Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Thưa bác sĩ, cháu bị mèo cào 1 vết xước nhẹ trên cánh tay ngày 14/9/2025. Ngày 15/9 cháu đi tiêm phòng dại, sau đó lần lượt là 18/9 và 22/9. Theo đúng lời bác sĩ, con mèo không có biểu hiện gì, cháu sẽ bỏ qua một mũi ngày 29/9 và sẽ tiêm nhắc lại vào 13/10. Hiện đến 13/10 con mèo nhà cháu ...
marta, 29 tuổi, Hải Phòng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), tiêm bắp hoặc tiêm trong da. Người bị động vật cắn, cào nhưng chưa từng tiêm vaccine hoặc lịch tiêm các mũi vaccine trước đây không xác định rõ ràng thì có thể cần tiêm 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Tùy theo mức độ vết thương và tình trạng theo dõi được con vật, bác sĩ có thể chỉ định phối hợp thêm huyết thanh kháng dại.

Bạn bị mèo cào vào ngày 14/9, tiêm mũi đầu tiên vào ngày 15/9 (ngày 0). Theo phác đồ, nếu chưa từng tiêm vaccine trước đó, các mũi tiếp theo sẽ vào các ngày 18/9, 22/9. Đến lúc này đã sau 10 ngày, nếu mèo của bạn còn sống, không có biểu hiện bất thường, xem như không có nguy cơ dại trong đợt cắn này nên bác sĩ có thể chỉ định dừng tiêm. Tuy nhiên, việc tiêm thêm mũi cuối 13/10 mang lại hiệu quả tối ưu vì miễn dịch sẽ kéo dài và lần sau khi bị cắn chỉ cần tiêm 2 mũi vaccine dại và không cần tiêm huyết thanh kháng dại.

Ngoài vaccine, khi bị chó mèo cắn, cào, liếm trên vết thương hở, mọi người cần xối rửa kỹ vết thương trong 15 phút dưới vòi nước chảy và xà phòng, sau đó sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn i-ốt để làm giảm thiểu lượng virus dại tại vết cắn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đang mang thai con đầu lòng ở tuần thai thứ 28 và có lịch tiêm vaccine cúm vào tuần tới. Tôi muốn kết hợp tiêm vaccine cúm và vaccine RSV trong cùng một buổi có được không?
Trúc Linh, 31 tuổi, Lâm Đồng
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

RSV là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm tiểu phế quản, khò khè kéo dài cho trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi. Vaccine RSV hiện đã có tại Việt Nam, chỉ định tiêm một mũi duy nhất cho phụ nữ mang thai ở tuần 24-36 để truyền kháng thể thụ động bảo vệ con trong 6 tháng đầu đời và người từ 60 tuổi trở lên. Trong thông tin kê toa của nhà sản xuất, vaccine RSV có thể kết hợp tiêm với vaccine khác như cúm mùa, uốn ván đơn... Bạn đang mang thai ở tuần thứ 28, thuộc nhóm được tiêm vaccine RSV và có thể kết hợp tiêm cùng vaccine cúm để tiết kiệm thời gian đi lại, tạo hiệu quả miễn dịch bảo vệ sớm, cũng như truyền kháng thể phòng cả hai bệnh cho con trong những tháng đầu đời.

Các bằng chứng khoa học cho thấy việc tiêm và uống cùng lúc nhiều vaccine tạo hiệu quả miễn dịch tương tự việc tiêm riêng lẻ từng loại và không làm quá tải hệ miễn dịch. Trước tiêm, bạn sẽ được khám sàng lọc, xem xét tình trạng sức khỏe, tiền sử dị ứng hoặc phản ứng với các loại thuốc, vaccine trước đó. Bác sĩ sẽ trao đổi và chỉ định một hoặc nhiều loại vaccine phù hợp với điều kiện sức khỏe và nhu cầu của bạn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Kính chào các bác sĩ ạ! Năm ngoái tôi có bị mèo cào và đã tiêm 4 mũi vaccine dại Verorab. Vậy năm nay tôi có cần tiêm nhắc lại không ạ? Với lại tôi mới bị chó liếm vào chân, không có vết thương hở nhưng lỡ nếu có những vết xước li ti không nhìn thấy được bằng mắt thường thì có nguy ...
Lê Nam, 23 tuổi, TPHCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện vaccine dại chưa có lịch tiêm nhắc lại thường quy. Nếu bạn có nguy cơ tiếp xúc virus dại như để con vật liếm vào vết thương hở hoặc lo ngại vô tình tiếp xúc với virus dại theo miêu tả thì bạn nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn cụ thể. Theo như chia sẻ, ở lần trước bạn đã tiêm 4 mũi vaccine dại Verorab (Pháp), như vậy bạn đã có kháng thể ngừa bệnh, ở những lần có nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại, bác sĩ có thể chỉ định bạn chỉ cần tiêm 2 mũi và không cần dùng huyết thanh kháng dại.

