có tỷ lệ tử vong gần 100% khi xuất hiện triệu chứng. Virus gây bệnh lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo, khỉ, dơi... sang người qua vết cào, cắn, liếm vào vết thương hở. Theo khuyến cáo của WHO và Bộ Y tế, mọi người bị động vật có vú máu nóng cắn, cào, liếm lên vết thương hở cần tiêm vaccine phòng bệnh dại. Đây là một cấp cứu y tế, nhằm ngăn chặn bệnh dại lây truyền càng sớm càng tốt. Kể cả chó mèo nhà nuôi đã tiêm phòng dại, người bị chúng cắn, cào, liếm lên vết thương hở vẫn cần đến cơ sở y tế để xử trí vết thương và tiêm phòng phù hợp.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine dại thế hệ mới của Pháp và của Ấn Độ, tiêm trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm cho cả trẻ em và người lớn. Lịch tiêm sau phơi nhiễm, tức sau khi bị cắn, cào, liếm gồm 5 mũi (đường tiêm bắp) vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28 hoặc 8 mũi (tiêm trong da) vào các ngày 0, 3, 7 và 28. Tùy theo tình trạng vết thương và tình trạng con vật sau 10 ngày, bác sĩ có thể chỉ định dừng tiêm hoặc cần hoàn thành đầy đủ số mũi. Với vết thương nặng, người dân có thể cần tiêm thêm vaccine uốn ván. Còn lịch tiêm trước phơi nhiễm, tức chưa bị cắn, cào, liếm lên vết thương hở có lịch tiêm 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21, hoặc 28.

Con bạn đã bị mèo cào chảy máu một tháng và hiện con mèo khỏe mạnh vẫn cần tiêm vaccine để dự phòng. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tình trạng vết thương và lịch sử chủng ngừa vaccine dại để chỉ định mũi tiêm phù hợp cho trẻ. Bạn nên cho con tiêm vaccine theo phác đồ bác sĩ chỉ định, không tự ý bỏ mũi hoặc ngưng giữa chừng nếu không có chỉ định từ bác sĩ. Khi trẻ tiêm đủ mũi, ở lần cắn, cào sau chỉ cần tiêm 2 mũi vaccine dại, không cần tiêm huyết thanh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Em đã hoàn thành 4 mũi vaccine dại Abhayrab 0,2ml vào các ngày 0, 3, 7, 28, mũi cuối ngày 26/4/2026. Ngày 2/5/2026, em có bị chó cắn nhẹ không chảy máu, đến ngày 12/5/2026 thì em tiếp tục bị chó lạ nghi dại liếm vào vết thương đang chảy máu dưới chân, em có nên đi tiêm nhắc 2 mũi không ạ? Hoặc virus ...
Nguyễn Duy Khang, 22 tuổi, An Giang
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, trường hợp đã tiêm ngừa dại nhưng tiếp tục bị con vật lạ, nghi ngờ mắc bệnh dại cắn cào hoặc liếm vào vết thương hở trong thời gian ngắn có thể tiêm thêm hai mũi vaccine vào các ngày 0 và 3 để đảm bảo an toàn. Vì vậy, bạn nên đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm phù hợp.

Bệnh dại do virus dại gây ra, có trong dịch tiết của động vật có vú máu nóng mắc bệnh như nước dãi, não tủy, mô thần kinh. Virus dại thường lây từ động vật sang người thông qua vết cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, niêm mạc miệng, mắt, mũi. Chưa kể, chó mắc bệnh dại thường tăng tiết nước dãi, có thể làm vương vãi ra sàn nhà, đồ vật quanh nơi con vật ở. Nếu vô tình tiếp xúc và đưa lên niêm mạc cũng có nguy cơ lây nhiễm, song, mầm bệnh dại không thể tồn tại lâu ở môi trường bên ngoài. Để yên tâm, những người thường xuyên tiếp xúc với chó mèo và các động vật có vú máu nóng khác có thể tiêm dự phòng trước phơi nhiễm với phác đồ ba mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28 để được bảo vệ sớm. Nếu không may bị động vật có vú máu nóng cắn cào sau này chỉ cần tiêm thêm hai mũi vaccine vào ngày 0 và 3 mà không cần tiêm huyết thanh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi tưởng mùa đông lạnh mới dễ mắc cúm, vì sao mùa hè nắng nóng mà cả gia đình tôi cũng bị bệnh này, sốt rồi ho, mệt mỏi suốt cả tuần chưa khỏi ạ?
Phụng Em, 33 tuổi, Cà Mau
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Việt Nam là nước nhiệt đới, bệnh cúm hoạt động quanh năm, gia tăng vào mùa lạnh và các thời điểm giao mùa. Tuy nhiên, nhiều năm gần đây, bệnh xuất hiện nhiều hơn trong cả mùa hè. Lý do, thời tiết nắng nóng hoặc mưa nhiều của mùa hè khiến người dân có nhu cầu ở trong nhà, trong phòng máy lạnh, mật độ tiếp xúc đông hơn, nguy cơ lây lan cao hơn. Bên cạnh đó, việc sử dụng máy lạnh và quạt máy thường xuyên khiến niêm mạc đường hô hấp bị khô, dễ tổn thương khi virus cúm xâm nhập và tấn công.

