Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Con tôi cuối tuần nào cũng đòi đi nhà banh, sáng nay đọc thấy thông tin nơi này dễ lây nhiễm chéo bệnh truyền nhiễm là có đúng không, nên chọn chỗ chơi thế nào?
Hồng Khôi, 36 tuổi, Đà Nẵng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Nhà banh (nhà bóng) là một trong những khu vui chơi có nguy cơ mất vệ sinh rất cao và dễ lây nhiễm chéo các bệnh như tay chân miệng, Adenovirus, bệnh do RSV, thủy đậu, các bệnh tiêu chảy do Rotavirus, Norovirus, cùng một số bệnh ngoài da như nấm da, chốc lở… Lý do là, nhà banh có không gian nhỏ và khép kín, các quả bóng được xếp chồng nhiều lớp, tạo các khe không thể làm sạch. Khi trẻ vui chơi, cười đùa, la hét, hắt hơi, ho hoặc cho bóng vào miệng dễ để lại nước bọt, dịch mũi họng lên bóng, hoặc bề mặt sàn. Nguy cơ cao hơn khi trẻ chơi chung với trẻ đang mắc bệnh.

Dù việc phát hiện virus hoặc vi khuẩn trên đồ chơi hay bề mặt tiếp xúc không đồng nghĩa trẻ chắc chắn sẽ mắc bệnh, song có thể làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm và mắc bệnh. Khả năng mắc bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như số lượng mầm bệnh còn khả năng gây bệnh, thời gian tồn tại trên bề mặt, đường xâm nhập, thời gian tiếp xúc và sức đề kháng của từng trẻ. Phụ huynh không nên quá lo lắng, nhưng cũng không nên chủ quản. Khi đưa trẻ đến nhà banh cần chọn các cơ sở có quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn chặt chẽ, môi trường thông thoáng, đồ chơi, bề mặt dễ vệ sinh, được khử khuẩn thường xuyên. Ví dụ tại khu vui chơi của Hệ thống Tiêm chủng VNVC, các không gian vui chơi, đọc sách, tô màu, lắp ghép, trò chơi trí tuệ và các thiết bị có bề mặt cứng, nhẵn, ít khe kẽ để thuận tiện vệ sinh, khử khuẩn. Không gian được bố trí thông thoáng, phân chia theo từng nhóm tuổi và kiểm soát số lượng trẻ trong từng thời điểm nhằm hạn chế tiếp xúc quá đông. Đồ chơi, bàn ghế, tay vịn và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc được vệ sinh, khử khuẩn liên tục theo quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn chuẩn khoa học với các chất vệ sinh tẩy rửa an toàn. Khu vui chơi bố trí điểm rửa tay hoặc dung dịch sát khuẩn, đồng thời thường xuyên kiểm tra, loại bỏ hoặc thay thế các thiết bị không còn bảo đảm an toàn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi 28 tuổi, vừa khám sức khỏe theo công ty, được chẩn đoán tổn thương biểu mô vảy nội mạc độ thấp, có phải do HPV gây ra không và giờ tiêm vaccine HPV thì có còn kịp không?
Lê Hồng, 28 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Tổn thương biểu mô vảy nội mạc độ thấp là vùng tế bào bất thường hình thành trên bề mặt một số cơ quan như cổ tử cung, âm đạo, âm hộ, hậu môn và thực quản. Khi quan sát dưới kính hiển vi, tổn thương này trông hơi bất thường, chưa xâm lấn sâu hơn. Nguyên nhân thường do virus HPV gây ra, được phát hiện khi làm xét nghiệm hoặc sinh thiết. Các tổn thương thường tự khỏi, không cần can thiệp, nhưng cũng có thể phát triển thành ung thư và lan sang các mô lân cận. Bạn nên tư vấn bác sĩ để thực hiện thêm các xét nghiệm hoặc chẩn đoán cần thiết và theo dõi định kỳ dấu hiệu bất thường của cơ thể để thăm khám kịp thời.

Vaccine HPV giúp cơ thể tạo miễn dịch với các type HPV có trong vaccine. Trong đó, vaccine HPV Gardasil 9 được chỉ định cho nam và nữ từ 9-45 tuổi, giúp phòng các type HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Ngoài phòng ung thư, vaccine còn giúp phòng bệnh sùi mào gà do hai type HPV 6,11 gây ra.

Vaccine HPV không có tác dụng điều trị bệnh do HPV hoặc tổn thương đã hình thành. Người từng nhiễm một hoặc các type HPV vẫn có thể được bác sĩ tư vấn tiêm để giảm nguy cơ nhiễm các type khác có trong vaccine và tránh tái nhiễm. Do đó, bạn có thể tiêm vaccine, Gardasil 9 với lịch tiêm 3 mũi trong 6 tháng.

