Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Chào bác sĩ, vi khuẩn não mô cầu có lây khi tiếp xúc lúc ngồi ăn chung với nhau không? Em chưa tiêm vaccine phòng bệnh, giữa tháng 3 có đi du lịch ở Phú Quốc và có ngồi ăn chung với mấy người dân địa phương nên giờ rất lo ạ. Bây giờ, em nên làm thế nào để phòng bệnh ạ?
Như Quỳnh, 24 tuổi, Thái Nguyên
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn não mô cầu dễ lây khi hít phải các giọt bắn từ đường hô hấp khi người bệnh hoặc người mang vi khuẩn ho, hắt hơi, nói chuyện gần. Vi khuẩn cũng có thể bám vào các vật dụng như ly uống nước, chén, bát... lây nhiễm khi sử dụng chung.

Các nghiên cứu chỉ ra, có từ 10-20% người khỏe mạnh mang trùng và thường tăng lên 50% khi có các vụ dịch và là nguồn lây khó kiểm soát. Nguy cơ lây nhiễm tăng 500-800 lần khi tiếp xúc ca bệnh.

Bạn đã đến nơi đang có các ca bệnh lưu hành trong cộng đồng, cần theo dõi sức khỏe và chủng ngừa não mô cầu bằng vaccine cần tiêm càng sớm càng tốt. Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine não mô cầu, giúp phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến, gồm, A, B, C, Y, W-135. Cả 5 nhóm này đều gây bệnh nặng và bùng phát các vụ dịch, trong đó có type đang gây ra hai ca bệnh tại Phú Quốc. Trong đó, với nhóm A, C, Y, W-135, vaccine có 3 loại gồm (Menquadfi, Mỹ) và (Nimenrix, Bỉ) tiêm từ 6 tuần tuổi, không giới hạn tuổi ở người lớn; Menactra (Mỹ) tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi. Còn vaccine não mô cầu nhóm B có loại thế hệ mới (Bexsero, Italy), tiêm từ 2 tháng đến 50 tuổi và nhóm BC (VA-Mengoc-BC, Cuba), tiêm từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.

Để phòng đầy đủ các 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, bạn nên tiêm kết hợp vaccine não mô cầu nhóm B và vaccine nhóm A, C, Y, W-135. Việc chỉ tiêm một loại vaccine phòng nhóm B khiến cơ thể vẫn có khả năng mắc bệnh do các nhóm A, C, Y, W và ngược lại.

Ngoài tiêm vaccine, bạn nên phòng bệnh bằng súc miệng họng với dung dịch sát khuẩn, rửa tay thường xuyên với xà phòng, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng, hút thuốc lá, uống rượu bia. Khi có các dấu hiệu bệnh như sốt, ho, đau họng, đau đầu cần đến bệnh viện khám sớm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Tôi vừa phát hiện các nốt sần sùi nhỏ ở vùng kín, nghi là sùi mào gà nhưng ngại đến bệnh viện, tiêm vaccine HPV có giúp loại bỏ không, nên tiêm loại gì?
Tuấn Phương, 40 tuổi, Tây Ninh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh sùi mào gà do virus HPV (virus u nhú ở người) gây ra, với hai type gây bệnh chủ yếu là HPV 6 và 11. Bệnh dễ lây qua đường quan hệ tình dục, tiếp xúc da kề da, từ mẹ sang con và ít hơn khi dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh. Bệnh nếu không điều trị sớm và điều trị đúng tăng nguy cơ biến chứng, tái phát nhiều lần, ảnh hưởng tinh thần, chất lượng cuộc sống và đời sống chăn gối. Bạn nên đi khám ở cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán đúng bệnh, điều trị sớm, giảm tỷ lệ tái phát. Pháp luật quy định các cơ sở y tế phải bảo mật thông tin của người bệnh, do đó bạn nên đi khám sớm, tránh chọn các cơ sở không uy tín dẫn đến “tiền mất tật mang”.

Bệnh sùi mào gà đã có vaccine HPV phòng ngừa, gồm vaccine Gardasil phòng 4 type virus HPV (6, 11, 16, 18), tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi và vaccine Gardasil 9 phòng 9 type virus HPV (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58), tiêm cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Bạn là nam 40 tuổi thuộc sẽ tiêm vaccine HPV Gardasil 9, lịch tiêm 3 mũi trong 6 tháng. Trường hợp đã mắc sùi mào gà vẫn cần tiêm để giúp tránh tái nhiễm bệnh và ngừa lây nhiễm các type virus HPV khác gây ra các bệnh ung thư nguy hiểm như ung thư cổ tử cung, ung thư vòm họng, ung hậu môn...