Virus cúm lây lan qua đường hô hấp. Mầm bệnh có thể lây lan trước khi người bệnh có triệu chứng một ngày, đây là lý do nhiều người trong gia đình có thể bị lây nhiễm bệnh khi tiếp xúc gần. Bên cạnh đó, virus cũng có thể tồn tại nhiều giờ trên bề mặt tiếp xúc, lây lan khi vô tình chạm phải rồi đưa tay lên mũi, miệng. Trẻ nhỏ và người già dù phần lớn thời gian ở nhà, nhưng vẫn có thể mắc bệnh do lây từ người lớn và trẻ lớn.

Để phòng ngừa cúm, người dân cần giữ vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay với nước và xà phòng, đeo khẩu trang khi đi tới nơi đông người, không nên dùng điều hòa ở nhiệt độ quá thấp, ăn uống đủ bữa, đa dạng dinh dưỡng, hoạt động thể chất đều đặn... đồng thời tiêm vaccine để phòng bệnh hiệu quả.

Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine phòng cúm cho trẻ em và người lớn, tiêm sớm nhất cho trẻ từ 6 tháng tuổi. Đối với trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm ngừa cần tiêm đủ hai mũi vaccine, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Vaccine cần tiêm nhắc một mũi hàng năm để bổ sung kháng thể và cập nhật chủng cúm đang lưu hành. Phụ nữ mang thai tiêm vaccine cúm ở ba tháng giữa hoặc ba tháng cuối của thai kỳ giúp bảo vệ sức khỏe và truyền kháng thể thụ động, bảo vệ bé những tháng đầu đời.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi muốn tiêm phòng sốt xuất huyết cho cả gia đình, trong đó có bố tôi đã 72 tuổi, có bệnh nền tăng huyết áp đang uống thuốc đều đặn. Nhờ bác sĩ tư vấn lịch tiêm phù hợp ạ.
Bích Tuyền, 51 tuổi, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết là bệnh do virus Dengue gây ra, lây qua vết đốt của muỗi vằn cái. Có 4 type huyết thanh virus gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4, một người có thể mắc bệnh nhiều lần, nguy cơ nặng hơn ở lần sau.

Bệnh sốt xuất huyết có biểu hiện sốt cao kéo dài, đau đầu nhiều, đặc biệt là đau nhức ở vùng trán, hốc mắt, đau cơ, khớp, mệt mỏi. Ở ngày thứ 4, khi hạ sốt hoặc hết sốt, nhiều người nhầm tưởng bệnh đã khỏi nên chủ quan, quay trở lại với công việc. Song, đây là giai đoạn mà người bệnh có nguy cơ gặp biến chứng nguy hiểm như xuất huyết nặng, sốc, suy đa tạng, suy hô hấp và tử vong. Các triệu chứng điển hình của trường hợp nặng như li bì, đau bụng nhiều, đặc biệt là vùng gan, tay chân lạnh, chảy máu cam, chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen, khó thở, hôn mê.

Hiện nay, Việt Nam đã có vaccine phòng bệnh sốt xuất huyết Qdenga (Takeda) sản xuất tại Đức, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau ba tháng.

Bố của bạn năm nay 72 tuổi, có bệnh nền tăng huyết áp nhưng đang uống thuốc đều đặn và duy trì sức khỏe ổn định vẫn có thể tiêm ngừa để phòng bệnh. Tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, người dân sẽ được khám sàng lọc kỹ càng trước khi tiêm ngừa để đảm bảo tiêm chủng an toàn.

Ngoài ra, đối với vaccine sốt xuất huyết, phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm ngừa sốt xuất huyết trước khi mang thai ít nhất một tháng.