Ngoài vaccine, bạn vẫn cần duy trì lối sống lành mạnh, quan hệ an toàn và đi khám khi có dấu hiệu bất thường.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Vaccine cúm nên tiêm tháng nào trong năm là phòng bệnh tốt nhất. Tôi 40 tuổi thì cần tiêm bao nhiêu mũi là đủ?
Hoàng Sang, 40 tuổi, Đồng Nai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Tiêm vaccine cúm là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh cúm, giảm nguy cơ nhập viện và biến chứng nặng do virus cúm gây ra. Ở Việt Nam, bệnh cúm ghi nhận ca mắc ở cả trẻ em và người lớn quanh năm. Do đó, vaccine cúm có thể tiêm bất kỳ tháng nào trong năm để giúp phòng bệnh hiệu quả cho người tiêm và mỗi người cần tiêm mũi nhắc lại hằng năm để đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu theo khuyến cáo của WHO. Lý do là, virus cúm liên tục biến đổi hàng năm, kháng thể từ tiêm vaccine giảm dần theo thời gian. Thành phần của vaccine cúm cũng được nghiên cứu, cập nhật và thay đổi hàng năm phù hợp với chủng đang lưu hành.

Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Lịch tiêm cho trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi gồm hai mũi cách nhau một tháng, người từ 9 tuổi trở lên tiêm một mũi. Bạn 40 tuổi sẽ tiêm một mũi và tiêm mũi nhắc lại hằng năm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Vaccine phế cầu giúp phòng bệnh gì? Tôi 24 tuổi nếu tiêm thì nên chọn loại vaccine nào?
Cảnh Nguyên, 24 tuổi, Hải Phòng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn phế cầu thường trú ở vùng hầu họng của con người, bình thường không gây bệnh. Khi cơ thể suy giảm miễn dịch, mắc bệnh mạn tính hoặc niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương, vi khuẩn có thể xâm nhập và gây ra các bệnh phổ biến như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết, viêm tai giữa… ở cả trẻ em và người lớn.

Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khẳng định, tiêm vaccine phế cầu là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giúp hạn chế lây lan trong cộng đồng và giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng. Hiện Việt Nam đang lưu hành các vaccine phế cầu thế hệ mới 13, 15, 20 và 23, giúp phòng các chủng vi khuẩn phế cầu gây ra các bệnh viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng huyết. Trong đó, vaccine phế cầu 13, 15, 20 tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn; vaccine phế cầu 23 tiêm cho trẻ từ 2 tuổi và người lớn. Tùy độ tuổi, bệnh nền và lịch sử tiêm chủng, bác sĩ sẽ tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp. Bạn 24 tuổi thuộc độ tuổi tiêm vaccine phế cầu 13, 15, 20 và 23. Bạn nên đến cơ sở tiêm chủng để bác sĩ tư vấn tiêm loại vaccine phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, hai tháng trước bố tôi đang đi đường thì bị chó nhỏ của hàng xóm lao ra cắn vào tay, vết thương đã lành. Con chó không bị dại nhưng hàng xóm đã mang đi cho người quen ở thành phố nuôi. Giờ bố tôi có cần tiêm vaccine dại không và tiêm thì có tác dụng gì không?
Ánh Hồng, 35 tuổi, Nghệ An
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh dại có tỷ lệ tử vong gần 100% khi khởi phát triệu chứng. Virus dại lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo, dơi, chuột, khỉ… sang người qua vết cào, cắn, liếm lên vết thương hở. Thời gian ủ bệnh thường khoảng 2-8 tuần, cũng có trường hợp thời gian ủ bệnh ngắn chỉ vài ngày hoặc kéo dài đến một năm. Trường hợp vết thương đã lành vẫn có nguy cơ phơi nhiễm dại.

Tiêm vaccine dại vừa giúp điều trị vừa là biện pháp phòng bệnh hiệu quả duy nhất hiện nay. Vaccine có khả năng kích hoạt hệ thống miễn dịch và tạo ra các kháng thể nhận diện virus và tiêu diệt chúng, bảo vệ cơ thể. Do đó khi bị chó, mèo cắn hoặc cào bất cứ ai cũng cần tiêm vaccine dại ngay, càng sớm càng tốt. Trường hợp vết cắn, cào nặng, có nhiều vết thương và ở gần thần kinh trung ương, đầu chi, bộ phận sinh dục... người bệnh cần được tiêm thêm huyết thanh kháng dại.