Ngoài tiêm vaccine HPV, tuân thủ việc điều trị bệnh của bác sĩ, bạn cũng cần kiêng quan hệ tình dục trong thời gian điều trị để tránh lây nhiễm cho người khác và làm tổn thương nặng hơn. Ngoài ra, bạn nên ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng, thức khuya và rượu bia để hỗ trợ hệ miễn dịch.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Chào bác sĩ, tôi đọc báo thấy bé gái 11 tuổi ở Phú Quốc tử vong do mắc não mô cầu nhóm B nên lo lắng quá ạ. Không biết nhóm B này có phổ biến tại Việt Nam không? Con tôi 4 tuổi mới tiêm vaccine não mô cầu loại A, C, Y, W được hai tháng thì tiêm tiếp được loại B chưa ...
Thúy Hà, 28 tuổi, Cần Thơ
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn não mô cầu có 13 nhóm huyết thanh gây bệnh, trong đó có 5 nhóm phổ biến, gồm A, B, C, Y, W-135 với các thể bệnh như viêm họng, viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não, nhiễm trùng huyết. Trong đó, hai thể bệnh nặng nhất của bệnh là viêm màng não và nhiễm trùng huyết có thể gây tử vong trong 24 giờ. Não mô cầu B là một trong những nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến tại Việt Nam hiện nay. Nhóm này diễn tiến rất nhanh, có thể tử vong 24 giờ và thường gây bệnh ở trẻ em, nhất là trẻ dưới 5 tuổi.

Việt Nam đã có vaccine phòng type não mô cầu B bên cạnh các vaccine phòng các nhóm A, C, Y, W-135. Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất, vaccine não mô cầu nhóm B thế hệ mới (Bexsero, Ý) dành cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến người lớn 50 tuổi có thể tiêm kết hợp với nhiều loại vaccine khác, trong đó có vaccine não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135 trong cùng một buổi tiêm. Việc tiêm kết hợp nhiều loại vaccine không làm thay đổi phản ứng miễn dịch của từng loại vaccine và không làm tăng phản ứng sau tiêm.

Con bạn hiện 4 tuổi, đã tiêm vaccine não mô cầu A, C, Y, W-135 được hai tháng hoàn toàn có thể tiêm vaccine não mô cầu nhóm B. Lịch tiêm của trẻ gồm 2 mũi, cách nhau một tháng. Ngoài vaccine, bạn cũng cần phòng não mô cầu cho con bằng cách ăn uống đủ chất dinh dưỡng, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, súc họng với nước muối sinh lý và rửa tay với xà phòng thường xuyên.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Thưa bác sĩ, tôi nghe nói VNVC đã tiêm miễn phí vaccine uốn ván cho người dân vùng bão lũ, xin hỏi điều kiện để được tiêm là gì ạ?
Thành Đạt, 34 tuổi, Lào Cai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hệ thống Tiêm chủng VNVC bắt đầu thực hiện chương trình tiêm miễn phí vaccine và huyết thanh uốn ván cho người dân vùng bão lũ tại các tỉnh như: Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Tuyên Quang, Lào Cai từ ngày 3/10. Đây là những địa phương bị ảnh hưởng nặng do bão số 10 có tên là Bualoi. Chưa kể, cơn bão số 11 nối tiếp sau đó khiến cho cuộc sống của người dân có thể tiếp tục bị ảnh hưởng.

Trong bối cảnh ngập lụt sau bão lũ, người dân có nguy cơ bị thương trong quá trình dọn dẹp, vệ sinh nhà cửa, sân vườn. Lực lượng chức năng, những người làm thiện nguyện cũng có nguy cơ bị thương trong lúc làm nhiệm vụ, giúp đỡ người dân.

Điều kiện để hưởng quyền lợi tiêm ngừa miễn phí là người dân đang sinh sống trên địa bàn các tỉnh nói trên, có vết thương hở. VNVC không giới hạn số lượng vaccine, huyết thanh uốn ván cho đến khi có thông báo mới. Song, chương trình không áp dụng đối với trường hợp tiêm phòng chủ động.