Vaccine có hiệu quả giảm nguy cơ mắc và tái mắc bệnh hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết đến hơn 90%.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 8 tuổi, khi nhỏ đã tiêm vaccine viêm não Nhật Bản ở trạm y tế nhưng mới đây đi tiêm ngừa não mô cầu, bác sĩ nói con cần tiêm bổ sung viêm não Nhật Bản, như vậy có đúng không ạ?
Minh Hà, 43 tuổi, Gia Lai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Theo chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia, vaccine phòng viêm não Nhật Bản là vaccine Jevax (Việt Nam), tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 5 tuổi. Trẻ cần hoàn thành ba mũi, sau đó tiêm nhắc một mũi sau mỗi ba năm.

Như vậy, con nhà bạn 8 tuổi, đã tiêm ngừa vaccine viêm não Nhật Bản ở trạm y tế, theo lịch bé vẫn cần tiêm nhắc theo lộ trình để củng cố kháng thể phòng bệnh. Nếu chưa tiêm nhắc, bé vẫn có nguy cơ mắc bệnh. Bên cạnh đó, hiện Việt Nam cũng có những vaccine phòng viêm não Nhật Bản, bao gồm vaccine thế hệ mới Imojev (Thái Lan) chỉ cần hoàn thành hai mũi cơ bản và không cần tiêm nhắc như các loại vaccine còn lại. Để tránh trường hợp phụ huynh quên lịch tiêm nhắc, có thể đến trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn, chuyển đổi loại vaccine và chỉ định tiêm ngừa.

Hiện nay, bệnh viêm não Nhật Bản đang bắt đầu vào mùa. Đầu tháng 5, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Thanh Hóa thông tin đã ghi nhận ba trường hợp mắc viêm não Nhật Bản trên địa bàn tỉnh, trong đó có bé gái 14 tuổi chưa tiêm ngừa vaccine đã tử vong.

Bệnh do virus viêm não Nhật Bản B gây ra. Ổ chứa virus trong tự nhiên thường gặp ở lợn và các loài chim hoang dã như cò, vạc, diệc… Mầm bệnh lây qua vết đốt của muỗi Culex, sau khi chúng hút máu của các loài vật này.

Bệnh có tỷ lệ tử vong cao, lên tới 30%. Khoảng 30-50% người sống sót sau đó có thể gặp những di chứng suốt đời như: liệt, khiếm thính, khiếm thị, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ, giảm khả năng tiếp thu, học tập...

Các phụ huynh lưu ý, bệnh lý viêm màng não do não mô cầu và viêm não Nhật Bản là hai bệnh do hai tác nhân khác nhau gây ra. Bên cạnh đó, hiện nay, Việt Nam đang bước vào mùa hè, thời tiết nắng nóng, mưa nhiều, là điều kiện thuận lợi cho virus, vi khuẩn phát triển, gây các bệnh đường hô hấp như cúm, phế cầu, virus hợp bào hô hấp RSV, thủy đậu, bệnh sốt xuất huyết, dại… Người dân nên rà soát lịch sử tiêm chủng để bổ sung các mũi còn thiếu để bảo vệ sức khỏe.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tại sao tôi bị mèo cào mà bác sĩ lại chỉ định tiêm thêm uốn ván bên cạnh vaccine và huyết thanh phòng bệnh dại?
Lam Anh, 25 tuổi, Hải Phòng
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Mầm bệnh uốn ván có ở mọi nơi trong môi trường tự nhiên và có thể tồn tại nhiều năm trong đất cát. Nha bào uốn ván có thể xâm nhập vào cơ thể qua những vết thương rất nhỏ.

Mèo, bao gồm nhà nuôi và mèo hoang, là loài vật có bản năng cào đất cát để giấu phân, nước tiểu, hoặc đôi khi là để chơi đùa và dùng lưỡi để liếm lông, liếm chân. Vì vậy, có mèo khả năng tiếp xúc với mầm bệnh rồi vô tình truyền sang cho người khi cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở.

Không chỉ vết thương do mèo, bất cứ vết thương ngoài da nào không được xử trí đúng cách đều có thể phơi nhiễm mầm bệnh uốn ván. Tại vị trí vết thương, đặc biệt trong môi trường yếm khí, nha bào nhanh chóng nhân lên, tiết ra độc tố thần kinh tetanospasmin. Độc tố này chạy dọc theo các dây thần kinh tấn công lên hệ thần kinh trung ương.