Trường hợp của bố bạn vết thương đã lành, con chó không còn ở địa phương nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ khai thác lịch sử, kiểm tra vết thương để có chỉ định tiêm vaccine phù hợp.

Hiện Việt Nam đang lưu hàng hai loại vaccine dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), có thể tiêm trước phơi nhiễm (trước khi bị cắn, cào) và sau phơi nhiễm (sau khi bị cắn, cào). Trường hợp tiêm sau phơi nhiễm cần tiêm tiêm 5 mũi đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi (mỗi lần hai mũi) với đường tiêm trong da. Trường hợp tiêm trước phơi nhiễm có lịch 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28. Người đã tiêm đủ phác đồ trước và sau phơi nhiễm, nếu bị chó, mèo cắn hoặc cào, thường chỉ cần tiêm 2 mũi và không cần dùng huyết thanh kháng dại.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Người lớn 25 tuổi muốn tiêm viêm não Nhật Bản còn được không bác sĩ? Em chỉ nhớ hồi nhỏ được mẹ dẫn đi tiêm ở trạm, không rõ loại vaccine ạ. Em nên tiêm loại nào và lịch tiêm ra sao ạ?
Phạm Ánh Dương, 25 tuổi, Long Biên, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm lưu hành tại Việt Nam và nhiều nước châu Á. Virus gây bệnh có trong máu của các loài gia súc, chủ yếu là lợn, và chim hoang dã. Muỗi Culex đốt các loài này và truyền bệnh cho người thông qua vết đốt.

Người lớn chưa có miễn dịch, chưa chủng ngừa vaccine đều có nguy cơ mắc viêm não Nhật Bản. Bệnh có thể diễn tiến nặng, tỷ lệ tử vong khoảng 20-30%. Trong số người sống sót, khoảng 30-50% có thể gặp di chứng thần kinh, tâm thần như liệt, điếc, động kinh, suy giảm nhận thức hoặc cần người thân chăm sóc lâu dài.

Bệnh đã vaccine phòng bệnh, gồm 3 loại dành cho trẻ em và người lớn, bao gồm: Jevax (Việt Nam) tiêm từ 12 tháng tuổi có trong tiêm chủng mở rộng và dịch vụ; Jeev (Ấn Độ) tiêm từ 12 tháng tuổi và Imojev (Thái Lan) tiêm từ 9 tháng tuổi chỉ có trong tiêm chủng dịch vụ. Trong đó, vaccine thế hệ mới Imojev không cần tiêm nhắc sau khi hoàn thành lịch tiêm cơ bản. Còn vaccine Jevax cần tiêm nhắc sau khi hoàn thành lịch tiêm cơ bản là mỗi 3 năm, vaccine Jeev cần tiêm nhắc khi có dịch hoặc chuẩn bị đi vào vùng dịch.

Bạn cần kiểm tra lịch sử tiêm phòng và loại vaccine đã từng tiêm. Trường hợp bạn không hoàn thành liệu trình của một loại vaccine, bạn có thể chuyển đổi hoặc kết hợp với loại vaccine khác tùy vào lịch sử tiêm chủng cụ thể. Việc kết hợp các loại vaccine cần tham vấn ý kiến bác sĩ để được chỉ định liệu trình phù hợp. Còn nếu chưa từng tiêm, bạn có thể lựa chọn 1 trong 3 loại và đảm bảo đủ phác đồ của loại vaccine để tạo đủ kháng thể bảo vệ.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con gái tôi 6 tháng tuổi, vừa khỏi viêm tiểu phế quản nhẹ thì có còn tiêm kháng thể đơn dòng RSV được không? Con hiện tại hơn 6 kg thì tiêm mấy mũi và lịch như nào?
Vũ Bách Khôi, 26 tuổi, Phú Thọ
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản, viêm phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có hơn 3,6 triệu trẻ nhập viện do RSV và hơn 100.000 trẻ tử vong, trong đó khoảng 50% trẻ dưới 6 tháng tuổi. RSV có thể khiến trẻ sinh non bị suy hô hấp cấp, xẹp phổi, tràn khí màng phổi, bội nhiễm vi khuẩn... Bệnh do RSV gây ra còn có khả năng để lại di chứng lâu dài như xơ phổi, suy giảm chức năng hô hấp, khò khè tái phát hoặc hen phế quản mạn tính.