Khi bị thương, mọi người nên rửa vết thương dưới vòi nước sạch và dung dịch oxy già sát khuẩn, sau đó rửa lại bằng xà phòng, không tự ý băng bó, đắp lá lên vết thương. Sau đó đến trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất để được bác sĩ xem xét tình trạng vết thương và tư vấn tiêm vaccine phòng uốn ván và huyết thanh ngừa độc tố uốn ván nếu cần.

Người chưa tiêm ngừa hoặc không rõ lịch sử chủng ngừa khi có vết thương hở cần tiêm ba mũi vaccine cơ bản. Người đã tiêm ngừa chủ động chỉ cần tiêm một mũi vaccine mà không cần tiêm thêm huyết thanh, kể cả khi vết thương bẩn, sâu và rộng. Vaccine được khuyến cáo tiêm nhắc một mũi sau mỗi 10 hoặc khi có vết thương nguy cơ cao.

Hiện nay, tại hơn 240 trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc luôn sẵn có các vaccine có thành phần ngừa uốn ván cho trẻ em và người lớn. Trong đó có uốn ván mũi đơn và uốn ván mũi phối hợp như 6 trong 1; 5 trong 1; 4 trong 1 phòng các bệnh uốn ván - bạch hầu - ho gà - bại liệt; 3 trong 1 phòng các bệnh uốn ván - bạch hầu - ho gà; 2 trong 1 phòng uốn ván - bạch hầu. Tùy vào độ tuổi và lịch sử chủng ngừa, bác sĩ sẽ tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Bệnh uốn ván nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có nguy cơ biến chứng gây suy hô hấp, rối loạn thần kinh thực vật dẫn đến tử vong. Tỷ lệ tử vong lên tới 90%.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!"

Thưa bác sĩ, quê tôi đang mùa mưa, muỗi vằn lây sốt xuất huyết sinh sôi nhanh và đốt khiến nhiều người nhập viện, tôi nghe nói đã có vaccine thì giờ tiêm phòng có kịp không, vaccine cần tiêm mấy mũi?
Bình An, 32 tuổi, Lạng Sơn
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, với 4 type huyết thanh gây bệnh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Tại Việt Nam bệnh lưu hành quanh năm. Đặc biệt, do tác động của biến đổi khí hậu, sự phát triển của hệ thống giao thông, cơ sở hạ tầng, bệnh sốt xuất huyết ngày càng diễn biến phức tạp, mở rộng về địa lý và không còn theo mùa, khi xuất hiện cả trong mùa đông ở miền Bắc.

Sốt xuất huyết có thể dẫn đến biến chứng xuất huyết, sốc sốt xuất huyết, suy đa tạng, suy hô hấp và tử vong. Phụ nữ mang thai mắc sốt xuất huyết còn có nguy cơ sảy thai, sinh non.

Tính đến nay, cả nước đã có hơn 86.000 ca nhiễm sốt xuất huyết, ít nhất 17 người tử vong, bao gồm cả trẻ em và người lớn. Bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu điều trị triệu chứng, chăm sóc giảm nhẹ. Cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe là phòng bệnh chủ động.

Vaccine sốt xuất huyết Qdenga chỉ định tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Vaccine giúp giảm 80% nguy cơ mắc bệnh và tái mắc, giảm hơn 90% nguy cơ nhập viện. Hiệu quả của vaccine có thể kéo dài nhiều năm, đây cũng vacicne phòng bệnh sốt xuất huyết duy nhất hiện nay. Vì vậy, bạn nên sắp xếp đi tiêm ngừa sớm phòng nguy cơ nhiễm bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Ở khu vực em sinh sống đang có dịch cúm, mọi người bị lây nhau, ho và sốt rất nhiều. Em muốn tiêm ngừa để phòng bệnh cho mẹ đã 65 tuổi, xin hỏi bác sĩ ngoài vaccine cúm thì mẹ em có thể tiêm vaccine nào để phòng nhiễm trùng đường hô hấp và viêm phổi ạ?
Hoàng Hà, 40 tuổi, TP HCM
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Thời gian gần đây, một số bệnh viện tại TP HCM cũng ghi nhận gia tăng số ca cấp cứu do cúm biến chứng. Thời điểm tháng 9, tháng 10, thành phố vẫn mưa nhiều, thời tiết nắng nóng xen lẫn mưa rào khiến cơ thể mệt mỏi, nhất là ở người lớn tuổi, hệ miễn dịch suy giảm.