Bệnh dại do virus dại gây nên, lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo... sang người qua viết cắn, cào, liếm lên vết thương hở. Bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và gần 100% trường hợp tử vong nếu có triệu chứng. Tiêm vaccine và huyết thanh kháng dại là biện pháp duy nhất bảo vệ tính mạng khi bị cắn, cào, liếm.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), tiêm bắp hoặc tiêm trong da. Người bị động vật cắn, cào nhưng chưa từng tiêm vaccine hoặc lịch tiêm các mũi vaccine trước đây không xác định rõ ràng có lịch tiêm 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp, hoặc 8 mũi vào ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Tùy theo mức độ vết thương và tình trạng theo dõi được con vật, bác sĩ có thể chỉ định phối hợp thêm huyết thanh kháng dại.

Trường hợp chủ động tiêm ngừa khi chưa bị chó mèo cắn, phác đồ gồm: ba mũi cơ bản (các ngày 0-7-21 hoặc 0-7-28), tiêm nhắc theo chỉ định của bác sĩ. Nếu đã tiêm đủ số mũi vaccine, lần bị cắn, cào sau sẽ tiêm hai mũi vào các ngày 0-3. Các lần bị cắn, cào sau chỉ cần tiêm thêm hai mũi, không cần dùng huyết thanh kháng dại.

Ngoài vaccine, khi bị chó mèo cắn, cào, liếm trên vết thương hở, mọi người cần xối rửa kỹ vết thương trong 15 phút dưới vòi nước chảy và xà phòng, hoặc nước sạch, sau đó sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn i-ốt để làm giảm thiểu lượng virus dại tại vết cắn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Ba tôi đi chụp hình (X-quang) phổi thì phát hiện ở phổi có một vết trắng rộng khoảng 5cm và được bác sĩ chẩn đoán là viêm phổi. Tôi định sẽ đưa Ba đi tiêm vaccine RSV, thì với chẩn đoán hiện tại, Ba tôi có thể tiêm vaccine được không ạ? Vaccine RSV thì bao lâu sẽ tiêm lại một lần? Xin cảm ơn. ...
Nguyễn Thị Tuyết Nghi, 29 tuổi, Phụng Hiệp, Hậu Giang
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có vaccine RSV được chỉ định tiêm mũi duy nhất cho phụ nữ mang thai từ tuần 24-36 để truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ và người từ 60 tuổi trở lên. Với người cao tuổi, vaccine được chứng minh giúp giảm tới 88,9% nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản do RSV trong năm đầu tiên, duy trì bảo vệ kéo dài.

Bạn không cho biết ba bạn thuộc độ tuổi nào, nếu dưới 60 tuổi thì bác chưa đủ điều kiện để tiêm vaccine bởi hiện vaccine được chỉ định cho người từ 60 tuổi trở lên. Nếu ông đã 60 tuổi trở lên, bạn nên chờ đến khi tình trạng viêm phổi của ông được điều trị ổn định thì đưa ba đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn và chỉ định tiêm vaccine.

Trước khi tiêm vaccine, ba bạn sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ để đánh giá tình hình sức khỏe, bệnh đang mắc và loại thuốc đang sử dụng để chỉ định tiêm phù hợp. Ngoài RSV gây viêm phổi, viêm phế quản, người cao tuổi cũng dễ mắc các bệnh viêm đường hô hấp khác như phế cầu, cúm mùa. Bạn có thể tham vấn thêm bác sĩ để tiêm phòng đầy đủ, bảo vệ sức khỏe cho ba.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đi ăn bị chó cắn, rách da và rướm máu. Chủ quán nói chó đã được tiêm phòng dại đầy đủ, chỉ nuôi nhốt trong quán. Vậy tôi có cần tiêm phòng dại không?
Bảo Khang, 30 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thống thần kinh trung ương, do động vật nhiễm virus dại lây sang người bởi chất tiết, thông thường từ nước bọt. Bệnh dại chưa có phương pháp điều trị, khi khởi phát triệu chứng, gần 100% người và động vật tử vong. Mỗi năm, thế giới có khoảng 59.000 người tử vong vì bệnh dại.

Việc tiêm vaccine dại cho chó, mèo giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh dại ở vật nuôi. Hiệu quả miễn dịch sau tiêm phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm đáp ứng của từng cá thể, chất lượng vaccine, kỹ thuật tiêm, thời điểm tiêm, sự tuân thủ phác đồ và việc nhắc lại định kỳ hàng năm. Không đảm bảo 100% vật nuôi đã tiêm phòng sẽ không mắc bệnh.