Để phòng bệnh, hiện Việt Nam có kháng thể đơn dòng Nirsevimab (Beyfortus) của do Sanofi đưa về, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Giải pháp này giúp giảm hơn 82% nguy cơ nhập viện, điều trị tích cực do viêm phổi, viêm tiểu phế quản liên quan RSV, đồng thời giảm gần 70% nguy cơ nhập viện do nhiễm trùng đường hô hấp nói chung. Hiệu quả bảo vệ của kháng thể đơn dòng kéo dài, trùng với giai đoạn trẻ dễ bị tổn thương nhất.

Con bạn 3 tháng tuổi vừa bị viêm phổi. Nếu tình trạng sức khỏe bé đã ổn định thì hoàn toàn có thể đưa con đi tiêm ngừa kháng thể đơn dòng RSV để phòng bệnh. Lịch tiêm, liều lượng tùy theo độ tuổi và cân nặng của trẻ. Kháng thể tiêm một mũi duy nhất cho trẻ từ 1 ngày tuổi đến dưới 12 tháng tuổi: liều 0,5 ml với trẻ dưới 5 kg, 1 ml với trẻ từ 5 kg trở lên. Trẻ 12-24 tháng tuổi tiêm hai mũi, mỗi mũi 1 ml ở hai vị trí khác nhau.

Khi đến VNVC, bé sẽ được các bác sĩ sẽ khám sàng lọc, kiểm tra kỹ lưỡng tình trạng sức khỏe của bé để chỉ định tiêm ngừa phù hợp. Sau khi tiêm kháng thể, trẻ được theo dõi phản ứng cấp tính ít nhất 30 phút. Khi về nhà, phụ huynh tiếp tục theo dõi sát sức khỏe của trẻ trong 24-48 giờ tiếp theo.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Ông tôi 60 tuổi, thường đi chơi cùng mấy người hàng xóm, hay hút thuốc, thỉnh thoảng ho, sốt, đau họng nhưng rất thích ôm, hôn và bồng bế các cháu trong nhà. Nếu làm vậy thì có nguy cơ lây bệnh cho các cháu không và nên làm thế nào để phòng bệnh cho gia đình?
Mai Thị Hồng Anh, 31 tuổi, Cà Mau
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Người lớn tuổi, đặc biệt là người thường xuyên đến nơi đông người, hút thuốc lá hoặc có các triệu chứng hô hấp như ho, sốt, đau họng, có thể là nguồn lây các tác nhân gây bệnh đường hô hấp cho trẻ nhỏ, ngay cả khi họ không biểu hiện triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ.

Các mầm bệnh như cúm, phế cầu khuẩn, virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, ho gà hay não mô cầu đều có thể lây qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc gần khi nói chuyện, ho, hắt hơi, ôm hôn hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Trong khi người lớn khỏe mạnh có thể chỉ bị cảm nhẹ hoặc viêm hô hấp thông thường, trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi, trẻ sơ sinh hoặc trẻ có bệnh nền, có nguy cơ diễn tiến nặng hơn.

Chẳng hạn, cúm có thể gây viêm phổi, viêm cơ tim, suy hô hấp, nhập viện và có thể gây tử vong ở trẻ nhỏ, RSV là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ dưới 2 tuổi. Phế cầu khuẩn có thể gây viêm tai giữa, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, để lại di chứng nặng nề. Còn bệnh do não mô cầu diễn tiến rất nhanh, có thể đe dọa tính mạng chỉ trong vòng 24 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng.

Do đó, khi ông đang có biểu hiện như ho, sốt, đau họng, tốt nhất nên hạn chế ôm, hôn, bồng bế trẻ, đeo khẩu trang khi tiếp xúc, che miệng khi ho, rửa tay thường xuyên và đi khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên. Việc hút thuốc lá cũng làm tăng nguy cơ mắc và lây các bệnh hô hấp, đồng thời khói thuốc thụ động cũng ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của trẻ.