Trong đó, virus cúm có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp, nguy cơ biến chứng gây viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng não, suy hô hấp, thậm chí tử vong. Người trên 60 tuổi còn có nguy cơ mắc bệnh do phế cầu khuẩn cao. Các thể bệnh nguy hiểm do phế cầu có thể kể đến như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết... Người cao tuổi mắc bệnh do phế cầu xâm lấn có tỷ lệ tử vong lên đến 40%. Người trên 50 tuổi có nguy cơ nhập viện do viêm phổi phế cầu cao gấp 6 lần người dưới 50 tuổi.

Bên cạnh đó, nhiễm virus hợp bào hô hấp RSV ở người cao tuổi thường dẫn đến nằm viện kéo dài, điều trị hồi sức tích cực, tăng nguy cơ tử vong từ 12 - 18%. Virus này cũng có thể làm trầm trọng tình trạng các bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, hen suyên, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim...

Ngoài ra, người cao tuổi khi mắc bệnh zona thần kinh cũng có nguy cơ biến chứng viêm phổi và có thể phải gánh chịu những cơn đau dây thần kinh kéo dài. Hay vi khuẩn não mô cầu cũng là tác nhân có thể gây viêm phổi cho người cao tuổi.

Tiêm vaccine là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả. Hiện Việt Nam đang lưu hành nhiều loại vaccine phòng các bệnh cúm, phế cầu, RSV, zona thần kinh, não mô cầu. Bạn có thể đưa mẹ mình đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Cùng với đó, để giữ sức khỏe tốt, phòng nhiễm bệnh đường hô hấp, người cao tuổi cần giữ ấm cơ thể, ăn uống đảm bảo dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, thể dục thể thao vừa sức, đều đặn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, thời tiết đang chuyển từ nóng sang lạnh khiến tôi thường bị ho, sổ mũi, hắt hơi rất khó chịu và bất tiện. Tôi muốn tiêm vaccine cúm, phế cầu cùng lúc để phòng bệnh thì có được không và cần lưu ý những gì? Tôi năm nay 63 tuổi.
Trần Thị Hường, 63 tuổi, Quảng Trị
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bác!

Vaccine cúm giúp cơ thể chống lại các chủng virus cúm lưu hành, nguy cơ gây viêm phổi, viêm tai giữa, viêm não... Còn vaccine phế cầu giúp phòng các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn phế cầu gây ra như viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa và nhiễm trùng huyết...

Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất hai vaccine trên, hai vaccine hoàn toàn có thể tiêm cùng lúc trong cùng một buổi tiêm. Việc tiêm cúm và phế cầu cùng lúc sẽ giúp tăng cường khả năng đối phó với các mầm bệnh truyền nhiễm, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp, nhập viện, tử vong và duy trì sức khỏe tốt hơn.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng phản ứng miễn dịch của cơ thể khi tiếp nhận cả hai loại vaccine này cùng lúc không bị giảm sút. Người tiêm không gặp tình trạng gây quá tải hệ miễn dịch hoặc tăng phản ứng sau tiêm.

Vì vậy, bác hoàn toàn có thể tiêm cúm và phế cầu trong một buổi tiêm. Trước tiêm, bác sẽ được khám sàng lọc kỹ. Bác sĩ sẽ đánh giá tình hình sức khỏe của bác, tiền sử bệnh lý và dị ứng để quyết định mũi tiêm phù hợp. Bác cũng nên chuẩn bị kỹ các thông tin, chia sẻ kỹ với bác sĩ về các bệnh đang mắc, cũng như các phản ứng sau khi tiêm các vaccine trước đó. Hai loại vaccine sẽ được tiêm ở các vị trí chi khác nhau.

Với vaccine cúm hiện Việt Nam lưu hành bốn loại vaccine, giúp ngừa 4 chủng virus cúm gồm A/H1N1, A/H3N2, B/Victoria và B/Yamagata. Trong đó, loại của Pháp, Hà Lan và Hàn Quốc tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn. Loại của Việt Nam tiêm cho người từ 18 đến 60 tuổi. Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi cần tiêm hai mũi cách nhau tối thiểu một tháng nếu chưa từng tiêm phòng cúm trước đó. Trẻ từ chín tuổi và người lớn tiêm một mũi và tiêm nhắc lại hàng năm.

Còn phế cầu Việt Nam hiện đang lưu hành 5 loại vaccine phòng bệnh do phế cầu khuẩn như phế cầu 10, phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Tùy độ tuổi, mỗi loại có số mũi tiêm khác nhau. Trường hợp bác chưa từng chủng ngừa phế cầu, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm các loại vaccine phế cầu phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bác.