Do đó, trường hợp bạn bị chó cắn rách da, rướm máu, dù chó đã tiêm phòng vẫn có thể lây truyền virus dại. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh dại, tiêm vaccine là cách phòng ngừa hiệu quả nhất.

Hiện Việt Nam có hai loại ngừa dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Người bị động vật cắn, cào tiêm với phác đồ 5 mũi, vào các ngày 0-3-7-14-28, đường tiêm ở bắp tay, bắp chân; hoặc 8 mũi vào ngày 0-3-7-28, với đường tiêm trong da. Bạn nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ chỉ định tiêm ngừa phù hợp.

Trong thời gian tiêm, bạn nên theo dõi con vật, nếu chúng còn sống 10 ngày sau khi cắn, cào, bác sĩ có thể căn cứ vào tình trạng vết thương để chỉ định dừng tiêm. Vaccine lúc này vẫn có hiệu quả phòng bệnh. Ở những lần bị động vật cắn, cào sau, bạn chỉ cần tiêm thêm 2 mũi và không cần dùng huyết thanh kháng dại.

Khi bị động vật cắn, cào, liếm, trước hết bạn cần rửa sạch vết thương bằng nước sạch và xà phòng dưới vòi nước trong ít nhất 15 phút. Sau đó, tiếp tục sát trùng bằng cồn 45-70% hoặc cồn iốt để giảm thiểu lượng virus dại tại vị trí vết cắn. Ngoài ra, bạn không nên khâu hoặc băng kín vết thương vì điều này có thể làm virus dại thâm nhập vào cơ thể nhanh hơn, gây nhiễm trùng nặng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con gái tôi vừa tròn 10 tuổi nên tôi muốn đưa con tiêm phòng HPV. Xin bác sĩ cho biết vaccine có làm trẻ dậy thì sớm hay tò mò giới tính không? Có những loại vaccine HPV nào con tôi có thể tiêm ạ?
Ngọc Thư, 35 tuổi, Đà Nẵng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

HPV là virus gây ra nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục và các loại ung thư nguy hiểm ở cả nam và nữ, bao gồm sùi mào gà, ung thư cổ tử cung, âm đạo, âm hộ, hầu họng... Tiêm vaccine là biện pháp chủ động, an toàn và hiệu quả để phòng ngừa virus HPV.

Mũi tiêm ngừa HPV đã được chứng minh hiệu quả, dung nạp tốt ở trẻ vị thành niên và thanh thiếu niên, giúp phòng nhiễm virus trước khi bắt đầu có quan hệ tình dục lần đầu tiên. Vaccine đã trải qua nhiều năm thử nghiệm trước khi được FDA (Mỹ) cấp phép. Tiếp đó, vaccine được giám sát tính an toàn bởi CDC (Mỹ), FDA và nhiều nước trên toàn cầu. Nhiều nghiên cứu cho thấy vaccine HPV không làm mãn kinh sớm, chậm kinh, gây vô sinh hay ảnh hưởng quá trình dậy thì của trẻ.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine HPV là Gardasil và Gardasil 9. Mỗi loại có phác đồ tiêm chủng riêng. Trong đó, Gardasil phòng 4 type HPV gồm 6, 11, 16, 18 chỉ định tiêm cho bé gái và phụ nữ tuổi 9-26. Theo thông tin kê toa mới của nhà sản xuất, vaccine Gardasil có chỉ định tiêm chỉ cần 2 mũi thay vì 3 mũi nếu tiêm 2 mũi cách nhau từ 6 đến 12 tháng cho trẻ từ 9 tuổi đến dưới 14 tuổi. Người từ tròn 14 tuổi trở lên có lịch tiêm 3 mũi. Mũi hai cách mũi một hai tháng, mũi ba cách mũi một 6 tháng.

Còn Gardasil 9 phòng 9 type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, chỉ định cho nam và nữ tuổi 9-45, hiệu quả bảo vệ hơn 90%. Người 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm lần đầu tiên cần hai mũi. Mũi thứ hai cách mũi một từ 6 đến 12 tháng. Với người từ tròn 15 tuổi đến 45 tuổi cần tiêm 3 mũi với mũi 1 tiêm lần đầu tiên trong độ tuổi, mũi hai cách mũi một ít nhất hai tháng, mũi ba cách mũi hai tối thiểu 4 tháng.