Ngoài ra, bạn có thể đưa ông và các bé trong nhà tiêm vaccine để tạo kháng thể phòng bệnh. Với bệnh cúm, hiện Việt Nam đang sử dụng bốn loại vaccine của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, giúp phòng các chủng cúm A/H1N1, AH3N2 và chủng cúm B gây bệnh phổ biến. Vaccine tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Đối với phế cầu khuẩn, hiện Việt Nam đang lưu hành các loại vaccine phòng 13, 15, 20 và 23 chủng phế cầu. Lịch tiêm phụ thuộc độ tuổi và lịch sử chủng ngừa, loại sớm nhất tiêm từ 6 tuần tuổi. Với virus hợp bào hô hấp (RSV), hiện Việt Nam có 2 loại vaccine, gồm: Arexvy của GSK dành cho người từ 60 tuổi trở lên và Abrysvo của Pfizer dành cho người từ 60 tuổi trở lên và mẹ bầu từ 24-36 tuần thai kỳ, giúp truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ trong 6 tháng đầu đời. Các loại vaccine có lịch tiêm chỉ một mũi. Trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi có thể tiêm kháng thể đơn dòng của Sanofi đưa về Việt Nam. Còn bệnh do não mô cầu có 5 loại vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, tiêm sớm nhất từ 6 tuần tuổi.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Vi khuẩn não mô cầu ngoài gây ra viêm màng não thì còn bệnh nào khác nguy hiểm không bác sĩ? Em thấy gọi bệnh này là “bệnh tử 24 giờ” nên muốn tiêm cho con em, năm nay 6 tuổi thì có những vaccine gì, lịch thế nào? Cảm ơn bác sĩ!
Phạm Hoàng Khánh Thy, 32 tuổi, Đồng Tháp
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn não mô cầu có trong dịch tiết mũi, họng của người bệnh. Người khỏe mạnh hít phải các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện sẽ nhiễm vi khuẩn. Vi khuẩn cũng có thể bám vào các vật dụng như ly uống nước, chén, bát, lây nhiễm khi sử dụng chung.

Vi khuẩn não mô cầu gây ra các thể bệnh như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, viêm khớp, viêm màng ngoài tim… Trong đó, hai thể bệnh nặng gồm viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết hoặc kết hợp cả hai. Các bệnh này có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ, tỷ lệ tử vong lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Trường hợp được điều trị tích cực, vẫn có đến 15% bệnh nhân tử vong và 20% gặp các biến chứng như cắt cụt chân tay, liệt, điếc, mù lòa, thiểu năng trí tuệ...

Vi khuẩn có khoảng 13 nhóm huyết thanh gây bệnh, trong đó 5 nhóm phổ biến gồm A, B, C, Y, W-135. Việt Nam đã có vaccine phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, gồm loại tứ giá phòng nhóm ACYW thế hệ mới MenQuadfi, Nimenrix, Menactra; loại thế hệ mới phòng nhóm B Bexsero và loại ngừa hai nhóm B và C.

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng các chủng não mô cầu nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi.

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi.

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn.

- Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn.

Con bạn năm nay 6 tuổi, nằm trong độ tuổi tiêm của cả 5 loại vaccine nói trên. Tùy theo lịch sử tiêm chủng, tình hình dịch tễ, độ tuổi và nhu cầu, bác sĩ sẽ chỉ định loại vaccine và lịch tiêm phù hợp để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Đọc báo thấy VNVC sắp có vaccine phòng tay chân miệng. Trẻ 5 tuổi còn tiêm được không và tôi muốn đăng ký trước phải làm thế nào?
Hải Nam, 33 tuổi, Tuyên Quang
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Tháng 3/2026, vaccine tay chân miệng Envacgen đã được Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cấp phép lưu hành tại Việt Nam ngày 17/3/2026. Vaccine do hãng dược phẩm Substipharm Biologics (Thuỵ Sỹ) sở hữu, được sản xuất theo công nghệ hiện đại, đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về chất lượng, tính an toàn và sinh miễn dịch tốt.

Vaccine được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng Enterovirus 71 (EV71), chủng virus gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm nhất liên quan đến phần lớn các ca bệnh nặng và tử vong tại nước ta trong thời gian qua. Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 trên hơn 3.000 trẻ em tại Đài Loan và Việt Nam cho thấy, vaccine có hiệu lực bảo vệ lên đến gần 97% với chủng EV71 và khả năng bảo vệ chéo với các kiểu gen đang lưu hành tại Việt Nam như B5, C4, duy trì miễn dịch kéo dài.

Vaccine tay chân miệng sẽ sớm được đưa về Việt Nam và triển khai tiêm cho trẻ. Với vai trò là đối tác chiến lược với Substipharm Biologics, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang đẩy nhanh các thủ tục để sớm triển khai vaccine tại Việt Nam.