Chúc bác và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, đợt này TP HCM ngày nào cũng có nắng và mưa, có khi đi bên này cầu Sài Gòn trời nắng, sang bên kia cầu lại mưa nên tôi cứ thấy uể oải, nhảy mũi liên tục. Có phải thời tiết thất thường dễ khiến cơ thể người nhiễm cúm không bác sĩ? Tôi hơn 20 tuổi thì nên làm gì để ...
Diệu Ái, 20 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cúm là bệnh hô hấp phổ biến trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam. Bệnh do virus cúm gây ra. Khi giao mùa, thời tiết thay đổi từ nắng sang mưa, nóng sang lạnh hoặc ngược lại là điều kiện thuận lợi cho các loại virus gây bệnh hô hấp trong đó có cúm phát triển. Trong khi đó, điều kiện thời tiết thất thường dễ khiến cơ thể mệt mỏi, miễn dịch kém hơn, hay đang ở thời tiết nắng nóng chuyển sang lạnh, mưa dễ khiến cơ thể chưa thích nghi kịp, trong khi hệ miễn dịch kém đi tạo điều kiện cho virus cúm xâm nhập và gây bệnh.

Để phòng bệnh cúm, bạn nên ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, mang khẩu trang khi ra đường, đến nơi đông người. Bệnh cúm cũng có vaccine phòng ngừa hiệu quả. Bạn lo lắng tới việc mắc cúm thì tốt nhất nên phòng ngừa bằng vaccine. Vaccine cúm có hiệu quả phòng bệnh đến 90% và ngăn biến chứng như viêm phổi, viêm cơ tim, suy hô hấp...

Hiện Việt Nam đang lưu hành bốn loại vaccine, giúp ngừa 4 chủng virus cúm gồm A/H1N1, A/H3N2, B/Victoria và B/Yamagata. Trong đó, loại của Pháp, Hà Lan và Hàn Quốc tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn. Loại của Việt Nam tiêm cho người từ 18 đến 60 tuổi. Trẻ từ 6 tháng đến dưới 9 tuổi cần tiêm hai mũi cách nhau tối thiểu một tháng nếu chưa từng tiêm phòng cúm trước đó. Trẻ từ chín tuổi và người lớn tiêm một mũi và tiêm nhắc lại hàng năm.

Bên cạnh cúm, thời tiết nắng mưa thất thường, hay giai đoạn chuyển mùa cũng tạo điều kiện các mầm bệnh dễ lây qua đường hô hấp phát triển như thủy đậu, sởi, não mô cầu, phế cầu… Các bệnh này Việt Nam đã có vaccine phòng ngừa, bạn nên tiêm phòng ngừa càng sớm càng tốt.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, Việt Nam vừa có vaccine phòng 4 bệnh, gồm sởi, thủy đậu, quai bị, rubella trong một mũi tiêm mới. Vaccine này do nước nào sản xuất, hiệu quả phòng bệnh thế nào, tôi 28 tuổi đang có kế hoạch mang thai có tiêm được không? Sau tiêm, tôi nên chờ bao lâu mới nên có thai là tốt nhất?
Nguyễn Thị Linh, 28 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vaccine 4 trong 1 MMRV, giúp ngừa bốn bệnh gồm sởi, quai bị, rubella và thủy đậu vừa được đưa về Việt Nam và triển khai tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến người lớn, ngày 18/9. Vaccine này do Tập đoàn dược phẩm MSD (Mỹ) sản xuất, bổ sung thành phần tá dược và chất đệm nhằm ổn định kháng nguyên trong vaccine nên đảm bảo an toàn và khả năng sinh miễn dịch.

Vaccine MMRV chỉ định tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi (có thể tiêm sớm từ 9 tháng như trong trường hợp có dịch bệnh) và người lớn. Lịch tiêm vaccine gồm hai mũi cách nhau ba tháng, tối thiểu một tháng. Phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm ít nhất một tháng trước khi mang thai. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy vaccine đạt hiệu quả phòng bệnh đến 99% sau hai liều tiêm, tương đương tiêm riêng lẻ từng loại ngừa sởi, quai bị, rubella và thủy đậu.