Con bạn 10 tuổi có thể chọn tiêm 2 mũi vaccine Gardasil hoặc vaccine Gardasil 9.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con gái tôi mới vào lớp 1, tiếp xúc nhiều bạn bè nên tôi lo bé sẽ nhiễm não mô cầu. Trẻ 6 tuổi có thể tiêm não mô cầu được chưa, nên tiêm loại nào, thưa bác sĩ?
Nga Nguyễn, 45 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh não mô cầu xâm lấn có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm trùng máu, viêm phổi, viêm màng ngoài tim... Người bệnh có nguy cơ tử vong trong vòng 24 giờ, tỷ lệ tử vong lên tới 50%. Những người sống sót có thể gặp di chứng nặng nề như cụt chi, liệt, điếc, chậm phát triển về tâm thần, thể chất...

Vi khuẩn não mô cầu lây qua đường hô hấp khi người khỏe mạnh hít phải các giọt bắn có chứa mầm bệnh từ người bệnh hoặc người mang vi khuẩn không biểu hiện triệu chứng hay còn gọi là người lành mang trùng. Trong cộng đồng, người mang vi khuẩn không triệu chứng chiếm từ 5-25%, cao hơn trong các vụ dịch là nguồn lây khó kiểm soát.

Ở môi trường học đường, nhà trẻ, ký túc xá tiếp xúc gần, dùng chung vật dụng sẽ làm tăng nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm. Trẻ em, đặc biệt trẻ trong độ tuổi mầm non, tiểu học có hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, chưa tự nhân thức và chăm sóc được cho bản thân. Nhiều trẻ còn hay quên rửa tay, dễ chia sẻ đồ dùng cá nhân, ăn uống hoặc chơi đùa sát nhau, khiến nguy cơ lây lan bệnh càng cao.

Con gái bạn đã 6 tuổi, có thể tiêm phòng não mô cầu. Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine phòng 5 nhóm huyết thanh gây não mô cầu nguy cơ tử vong cao, bao gồm:

- Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi

- VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi

- Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi

- MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi trên)

- Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi trên).

Các vaccine không có tác dụng phòng ngừa chéo, vì vậy mỗi người cần tiêm đủ vaccine có thành phần ngừa 5 nhóm huyết thanh gây bệnh kể trên. Bạn có thể dẫn con đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn theo đúng độ tuổi và lịch sử chủng ngừa. Cùng với đó, bạn cần hướng dẫn con thực hiện tốt khâu vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi tiếp xúc nơi đông người, thường xuyên rửa tay với xà phòng, vệ sinh răng miệng, súc họng bằng nước sát khuẩn...

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Hai tuần trước, trong lúc nhậu say, tôi có phát sinh quan hệ với một người cô gái lạ, không sử dụng biện pháp an toàn, hiện chưa có biểu hiện gì bất thường thì có nguy cơ mắc bệnh nào? Tôi nên làm gì để phòng ngừa?
Trần Nam, 25 tuổi, Hải Phòng
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Người có quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp an toàn, nhất là với người lạ thuộc nhóm nguy cơ dễ mắc các bệnh truyền nhiễm dễ lây qua đường tình dục như HIV/AIDS, sùi mào gà, lậu, giang mai, chlamydia, Herpes sinh dục và viêm gan B... Đây là các bệnh để lại nhiều hệ lụy sức khỏe thể chất cũng tinh thần, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống, công việc, kinh tế cho người mắc. Trong đó, nếu mắc viêm gan B và HIV/AIDS người bệnh phải sống chung suốt đời.

Do đó, bạn nên đi khám sức khỏe và thực hiện các xét nghiệm để biết chính xác cũng như yên tâm với sức khỏe bản thân. Trong trường hợp mắc bệnh, bạn nên tuân thủ việc điều trị theo chỉ định của bác sĩ, không nên bỏ điều trị hay điều trị theo mẹo dân gian, uống các loại lá cây khiến bệnh nặng hơn. Bạn cũng nên ăn uống đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, tránh sử dụng chung đồ dùng cá nhân, kiêng quan hệ tình dục để tránh làm lây lan mầm bệnh.

Trong các bệnh kể trên có viêm gan B và sùi mào gà Việt Nam có vaccine phòng ngừa. Đối với viêm gan B, hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine viêm gan B dành cho người lớn gồm Heberbiovac HB (Cu Ba) và Gene Hbvax (Việt Nam), Twinrix (Bỉ) phòng viêm gan A và B trong một mũi tiêm. Người lớn cần chủng ngừa ba mũi trong vòng 6 tháng.

Tuy nhiên, trước tiêm vaccine, bạn cần xét nghiệm định lượng kháng thể viêm gan B, để biết bản thân đã mắc viêm gan B hay đã có kháng thể kháng lại virus viêm gan B hay chưa. Trong trường hợp mắc bệnh, bạn tiêm vaccine sẽ không còn hiệu quả nữa. Còn trường hợp không có kháng thể với viêm gan B hoặc mức kháng thể dưới mức bảo vệ, bạn cần tiêm vaccine càng sớm càng tốt.