Hiện VNVC triển khai tiếp nhận đăng ký thông tin nhằm chủ động liên hệ tư vấn và cập nhật sớm nhất khi có những thông tin đầu tiên về vaccine phòng bệnh tay chân miệng. Bạn có thể để lại thông tin theo mẫu dưới đây để được VNVC hỗ trợ kịp thời: https://vnvc.vn/dang-ky-nhan-thong-tin-vac-xin-tay-chan-mieng/

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con tôi hiện 10 tuổi, chuẩn bị về quê thăm ông bà. Tôi dự định tiêm một số vaccine phòng bệnh cho bé, xin hỏi giữa viêm não Nhật Bản và não mô cầu thì bệnh nào nguy hiểm hơn và nên phòng trước bệnh nào ạ?
Minh Phượng, 45 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm lưu hành tại Việt Nam và nhiều nước châu Á. Virus gây bệnh có trong máu của các loài gia súc, chủ yếu là lợn, và chim hoang dã. Muỗi Culex đốt các loài này và truyền bệnh cho người thông qua vết đốt.

Bệnh có thể diễn tiến nặng, tỷ lệ tử vong khoảng 20-30%. Trong số người sống sót, khoảng 30-50% có thể gặp di chứng thần kinh, tâm thần như liệt, điếc, động kinh, suy giảm nhận thức hoặc cần người thân chăm sóc lâu dài.

Còn vi khuẩn não mô cầu thường trú ở vùng mũi họng của người bệnh và người khỏe mạnh không có triệu chứng, còn gọi là người lành mang trùng. Vi khuẩn não mô cầu có thể gây nhiều thể bệnh từ nhẹ đến nặng, song rất nguy hiểm nếu bị não mô cầu xâm lấn.

Lúc này, người bệnh có nguy cơ gặp các thể bệnh như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc kết hợp cả hai thể. Tỷ lệ tử vong lên tới 50% nếu không điều trị, vẫn còn tới 8-15% ngay cả khi phát hiện sớm và điều trị tích cực. Bên cạnh đó, khoảng 20% người sống sót có di chứng nặng như cụt chi, liệt, điếc, co giật, rối loạn tâm thần.

Vì vậy, đây đều là hai tác nhân gây bệnh nguy hiểm, may mắn là Việt Nam đã có nhiều loại vaccine phòng ngừa hiệu quả.

Vaccine phòng não mô cầu gồm 5 loại, trong đó, 3 loại vaccine tứ giá thế hệ mới phòng 4 nhóm huyết thanh não mô cầu A, C, Y và W là Nimenrix, Menquadfi và Menactra, loại tiêm sớm nhất bắt đầu cho trẻ từ 6 tuần tuổi. Vaccine phòng não mô cầu nhóm B của hãng GSK sản xuất tại Ý, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi; vaccine phòng hai nhóm B và C của Cu Ba tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi.

Các vaccine không có tác dụng phòng ngừa chéo giữa các nhóm huyết thanh, mỗi người cần tiêm kết hợp các vaccine để phòng đầy đủ cả 5 nhóm não mô cầu gây bệnh gồm A, B, C, Y và W.

Còn vaccine phòng viêm não Nhật Bản gồm 3 loại. Trong đó, vaccine thế hệ mới Imojev (Thái Lan) chỉ có trong tiêm chủng dịch vụ là loại duy nhất không cần tiêm nhắc sau khi hoàn thành lịch tiêm cơ bản. Còn vaccine Jevax (Việt Nam) cần tiêm nhắc sau khi hoàn thành lịch tiêm cơ bản là mỗi 3 năm, vaccine Jeev (Ấn Độ) cần tiêm nhắc khi có dịch hoặc chuẩn bị đi vào vùng dịch.

Trẻ 10 tuổi thuộc nhóm nguy cơ cao nhiễm não mô cầu, do đây là nhóm có tỷ lệ người lành mang trùng cao nhất. Nhóm tuổi này cũng yêu thích khám phá, chơi đùa ngoài trời, dễ bị muỗi đốt làm lây nhiễm mầm bệnh viêm não Nhật Bản,

Vì vậy, bạn nên đưa bé đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn, tiêm kết hợp 2 mũi trong cùng một buổi tiêm giúp tiết kiệm thời gian, công sức đi lại.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Em là nam, 24 tuổi, chưa quan hệ tình dục. Mới đây ở “cậu nhỏ” của em có nổi mụn nhỏ giống mụn cóc. Em tìm hiểu trên mạng có khả năng là gai sinh dục hoặc sùi mào gà, em nên làm gì ạ?
Bình Ngân, 24 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Gai sinh dục hay chuỗi hạt ngọc dương vật (pearly penile papules) là hiện tượng sinh lý bình thường, không phải bệnh lây truyền qua đường tình dục. Các nốt thường nhỏ, đồng đều, màu trắng ngà hoặc hồng nhạt, xếp thành một hoặc vài hàng quanh rãnh quy đầu, không đau, không ngứa và không chảy mủ. Đây là tình trạng lành tính, không cần điều trị. Khoảng 8 – 43% nam giới thường gặp tình trạng này, phổ biến sau tuổi dậy thì, đặc biệt là những người chưa cắt bao quy đầu.