Bạn đang có kế hoạch mang thai, sinh con thì nên tiêm vaccine này. Lý do là, thủy đậu, sởi, quai bị, rubella là các bệnh truyền nhiễm dễ lây lan qua đường hô hấp và có khả năng tạo thành dịch. Phụ nữ mang thai, hệ miễn dịch suy giảm mẹ bầu suy giảm nên thuộc nhóm dễ mắc và gặp biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp, tăng nguy cơ sảy thai, dị tật bẩm sinh, thai lưu hoặc sảy thai...

Do vaccine không tiêm cho phụ nữ có thai, bạn cần chủng ngừa trước khi mang thai ít nhất một tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Nam giới tiêm vaccine HPV có thể phòng được bệnh nào, thưa bác sĩ? Tôi 40 tuổi thì tiêm còn hiệu quả không và nên tiêm loại nào, lịch tiêm ra sao? Cảm ơn bác sĩ!
Hoàng Quốc, 40 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

HPV là virus gây mụn cóc sinh dục và các loại ung thư nguy hiểm cho cả nam và nữ. Các bệnh ở nam giới gồm sùi mào gà, ung thư hậu môn, hầu họng và dương vật. Những người có ít nhất một bạn tình khác giới, khả năng nhiễm HPV trung bình trong suốt cuộc đời là 91% ở nam giới và gần 85% ở nữ giới. Tuy nhiên, khả năng đào thải virus của nam giới kém hơn nữ 26%. Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh do virus HPV gây ra hiệu quả.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine phòng HPV gồm Gardasil và Gardasil 9. Trong đó, loại Gardasil tiêm cho nữ giới từ 9-26 tuổi. Còn vaccine Gardasil 9 giúp phòng 9 chủng HPV gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, sử dụng cho cả nữ và nam giới 9-45 tuổi, không phân biệt đã từng quan hệ tình dục hay chưa. Vaccine hiệu quả phòng ngừa ung thư hậu môn, vòm họng, các tổn thương tiền ung thư hoặc loạn sản hậu môn, các tổn thương bộ phận sinh dục ngoài bao gồm cả mụn cóc sinh dục gây ra bởi 9 chủng HPV cho nam giới.

Bạn năm nay 40 tuổi, sẽ tiêm vaccine Gardasil 9. Lịch tiêm của bạn gồm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Việc tiêm vaccine không có nghĩa là loại bỏ 100% nguy cơ mắc các bệnh do HPV. Bạn vẫn cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh như: quan hệ tình dục an toàn, quan hệ một vợ một chồng, hạn chế các chất kích thích, sinh hoạt lành mạnh, duy trì khám sức khỏe định kỳ....

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Thưa bác sĩ, con tôi 6 tuổi, tôi muốn tiêm vaccine thủy đậu cho con thì có loại vaccine nào ạ? Phác đồ tiêm ra sao?
Lê Ngọc Minh Thu, 35 tuổi, Đồng Nai
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh thủy đậu hay còn gọi là trái rạ do virus Varicella zoster (VZV) gây ra. Theo thống kê, khoảng 90% người chưa có miễn dịch với thủy đậu có nguy cơ nhiễm bệnh khi tiếp xúc với nguồn lây.

Thủy đậu ở trẻ em là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường biểu hiện bằng sốt, phát ban, mụn nước và phỏng rộp, gây ngứa ngáy, khó chịu. Tuy nhiên, ở một số người, biểu hiện của bệnh không điển hình, có thể chỉ sốt nên dễ bị nhầm lẫn với các bệnh do siêu vi thông thường khác. Nếu không điều trị kịp thời, thủy đậu có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, nhiễm trùng huyết, viêm não, suy đa tạng và tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Vaccine là cách phòng bệnh hiệu quả. Hiện Việt Nam có ba loại vaccine phòng ngừa thủy đậu gồm Varilrix (Bỉ) tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn, vaccine Varivax (Mỹ) và Varicella (Hàn Quốc) tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn. Lịch tiêm gồm hai mũi cách nhau một đến ba tháng tùy theo độ tuổi. Hai mũi giúp phòng bệnh lên đến 98%. Con bạn 6 tuổi, nên tiêm phòng sớm để tạo kháng thể phòng bệnh.