Còn sùi mào gà do virus HPV gây nên có hai loại vaccine phòng ngừa. Trong đó, vaccine Gardasil phòng 4 type 6, 11, 16, 18 chỉ định tiêm cho bé gái, phụ nữ trong độ tuổi 9-26. Vaccine Gardasil 9 phòng ngừa 9 type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, được chỉ định tiêm cho nam, nữ từ 9-45 tuổi. Hiệu quả bảo vệ của vaccine trên 90%. Nhiều nghiên cứu chỉ ra, hơn 99% người được tiêm vaccine Gardasil 9 có kháng thể bảo vệ với 9 chủng HPV sau 7 tháng tiêm ngừa. Bạn là nam, hiện 25 tuổi, thuộc nhóm tiêm vaccine Gardasil 9, lịch tiêm gồm 3 mũi, cách nhau 6 tháng.

Ngoài ra, việc quan hệ tiếp xúc gần gũi cũng có thể lây lan vi khuẩn não mô cầu có nguy cơ gây tử vong trong 24 giờ và tình trạng viêm niệu đạo. Trong dân số, tỷ lệ người mang vi khuẩn ở vùng hầu họng cao nhưng không biểu hiện triệu chứng là nguồn lây khó kiểm soát. Bạn nên phối hợp tiêm các loại vaccine não mô cầu để phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh phổ biến A, B, C, Y, W-135.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, tôi nghe mọi người nói, công việc làm công nhân xây dựng như tôi thường xuyên phải tiếp xúc với khói bụi, đất đá, sắt thép dễ mắc bệnh uốn ván, sốt xuất huyết có đúng không? Tôi nên làm gì để phòng ngừa?
Trần Quyết, 29 tuổi, Đà Nẵng
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bạn làm việc ở công trình xây dựng, nơi có nhiều đất đá, sắt thép, dụng cụ làm việc sắc nhọn, chưa kể phải làm việc ở độ cao, xe cộ ra vào nhiều… thuộc nhóm dễ xảy ra tai nạn, hoặc có vết thương gây rách da, chảy máu. Nếu vết thương không được xử lý đúng là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn uốn ván có nhiều ngoài đất cát xâm nhập gây co cứng cơ toàn thân, khó nuốt, khó thở, co giật, suy hô hấp, ngừng tim, suy đa cơ quan, nguy cơ tử vong đến 90%. Vết thương bị hoại tử, nhiễm bẩn, yếm khí càng dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn uốn ván gây bệnh.

Do đó khi có vết thương, bạn cần rửa sạch vết thương với nước và xà phòng, lấy dị vật nếu có, sau đó đến cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ xem xét tình trạng vết thương, tư vấn tiêm chủng. Hiện Việt Nam có loại uốn ván đơn hoặc các loại vaccine phối hợp như 5 trong 1, 6 trong 1, 4 trong 1, 3 trong 1, 2 trong 1, tiêm theo từng độ tuổi. Người trưởng thành chưa tiêm hoặc không rõ lịch sử tiêm chủng cần ngừa uốn ván theo phác đồ 3 mũi trong vòng 7 tháng, tiêm nhắc 10 năm và bổ sung khi có vết thương.

Khi đã tiêm dự phòng uốn ván đầy đủ và còn trong thời gian bảo vệ, nếu có các vết thương lớn, mọi người chỉ cần tiêm thêm một liều vaccine, không cần dùng Globulin miễn dịch uốn ván (TIG) hoặc huyết thanh kháng uốn ván (SAT).

Bên cạnh uốn ván, công trình xây dựng chứa nhiều vật dụng như bồn và thùng chứa nước, bao bì, đất, đá hay đồ phế thải... là điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn là trung gian truyền bệnh sốt xuất phát triển sinh sôi. Đây cũng là nơi có nhiều người làm việc cùng nhau, nếu một người mắc bệnh, muỗi vằn chích sau đó chích người lành sẽ làm lây lan mầm bệnh. Như thời gian qua, nước ta ghi nhận nhiều ổ dịch sốt xuất huyết, trong đó có nhiều ổ dịch ở công trình xây dựng.

Để phòng sốt xuất huyết, bạn nên tránh để muỗi chích bằng mặc quần áo dài, ngủ màn ngay cả ban ngày, dọn dẹp nơi ở và nơi làm việc sạch sẽ nhằm loại bỏ nơi ở và nơi sinh sản của muỗi. Sốt xuất huyết hiện Việt Nam có vaccine phòng ngừa do hãng dược phẩm Takeda (Nhật Bản) sản xuất, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên, lịch tiêm 2 mũi cách nhau 3 tháng. Vaccine phòng và ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh, tái nhiễm và nhập viện lần lượt hơn 80% và hơn 90%.