Còn sùi mào gà do virus HPV gây ra, chủ yếu là HPV type 6 và 11 với khoảng 90% ca bệnh. Các type virus này lây qua quan hệ tình dục không an toàn, bao gồm các ngả âm đạo, hậu môn, miệng, hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, máu, vết thương hở, thậm chí từ mẹ sang con khi sinh. Tổn thương ban đầu có thể chỉ là các u nhú nhỏ, mềm, màu hồng hoặc màu da, sau đó tăng dần về kích thước và số lượng, liên kết thành từng cụm có bề mặt sần sùi như bông súp lơ hoặc mào gà. Tổn thương có thể xuất hiện ở quy đầu, thân dương vật, bao quy đầu, bìu, quanh hậu môn hoặc niệu đạo.

Bạn chưa từng quan hệ tình dục giúp nguy cơ mắc sùi mào gà thấp hơn so với người đã có hoạt động tình dục. Tuy nhiên, HPV ngoài lây qua quan hệ tình dục còn có thể lây qua tiếp xúc da - niêm mạc bị nhiễm virus, thói quen dùng chung đồ lót với người khác. Từng có những trường hợp nhiễm HPV nhưng không rõ nguồn lây. Do đó, chỉ dựa vào tiền sử chưa quan hệ tình dục không đủ để loại trừ bệnh.

Bạn nên đến khám chuyên khoa Nam học hoặc Da liễu để được bác sĩ thăm khám, xét nghiệm, chẩn đoán đúng để điều trị. Bạn tuyệt đối không nên tự mua thuốc hoặc các sản phẩm được quảng cáo trên mạng, tránh nguy cơ tổn thương bị nhiễm trùng, để lại sẹo.

Mặc dù không thể phòng ngừa gai sinh dục, nhưng Việt Nam đã có vaccine Gardasil 9 phòng 9 type HPV gây bệnh cho cả nam và nữ, bao gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58. Trường hợp đã nhiễm HPV, vaccine không có tác dụng điều trị, song giúp phòng ngừa các type HPV thường gây sùi mào gà cũng như nhiều type nguy cơ cao liên quan đến ung thư hậu môn, dương vật và hầu họng ở nam giới.

Vaccine tiêm cho nam và nữ từ 9-45 tuổi, từ 9-14 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, từ 15-45 tuổi tiêm 3 mũi trong vòng 6 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi đang bị sốt cao ở ngày thứ 2, rất đau đầu, cả người uể oải, mệt mỏi không có sức lực làm gì. Bác sĩ cho tôi hỏi có phải tôi bị sốt xuất huyết không ạ?
Đặng Bá Khánh, 55 tuổi, Cà Mau
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết thường khởi phát với sốt cao 39-40 độ C, đau đầu nhiều, đau sau hốc mắt, đau cơ, đau khớp, mệt mỏi. Một số người có thể buồn nôn, nôn, nổi ban hoặc chấm xuất huyết dưới da.

Các triệu chứng của bạn như sốt cao đột ngột, đau đầu nhiều, mệt mỏi, uể oải có thể gặp ở sốt xuất huyết. Tuy nhiên, đây cũng là biểu hiện của nhiều bệnh nhiễm virus khác như cúm, Covid-19…

Bạn nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời, không nên tự ý dùng thuốc để tránh bỏ lỡ dấu hiệu gợi ý bệnh nặng của sốt xuất huyết như đau bụng nhiều, nôn liên tục, lừ đừ, vật vã, chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen,, tay chân lạnh hoặc khó thở…

Để phòng ngừa sốt xuất huyết, người dân cần thực hiện tốt các biện pháp phòng muỗi đốt bằng cách diệt bọ gậy, dọn dẹp nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ, ngủ trong màn, mặc quần áo dài. Cùng với đó, tiêm vaccine giúp phòng bệnh hiệu quả. Vaccine sốt xuất huyết Qdenga (Takeda) tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 3 tháng, phụ nữ cần hoàn thành phác đồ tiêm trước khi mang thai tối thiểu một tháng.