Biểu hiện ban đầu của bệnh uốn ván là cứng hàm, khó nhai nuốt, nói đớt, song, dễ bị nhầm lẫn với bệnh răng miệng. Trường hợp không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể bị co cứng cơ toàn thân, bao gồm cơ hô hấp dẫn đến suy hô hấp, gồng giật liên tục hoặc theo cơn. Bệnh uốn ván nặng có thể tử vong do suy hô hấp; rối loạn thần kinh thực vật như nhịp tim, huyết áp; suy đa tạng…

Vì vậy, nếu bạn chưa từng tiêm ngừa uốn ván trong vòng 10 năm trở lại đây, cần tuân thủ tiêm đầy đủ phác đồ theo chỉ định của bác sĩ. Nếu đã tiêm ngừa đủ ba mũi cơ bản trong vòng 10 năm, bạn chỉ cần tiêm nhắc lại một mũi vaccine có thành phần uốn ván để bảo vệ sức khỏe.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Con tôi 2 tuổi, vừa đùa giỡn kéo đuôi con chó ở nhà nên bị nó cắn vào ngón tay, xước da chảy máu. Bình thường chó rất hiền, đã tiêm ngừa đầy đủ, do con tôi chọc nên nó mới cắn, giờ chỉ cần theo dõi và không tiêm ngừa được không ạ?
Quang Khải, 28 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh dại do virus dại gây ra, thường có trong dịch tiết, chủ yếu là nước dãi, ngoài ra còn có trong dịch não tủy, nước mắt của động vật có vú máu nóng như chó, mèo, chồn, chuột, dơi, khỉ. Virus lây cho người thông qua vết cắn cào hoặc liếm vào vết thương hở, niêm mạc mắt, mũi, miệng. Tại Việt Nam, phần lớn các ca bệnh dại do chó gây ra.

Nhiều người quan niệm chó nhà nuôi thường an toàn vì thường xuyên quan sát được, đồng thời đã tiêm ngừa cho chó thì khi bị chúng cắn sẽ không cần tiêm. Tuy nhiên, theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế, kể cả khi con vật nhà nuôi hoặc đã được tiêm phòng, người bị chúng cào, cắn hay liếm vào vết thương hở vẫn cần đến cơ sở y tế để xử trí vết cắn và tiêm phòng phù hợp. Mọi người không nên chủ quan nghĩ thú cưng đã tiêm, chỉ cần theo dõi là có thể bỏ qua tiêm phòng.

Bệnh dại hiện chưa có thuốc điều trị, khi đã có triệu chứng, gần 100% người và động vật đều tử vong. Tiêm ngừa là biện pháp duy nhất có thể bảo vệ sức khỏe và tính mạng nếu không may phơi nhiễm mầm bệnh dại. Bên cạnh đó, vaccine dại hiện nay là vaccine thế hệ mới, được nuôi cấy trên tế bào tinh khiết, không ảnh hưởng đến thần kinh, trí nhớ, an toàn cho tất cả mọi người, kể cả trẻ em và phụ nữ mang thai.

Nếu bị cắn, cào, liếm vào vết thương hở, người dân cần rửa ngay dưới vòi nước sạch kết hợp với xà phòng trong ít nhất 15 phút; sát khuẩn bằng cồn hoặc dung dịch sát khuẩn sau đó trung tâm tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá tình trạng và chỉ định tiêm ngừa. Phác đồ tiêm gồm 3 hoặc 5 mũi vào bắp, có thể tiêm thêm huyết thanh nếu cần.

Bên cạnh đó, những người thường xuyên tiếp xúc với chó mèo, làm việc trong điều kiện phơi nhiễm virus dại cao như nhân viên phòng thí nghiệm, người chăm sóc thú cưng có thể tiêm dự phòng bệnh dại trước phơi nhiễm với phác đồ gồm ba mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28. Nếu không may bị chúng cắn cào sau này thì chỉ cần tiêm thêm hai mũi vaccine, không cần tiêm huyết thanh ngay cả những vết thương nhiều đầu dây thần kinh như đầu, mặt, cổ, ngón tay, ngón chân.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khoẻ!