Với đặc thù công việc, bạn nên tiêm vaccine dự phòng uốn ván và vaccine sốt xuất huyết giúp đảm bảo sức khỏe và phòng nguy cơ mắc bệnh, chịu di chứng do hai bệnh này.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tháng 10 này, con gái tròn 9 tuổi, tôi muốn đưa con đi tiêm vaccine HPV để giúp con phòng ngừa bệnh sùi mào gà và các bệnh ung thư như cổ tử cung, vòm họng, âm hộ, âm đạo… thì có loại vaccine nào, lịch tiêm ra sao?
Hoàng Linh, 39 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine HPV là Gardasil và Gardasil 9 giúp phòng các bệnh do virus HPV gây nên như sùi mào gà, ung thư cổ tử cung, ung thư vùng hầu họng, ung thư âm hộ, ung thư âm đạo... Mỗi loại có phác đồ tiêm chủng riêng. Trong đó, Gardasil phòng 4 type HPV gồm 6, 11, 16, 18 chỉ định tiêm cho bé gái và phụ nữ tuổi 9-26. Theo thông tin kê toa mới của nhà sản xuất, vaccine Gardasil có chỉ định tiêm chỉ cần 2 mũi thay vì 3 mũi nếu tiêm 2 mũi cách nhau từ 6 đến 12 tháng cho trẻ từ 9 tuổi đến dưới 14 tuổi. Người từ tròn 14 tuổi trở lên có lịch tiêm 3 mũi. Mũi hai cách mũi một hai tháng, mũi ba cách mũi một 6 tháng.

Còn Gardasil 9 phòng 9 type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, chỉ định cho nam và nữ tuổi 9-45, hiệu quả bảo vệ hơn 90%. Người 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm lần đầu tiên cần hai mũi. Mũi thứ hai cách mũi một từ 6 đến 12 tháng. Với người từ tròn 15 tuổi đến 45 tuổi cần tiêm 3 mũi với mũi 1 tiêm lần đầu tiên trong độ tuổi, mũi hai cách mũi một ít nhất hai tháng, mũi ba cách mũi hai tối thiểu 4 tháng.

Con bạn 9 tuổi có thể chọn tiêm 2 mũi vaccine Gardasil hoặc vaccine Gardasil 9, lịch tiêm gồm hai mũi. Mũi thứ hai cách mũi một từ 6 đến 12 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đã mắc sốt xuất huyết được 6 tháng, có xét nghiệm chẩn đoán bệnh thì có nguy cơ mắc bệnh nữa không và đã đủ thời gian tiêm vaccine sốt xuất huyết chưa?
Trần Nam, 41 tuổi, Tây Ninh
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây từ người sang người qua vết đốt của muỗi vằn cái, chủ yếu là muỗi Aedes aegypti. Có 4 type huyết thanh gây bệnh gồm: Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Một người có nguy cơ nhiễm bệnh tới 4 lần trong đời. Bạn đã từng mắc bệnh một lần, vẫn có nguy cơ nhiễm thêm ba type huyết thanh còn lại của bệnh. Vì vậy, bạn cần cần diệt muỗi, diệt bọ gậy và tránh muỗi đốt bằng cách ngủ màn ngay cả ban ngày, mặc quần áo dài, sử dụng các biện pháp xua muỗi như kem bôi, vợt điện...

Sốt xuất huyết đã có vaccine Qdenga (Takeda, Nhật Bản) giúp phòng ngừa cả 4 type huyết thanh virus sốt xuất huyết gây bệnh Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Vaccine tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hơn 80% và giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết hơn 90%. Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Phụ nữ nên hoàn thành lịch tiêm trước khi mang thai ba tháng, tối thiểu một tháng.

Trong thông tin kê toa của nhà sản xuất, người từng mắc sốt xuất huyết cần hoãn tiêm vaccine tối thiểu 6 tháng tính từ ngày có xét nghiệm chẩn đoán bệnh. Bạn đã đủ thời gian này thì thuộc trường hợp được tiêm vaccine. Bạn nên đến các trung tâm tiêm chủng để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi 70 tuổi, đã mắc zona thần kinh điều trị ở bệnh viện, giờ cứ trái gió trở trời là người đau nhức, thì nên làm gì để phòng tái phát bệnh này?
Phương Nguyệt, 70 tuổi, Thanh Hóa
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bác!