Ngoài thủy đậu, trẻ nhỏ cũng dễ nhiễm các tác nhân virus, vi khuẩn khác như cúm, não mô cầu, phế cầu, ho gà, bạch hầu... Bạn nên rà soát lại lịch sử tiêm chủng và bổ sung các mũi còn thiếu để phòng bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ. Em tên Vân, năm nay em 35 tuổi. Cho em hỏi em có cần tiêm vaccine HPV không ạ?
vanthichcachua, 35 tuổi, Q6, Tp Hồ Chí Minh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

HPV (Human Papillomavirus) là virus gây u nhú ở người, lây chủ yếu qua đường tình dục bao gồm qua đường truyền thống, hậu môn và miệng. Virus cũng có thể lây lan khi tiếp xúc với vật dụng dính chất tiết chứa virus. Virus HPV có hơn 200 chủng khác nhau, trong đó hơn 40 chủng gây bệnh ở cơ quan sinh dục. Nhiều người nhiễm virus không có triệu chứng và có thể tự đào thải. Tuy nhiên, virus rất dễ tái nhiễm và có khoảng 20% không tự đào thải được virus gây ra những biến đổi tế bào dẫn đến sùi mào gà, ung thư cổ tử cung, ung thư vùng hầu họng, hậu môn, âm hộ, âm đạo...

Khoảng 85% nữ và 91% nam giới có quan hệ tình dục sẽ nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời. Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh do virus HPV gây ra hiệu quả.

Việt Nam hiện lưu hành hai loại vaccine gồm Gardasil và Gardasil 9. Trong đó, vaccine Gardasil phòng được 4 type 6, 11, 16, 18 chỉ định tiêm cho nữ giới tuổi 9-26. Còn vaccine Gardasil 9 phòng ngừa 9 type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, chỉ định tiêm cho nam và nữ từ 9-45 tuổi, hiệu quả bảo vệ đến trên 90%. Người 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Vaccine không phân biệt đã từng quan hệ tình dục, sinh con hay chưa. Do đó, bạn 35 tuổi vẫn có thể tiêm được và nên tiêm càng sớm càng tốt khi còn trong độ tuổi chỉ định.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi đã tiêm vaccine cúm vào chủ nhật (24/8), liệu có nguy cơ lây bệnh khi đi du lịch dịp lễ Quốc Khánh không?
Thanh Hoa, 24 tuổi, TPHCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh cúm mùa do virus cúm gây ra, thường là hai chủng cúm A (H1N1, H3N2) và 2 chủng cúm B (Yamagata, Victoria). Bệnh gây ra các triệu chứng nhưng sốt cao đột ngột, chảy mũi, đau họng, ho, đau đầu, đau cơ, khớp, mệt mỏi. Một số trường hợp mắc cúm có nguy cơ trở nặng, dẫn đến biến chứng viêm phế quản, viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp, thậm chí tử vong. Trẻ nhỏ, người có bệnh nền, người cao tuổi và mẹ bầu là những nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc cúm và biến chứng.

Hiện nay, Việt Nam có nhiều loại vaccine cúm, bao gồm vaccine cúm tứ giá phòng hiệu quả cả 4 chủng virus cúm A và cúm B. Trẻ dưới 9 tuổi lần đầu tiêm vaccine cần tiêm hai mũi cơ bản, cách nhau một tháng, sau đó tiêm nhắc một mũi hằng năm. Người từ 9 tuổi trở lên chỉ tiêm một mũi, sau đó tiêm nhắc lại một mũi hằng năm.

Sau khi tiêm ngừa, vaccine cần tối thiểu hai tuần để tạo kháng thể miễn dịch. Bạn mới tiêm ngừa, thời gian cách kỳ nghỉ lễ chưa đủ hai tuần nên vẫn có nguy cơ lây nhiễm nếu tiếp xúc với mầm bệnh. Để phòng tránh, bạn nên đeo khẩu trang, chú ý vệ sinh cá nhân, rửa tay trước khi ăn uống, sau khi đi về sinh và tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Đồng thời, bạn cũng nên ăn đủ bữa và đủ dinh dưỡng, uống đủ nước giúp cơ thể được nạp đủ năng lượng.

Tiêm vaccine là biện pháp bảo vệ sức khỏe chủ động và hiệu quả. Bạn nên rà soát lịch sử tiêm chủng để bổ sung các mũi vaccine còn thiếu, tránh để tiêm quá gấp gáp, làm giảm hiệu quả phòng bệnh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi chuẩn bị đi xem sự kiện A80, nghe nói bệnh não mô cầu dễ lây ở nơi đông người và làm cách nào để phòng ngừa thưa bác sĩ?
Triều Phong, 25 tuổi, Hải Phòng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh não mô cầu xâm lấn cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm trùng máu, viêm phổi, viêm màng ngoài tim... Người bệnh có nguy cơ tử vong trong vòng 24 giờ, tỷ lệ tử vong lên tới 50%. Những người sống sót có thể gặp di chứng nặng nề như cụt chi, liệt, điếc, chậm phát triển về tâm thần, thể chất...