Tại sao mùa hè thường là mùa bệnh của bệnh viêm não Nhật Bản? Con trai tôi 5 tuổi chưa tiêm vaccine viêm não Nhật Bản thì nên tiêm loại nào trước, lịch tiêm ra sao?
Nguyễn Tuấn, 40 tuổi, Cần Thơ
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây truyền qua đường máu do virus viêm não Nhật Bản gây nên. Ổ chứa virus là các loài chim hoang dã, heo, bò, ngựa…, truyền bệnh cho người thông qua vết đốt của muỗi Culex. Cao điểm mùa bệnh thường rơi vào mùa hè, từ tháng 5-8 hàng năm, do thời mưa nắng thất thường là điều kiện thuận lợi cho muỗi Culex phát triển sinh sôi. Trong khi, mùa hè là dịp học sinh, sinh viên nghỉ học, về quê, đi dã ngoại, cắm tại, du lịch... tăng nguy cơ bùng phát ca bệnh. Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh viêm não Nhật Bản an toàn, hiệu quả.

Hiện Việt Nam có ba loại vaccine phòng viêm não Nhật Bản gồm Jevax (Việt Nam), Imojev (Thái Lan), Jeev (Ấn Độ). Phác đồ tiêm áp dụng theo từng loại.

- Jevax có trong chương trình tiêm chủng mở rộng và dịch vụ, tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi. Phác đồ ba mũi cơ bản và cần tiêm nhắc 3 năm một lần. Hai mũi đầu cách nhau 1-2 tuần, mũi ba cách mũi hai 1 năm, sau đó cứ 3 năm cần tiêm nhắc lại một lần.

- Imojev, tiêm cho trẻ từ 9 tháng đến 18 tuổi với hai mũi, cách nhau một năm. Người từ 18 tuổi trở lên chỉ cần tiêm một mũi. Vaccine không cần tiêm nhắc lại nếu hoàn thành đủ số mũi.

- Jeev tiêm cho trẻ từ 12 tháng đến 49 tuổi, với lịch tiêm hai mũi cách nhau tối thiểu một tháng. Lịch tiêm nhắc tùy vào lứa tuổi và khuyến cáo tiêm chủng của mỗi quốc gia.

Do lịch tiêm vaccine Jevax dài dễ khiến phụ huynh có thể quên cho con tiêm mũi nhắc hoặc cho rằng chỉ tiêm ba mũi cơ bản là đủ, trẻ dễ có nguy cơ mắc bệnh. Con bạn hiện 5 tuổi chưa tiêm vaccine viêm não Nhật Bản, bạn có thể chọn tiêm vaccine Imojev hoặc vaccine Jeev cho con. Lịch tiêm của trẻ gồm hai mũi cách nhau 1 tháng với vaccine Jeev, hoặc cách một năm với vaccine Imojev.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Trẻ tiêm vaccine HPV có ảnh hưởng gì đến dậy thì không bác sĩ? Con gái năm nay 10 tuổi, tôi nên tiêm HPV giờ hay chờ con con dậy thì xong mới tiêm vaccine?
Hoàng Thị Kim, 39 tuổi, Khánh Hòa
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus HPV (virus u nhú ở người) có nhiều hình thức lây truyền bệnh như quan hệ tình dục, tiếp xúc da kề da, từ mẹ sang con và ít hơn khi sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Người mắc bệnh như sùi mào gà và các bệnh ung thư như cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, dương vật, hậu môn, vòm họng thời gian đầu thường không có triệu chứng và trở thành nguồn lây khó kiểm soát.

Hiện đã có hai loại vaccine phòng HPV, gồm: Gardasil phòng được 4 type 6, 11, 16, 18 tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi và Gardasil 9 phòng ngừa 9 type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, chỉ định tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Vaccine được chứng minh về độ an toàn và hiệu quả khi tiêm cho người trong độ tuổi khuyến cáo, không làm mãn kinh sớm, chậm kinh, gây vô sinh, hay ảnh hưởng đến việc dậy thì của trẻ.

Độ tuổi vàng để tiêm vaccine HPV là từ 9-14 tuổi, do trẻ ít tiếp xúc virus qua đường quan hệ tình dục. Kháng thể từ vaccine có thể duy trì ở nồng độ cao, không suy giảm theo thời gian. Trẻ chỉ cần tiêm 2 mũi, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Bên cạnh đó, giới trẻ hiện có xu hướng quan hệ tình dục ngày càng sớm, tiêm vaccine giúp bảo vệ trẻ ngay từ sớm. Do đó, bạn nên cho con tiêm vaccine càng sớm càng tốt để vừa giúp trẻ phòng bệnh vừa tiết kiệm được chi phí cho gia đình.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!