Zona thần kinh là bệnh hậu thủy đậu, đều do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra. Sau khi một người khỏi thủy đậu, virus VZV sẽ "ngủ đông" trong hạch thần kinh cảm giác. Khi gặp điều kiện thuận lợi như trên 50 tuổi, hệ miễn dịch suy giảm, căng thẳng thần kinh, suy nhược hoặc mắc một số bệnh lý mạn tính như cao huyết áp, tiểu đường, thừa cân, béo phì, tim mạch, tăng cholesterol trong máu... virus sẽ tái hoạt động gây bệnh zona thần kinh.

Theo nghiên cứu, zona thần kinh có khả năng tái phát, có khoảng 5% người có hệ miễn dịch bình thường tái phát sau 7 năm mắc bệnh. Còn ở những người suy giảm miễn dịch, người có bệnh lý nền, nguy cơ tái phát zona thần kinh lên đến 30%. Bác đã mắc và khỏi bệnh này thì nên tiêm vaccine để phòng ngừa tái phát bệnh. Tiêm vaccine cũng giúp bác ngăn biến chứng đau thần kinh sau zona cho lần tái nhiễm sau, hoặc biến chứng dễ gặp của bệnh như mù mắt, điếc, liệt mặt, đột quỵ.

Hiện Việt Nam có vaccine ngừa zona thần kinh Shingrix do hãng dược GSK (Bỉ) sản xuất. Vaccine được chỉ định tiêm cho người trên 50 tuổi và người từ 18 tuổi có nguy cơ cao như suy giảm hoặc ức chế miễn dịch, có nguy cơ bị ức chế miễn dịch do bệnh lý. Vaccine được chứng minh có hiệu quả giảm nguy cơ mắc bệnh lên đến 97% ở người từ 50 tuổi và 70-87% ở người từ 18 tuổi trở lên đồng thời giảm hơn 90% nguy cơ đau thần kinh sau zona và các biến chứng khác. Lịch tiêm gồm hai mũi cách nhau một hoặc hai tháng tùy đối tượng.

Ngoài vaccine, bác cũng nên ngừa tái phát zona bằng cách ăn uống đủ chất dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng và hạn chế các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá. Bác cũng cần duy trì vận động nhẹ nhàng và tham gia các hoạt động xã hội để cải thiện tinh thần.

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!

Vừa rồi tôi đi ăn cùng nhóm bạn, có sử dụng chung ly uống nước, ống hút cùng với một người mắc viêm gan B (do trước đó không biết), thì có bị lây nhiễm bệnh không? Tôi nên làm gì để phòng ngừa?
Trần Thu, 28 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Viêm gan B có ba đường lây chủ yếu gồm đường máu, từ mẹ sang con và quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp an toàn. Viêm gan B không lây qua đường hô hấp hay qua đường ăn uống chung, sử dụng chung ly uống nước, chén bát, ống hút... Lý do là virus gây bệnh tồn tại trong nước bọt song có nồng độ thấp, khó lây nhiễm với người khác. Tuy nhiên, mầm bệnh có thể lây nhiễm khi bệnh nhân gặp vấn đề về răng miệng như xước, loét, viêm lợi, chảy máu chân răng.

Do đó, bạn cần tránh sử dụng chung đồ dùng cá nhân với người khác, nhất là với người bệnh. Việc này cũng giúp bạn tránh lây nhiễm các bệnh dễ lây qua đường hô hấp như cúm, sởi, thủy đậu, não mô cầu...

Viêm gan B là căn bệnh phổ biến tại nước ta, trong khi bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Người mắc bệnh cần sử dụng thuốc kháng virus, trường hợp bỏ điều trị bệnh dễ tiến triển thành xơ gan, ung thư gan.

Cách phòng bệnh viêm gan B hiệu quả là tiêm vaccine. Nếu bạn lo lắng về nguy cơ nhiễm bệnh, nên chủ động tiêm ngừa càng sớm càng tốt. Trước tiêm, bạn cần xét nghiệm máu để xem bản thân có đang mắc bệnh, hay đã có đủ kháng thể hay chưa. Trường hợp mắc bệnh, vaccine sẽ không còn tác dụng nữa. Trường hợp kháng thể dưới mức bảo vệ hoặc không có kháng thể với viêm gan B, bạn cần chủng ngừa.

Việt Nam có nhiều loại vaccine dành cho trẻ em và người lớn, gồm Heberbiovac HB (Cu Ba) và Gene Hbvax (Việt Nam), Twinrix (Bỉ) phòng viêm gan A-B trong một mũi tiêm. Người lớn cần chủng ngừa ba mũi trong vòng 6 tháng, xét nghiệm viêm gan B trước khi nhắc lại, tiêm nhắc khi kháng thể giảm.