Đồng thời, mọi người cũng nên rà soát lịch sử tiêm chủng, tiêm bổ sung các loại vaccine còn thiếu để bảo vệ sức khỏe.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Ông tôi bị viêm gan B tiến triển xơ gan giai đoạn đầu, tôi nghe nói dùng quả dứa dại nấu nước uống chữa được bệnh đúng không?
Thành Công, 30 tuổi, Hà Tĩnh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Dứa dại (Pandanus tectorius) trong Đông y còn gọi là lỗ cổ tử, sơn ba la (dứa núi), dã ba la (dứa dại). Cây thường mọc hoang ở nhiều nơi, hoặc có khi được trồng làm cảnh, làm thuốc. Toàn bộ các thành phần như quả, lá, rễ đều có thể dùng làm thuốc, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, lợi tiểu. Tuy nhiên, đến nay chưa có nghiên cứu chứng minh dứa dại có hiệu quả điều trị viêm gan B, xơ gan hoặc ngăn bệnh tiến triển.

Ông bạn đang bị viêm gan B tiến triển xơ gan, cần được điều trị bằng thuốc kháng virus nếu có chỉ định của bác sĩ, kết hợp theo dõi định kỳ để giảm nguy cơ tiến triển nặng. Việc tự ý dùng dứa dại hoặc các bài thuốc dân gian thay thế thuốc có thể khiến bệnh tiến triển nếu làm gián đoạn điều trị.

Bên cạnh đó, người thân trong gia đình, đặc biệt là người thường xuyên gần gũi chăm sóc cũng có lây nhiễm virus viêm gan B nếu vô tình tiếp xúc với máu của người bệnh. Vì vậy, bạn và người thân nên đi khám để biết bản thân có nhiễm virus viêm gan B hay không. Nếu chưa nhiễm mầm bệnh, bạn và người thân nên tiêm vaccine phòng bệnh chủ động.

Hiện Việt Nam có các loại vaccine phòng viêm gan B cho trẻ em và người lớn bao gồm vaccine mũi đơn và mũi kết hợp.

Trẻ cần được tiêm một mũi vaccine viêm gan B trong 24 giờ ngay sau sinh, sau đó tiêm tiếp vaccine có thành phần phòng viêm gan B như 6 trong 1 hoặc 5 trong 1. Người lớn tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng, trường hợp nguy cơ cao có thể tiêm 4 mũi trong 12 tháng. Kháng thể viêm gan B có thể giảm theo thời gian, mọi người cần tiêm nhắc lại để kháng thể đạt ngưỡng bảo vệ, xét nghiệm trước khi tiêm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi nghe nói kháng thể đơn phòng phòng RSV có thể tiêm cho trẻ sơ sinh, con tôi sinh đủ tháng, cân nặng nhỉnh hơn các bạn khác, cũng có vẻ cứng cáp hơn, liệu có cần tiêm ngừa cho con không?
Lê Văn Chín, 25 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

RSV (virus hợp bào hô hấp) là tác nhân nguy hiểm phổ biến hàng đầu đe dọa trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Nhiều nghiên cứu cho thấy, khoảng 70% trẻ nhiễm RSV trong năm đầu, hầu hết trẻ đều nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi; hơn 70% đến gần 100% ca nhập viện là trẻ sinh đủ tháng, khỏe mạnh. Vì vậy, không có cơ sở nào giúp bé nhà bạn loại trừ nguy cơ nhiễm RSV.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận mỗi năm RSV gây 3,6 triệu ca nhập viện và 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Việt Nam đứng thứ 3 về tỷ lệ trẻ nhiễm RSV tại khu vực Tây Thái Bình Dương - Đông Nam Á, chiếm 35,5% ca nhiễm trùng đường hô hấp.

Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch còn yếu, đường thở hẹp, phản xạ ho kém. Khi nhiễm RSV, trẻ có nguy cơ cao dẫn đến viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp chỉ trong vài ngày. Bệnh thường gia tăng vào mùa mưa và khi giao mùa.

Để phòng RSV cho trẻ, cha mẹ có thể chọn tiêm kháng thể đơn dòng phòng RSV do Sanofi đưa về, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi. Trẻ dưới 12 tháng tiêm một mũi (liều theo cân nặng); trẻ 12–24 tháng có nguy cơ cao nhiễm RSV cần tiêm hai mũi tại hai vị trí khác nhau trong cùng ngày.

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy kháng thể đơn dòng RSV giảm 82,7% nguy cơ nhập viện vì nhiễm trùng hô hấp dưới và giảm 75,3% nguy cơ nhập viện do nhiễm trùng nặng, với hiệu quả kéo dài cả mùa virus.

Bên cạnh RSV, cha mẹ cũng nên cho trẻ tiêm phòng đầy đủ các bệnh lý truyền nhiễm phổ biến để con được bảo vệ tốt nhất.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!