Các triệu chứng ban đầu của bệnh thường mơ hồ như sốt, đau họng, ho... dễ nhầm lẫn với cúm khiến người bệnh chủ quan, làm phát tán mầm bệnh. Chưa kể, đối với não mô cầu còn có tình trạng người lành mang vi khuẩn mà không biết, khiến mầm bệnh âm thầm lây lan ra cộng đồng.

Nước ta từng ghi nhận một số ổ bệnh não mô cầu như trường hợp một quân nhân 24 tuổi tử vong, 7 người khác bị lây nhiễm hồi tháng 2, hay trường hợp 2 người đàn ông ở Đồng Nai cùng mắc não mô cầu do tiếp xúc gần với nhau hồi tháng 5.

Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine phòng 5 nhóm huyết thanh gây não mô cầu nguy cơ tử vong cao, bao gồm:

Bexsero (Italy): loại thế hệ mới giúp phòng nhóm B, tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi

VA-Mengoc BC (Cuba): giúp phòng hai nhóm B và C, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi

Menactra (Mỹ): giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến người lớn 55 tuổi

MenQuadfi (Mỹ): vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ mới phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi trên)

Nimenrix: vaccine cộng hợp với giải độc tố uốn ván sản xuất theo công nghệ tiên tiến, phòng nhóm A, C, Y, W-135, tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn (không giới hạn độ tuổi trên)

Các vaccine không có tác dụng phòng ngừa chéo, vì vậy mỗi người cần tiêm đủ vaccine có thành phần ngừa 5 nhóm huyết thanh gây bệnh kể trên. Bạn có thể đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn theo đúng độ tuổi và lịch sử chủng ngừa. Cùng với đó, bạn cần thực hiện tốt khâu vệ sinh nơi ở và nơi làm việc, nên đeo khẩu trang khi tiếp xúc nơi đông người, thường xuyên rửa tay với xà phòng, vệ sinh răng miệng, súc họng bằng nước sát khuẩn...

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi dọn nhà sau bão, tay va quẹt vào cành cây chảy máu, đã cầm máu và sát khuẩn bằng oxy già, có cần phải tiêm ngừa uốn ván không?
Nguyễn Văn Hai, 56 tuổi, Nghệ An
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Uốn ván là bệnh nhiễm trùng cấp tính, do ngoại độc tố của vi khuẩn uốn ván có tên Clostridium tetani gây ra. Bào tử của uốn ván có thể tồn tại rất lâu trong môi trường tự nhiên. Chúng xâm nhập vào cơ thể qua vết thương dù rất nhỏ và gây bệnh. Bệnh uốn ván nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến rối loạn thần kinh thực vật, suy hô hấp, suy đa tạng và tử vong.

Như hồi tháng 6, nước ta từng ghi nhận trường hợp một cụ bà 90 tuổi mắc uốn ván nặng sau khi cành cây tươi đâm trúng tay chảy máu. Bà phải thở máy qua mở khí quản do viêm phổi, suy hô hấp, nguy cơ tử vong cao. Trước đó, hồi tháng 5, một bé gái 7 tuổi cũng bị co giật, suy hô hấp do mắc uốn ván sau khi thanh gỗ mục đâm vào mu bàn chân.

Bạn vừa bị cành cây đâm vào cánh tay chảy máu, có nguy cơ nhiễm trùng uốn ván. Bạn nên thu xếp thời gian để sớm đến trung tâm tiêm chủng gần nhất, để được bác sĩ xem xét tình trạng vết thương và tư vấn lịch lịch tiêm phù hợp.

Hiện Việt Nam có nhiều loại vaccine có thành phần ngừa uốn ván, bao gồm uốn ván mũi đơn hoặc uốn ván mũi phối hợp như: 6 trong 1; 5 trong 1; 4 trong 1 phòng các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt; 3 trong 1 phòng các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván; 2 trong 1 phòng bạch hầu, uốn ván. Người lớn không rõ lịch sử tiêm chủng cần tiêm 3 mũi cơ bản. Nếu đã tiêm dự phòng đầy đủ, khi có vết thương chỉ cần tiêm thêm 1 mũi vaccine và không cần dùng huyết thanh kháng uốn ván.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!