Ngoài ra, bạn cũng cần phòng mắc bệnh bằng cách tránh sử dụng chung đồ dùng cá nhân, sử dụng biện pháp an toàn khi quan hệ tình dục, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, tránh uống rượu bia, hút thuốc lá, tuân thủ chỉ định điều trị của bác sĩ nếu đã nhiễm bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Bạn tôi ở Nhật Bản nói bên đó đang có dịch ho gà, bệnh này nguy hiểm như thế nào và phòng ngừa ra sao?
Hải Đăng, 39 tuổi, Hải Phòng
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Ho gà là bệnh do vi khuẩn ho gà gây ra, lây qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, vi khuẩn theo giọt bắn rơi vào không khí, lây nhiễm cho những người xung quanh. Đặc biệt, những người sinh hoạt chung trong không gian như nhà ở, lớp học, ký túc xá... có nguy cơ lây bệnh cao hơn. Ví dụ, trong gia đình có một người mắc bệnh, nguy cơ lây cho người thân lên đến 100%.

Bệnh ho gà có biểu hiện đặc trưng là các cơn ho rũ rượi không thể kìm hãm, kèm tiếng rít cố gắng để lấy oxy, giống như khi gà trống rít vào để chuẩn bị cất tiếng gáy. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể gặp biến chứng ho nhiều đến biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp, viêm não. Các cơn ho mạnh có thể gây gãy xương sườn, thoát vị hoành, lồng ruột, sa trực tràng.

Bệnh đặc biệt nguy hiểm với trẻ trơ sinh và trẻ nhỏ, do khó phát hiện bệnh dẫn đến điều trị chậm trễ. Trước khi vaccine được phổ biến, ho gà là bệnh truyền nhiễm gây tử vong hàng đầu ở trẻ nhỏ, cứ 10 trẻ mắc bệnh thì 1 trẻ tử vong. Tại Việt Nam, từ đầu năm đến nay, các địa phương ghi nhận hơn 10 ca mắc ho gà, trong đó có ít nhất 3 trẻ tử vong.

Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine có thành phần ngừa ho gà cho trẻ em từ 6 tuần tuổi và người lớn như: 6 trong 1; 5 trong 1; 4 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt; 3 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván.

Lưu ý, kháng thể có được sau khi tiêm vaccine ho gà sẽ giảm dần theo thời gian, sau các mũi tiêm đầu đời trước 2 tuổi, trẻ cần tiêm tiếp vaccine có thành phần ho gà khi đủ 4-6 tuổi và 9-15 tuổi, sau đó tiêm nhắc một mũi sau mỗi 10 năm.

Người lớn không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng cần tiêm một mũi vaccine có thành phần ho gà và tiêm nhắc một mũi sau mỗi 10 năm. Phụ nữ mang thai nên tiêm vaccine vào 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối thai kỳ để truyền kháng thể thụ động cho thai nhi, bảo vệ bé trước khi đến thời điểm tiêm chủng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Hàng xóm của tôi 30 tuổi mới phải nằm viện do viêm não Nhật Bản, tôi tưởng bệnh này chỉ có ở trẻ em, thưa bác sĩ?
Tấn Phước, 26 tuổi, An Giang
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus viêm não Nhật Bản gây ra. Bệnh lây sang người thông qua vết đốt của muỗi, chủ yếu là muỗi Culex, sau khi hút máu của các loài chim hoang dã và gia súc bị nhiễm virus như lợn, trâu, bò... Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 15 tuổi, tuy nhiên, bất kỳ ai cũng có nguy cơ mắc bệnh, bao gồm cả người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm vaccine.

Bệnh viêm não Nhật Bản thường gây ra các triệu chứng sốt cao đột ngột, đau đầu, đau bụng, buồn nôn, nôn, co giật, li bì, có thể xuất hiện lú lẫn hoặc mất ý thức, hôn mê. Nếu không được chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong lên đến 30%. Khoảng 50% số người sống sót gặp phải di chứng nặng nề như: điếc, liệt, rối loạn tâm thần, rối loạn vận động, giảm khả năng giao tiếp.

Để phòng ngừa, bạn nên rà soát lại lịch sử tiêm chủng, hoặc tới trung tâm tiêm chủng gần nhất để được hỗ trợ. Nếu chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm ngừa trước đó thì nên tiêm vaccine để phòng bệnh.

Hiện nay, Việt Nam có ba loại vaccine phòng viêm não Nhật Bản cho người lớn, có trong tiêm chủng dịch vụ, bao gồm: Jevax (Việt Nam); Jeev (Ấn Độ) và Imojev (Nhật Bản). Tùy vào lịch sử tiêm chủng của mỗi người, bác sĩ sẽ tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!