Nguyễn Xuân Khánh (Andy Nguyen)

Đại học Oulu (Phần Lan), Đại học VinUni (Việt Nam)

Hạng mục: Chuyên gia kỹ sư

Chia sẻ: Copy link thành công

Đơn vị công tác:

Đại học Oulu (Phần Lan), Đại học VinUni (Việt Nam)

Quá trình nghiên cứu, phát triển AI

Ở tuổi 33, PGS.TS. Andy (Khanh Xuân) Nguyễn đã trở thành một phó giáo sư trẻ về công nghệ giáo dục (EdTech), đặc biệt về AI và trí tuệ lai trong giáo dục, tại Đại học Oulu, một trường đại học nghiên cứu danh tiếng của Phần Lan.

Anh hiện là Phó Giáo sư về Trí tuệ lai: đồng tiến hóa người-AI và học tập trong đa thực tại; Nghiên cứu viên cao cấp (Academy Research Fellow) của Hội đồng Nghiên cứu Phần Lan; đồng thời giữ danh hiệu Docent về Trí tuệ nhân tạo ứng dụng tại Khoa Công nghệ Thông tin và Kỹ thuật Điện, Đại học Oulu. Andy được ghi nhận là một gương mặt nghiên cứu trẻ tiêu biểu của ngành với hơn 80 công trình bình duyệt, khoảng 6.400 lượt trích dẫn và h-index 30 trên Google Scholar.

Anh nhận Giải thưởng Nhà nghiên cứu trẻ xuất sắc về Công nghệ Học tập của IEEE TCLT năm 2025 và có tên trong nhóm 2% nhà khoa học được trích dẫn nhiều nhất thế giới theo cơ sở dữ liệu Stanford University-Elsevier năm 2025.

Chặng đường này bắt đầu từ nền tảng Hệ thống Thông tin tại Đại học Auckland, New Zealand, nơi Andy tốt nghiệp Cử nhân Danh dự hạng Nhất năm 2016 và hoàn thành Tiến sĩ năm 2019. Ngay từ luận án, anh đã theo đuổi câu hỏi vẫn còn quan trọng đối với AI giáo dục hiện nay: làm thế nào thiết kế hệ thống phân tích dữ liệu học tập thực sự phục vụ người dạy và người học, thay vì chỉ tạo ra dữ liệu hoặc bảng thông tin ít được sử dụng. Kết quả được kết tinh trong bài báo “Design principles for learning analytics information systems in higher education” trên European Journal of Information Systems năm 2021, một tạp chí thuộc Senior Scholars' Basket of Eight của ngành Hệ thống Thông tin và được xếp hạng A* trong danh mục ABDC. Công trình đặt nền móng cho cách tiếp cận xuyên suốt của Andy: công nghệ phải bắt đầu từ một vấn đề giáo dục xác định rõ, dựa trên lý thuyết học tập và được kiểm chứng trong thực tiễn.

Khi gia nhập Đơn vị Nghiên cứu Công nghệ Giáo dục và Học tập (LET) của Đại học Oulu vào năm 2020, Andy mở rộng nghiên cứu sang học sâu và dữ liệu đa phương thức để làm rõ những quá trình khó quan sát trong học tập, như cảm xúc, động lực, tương tác và sự điều chỉnh chung của nhóm. Cùng các cộng sự, anh kết hợp dữ liệu sinh lý, ánh mắt, biểu cảm khuôn mặt, ngôn ngữ và tư thế cơ thể để nhận diện thời điểm người học hoặc nhóm học cần hỗ trợ. Các kết quả tiêu biểu gồm nghiên cứu dự đoán hoạt động điều chỉnh trong học tập hợp tác trên Computers in Human Behavior năm 2023, nhận diện biểu cảm khuôn mặt để phân tích điều tiết cảm xúc trên International Journal of Artificial Intelligence in Education năm 2024, và ứng dụng mô hình ngôn ngữ lớn đa phương thức để phân tích video tư thế trong học nhóm trên Journal of Learning Analytics năm 2025. Hướng đi này kết nối thị giác máy tính, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và mô hình chuỗi thời gian với khoa học học tập, qua đó biến dữ liệu đa phương thức thành bằng chứng có ý nghĩa sư phạm.

Bước chuyển quan trọng trong hành trình của Andy đến từ nhận thức rằng AI trong giáo dục không nên chỉ được thiết kế để tự động hóa hoặc thay thế con người. Từ đó, anh phát triển hướng nghiên cứu trí tuệ lai và đề xuất Human-AI Shared Regulation of Learning, tức sự điều chỉnh học tập được chia sẻ giữa con người và AI. Trong khung lý thuyết công bố tại HICSS 2025, AI trở thành đối tác hỗ trợ người học cùng xác lập mục tiêu, lập kế hoạch, theo dõi tiến trình, thích ứng và phản tư, trong khi quyền tự chủ và quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người. Khung này tạo nền tảng cho dự án HAI-Learning do Hội đồng Nghiên cứu Phần Lan tài trợ và dự án chiến lược HSHARED của INFOTECH Oulu, mở ra chương trình nghiên cứu dài hạn về cách con người và AI cùng học, cùng điều chỉnh và bổ trợ năng lực cho nhau.

Năng lực chuyên môn và sáng tạo của Andy thể hiện ở khả năng liên kết mô hình AI, phương pháp phân tích và hệ thống can thiệp. Anh phát triển Khung Phân tích Điều chỉnh trong Học tập Hợp tác (FARCL), được xuất bản trong sách Theory Informing and Arising from Learning Analytics của Springer năm 2024, đồng thời góp phần phát triển Transmodal Analysis và Generative Multimodal Analysis. Các đóng góp này được tổng hợp trong sách chuyên khảo Artificial Intelligence in Multimodal Learning Process Analytics: Theories, Methods and Applications do Edward Elgar xuất bản năm 2026. Từ nền tảng đó, nhóm của anh thiết kế MAI, tác nhân giọng nói chủ động hỗ trợ siêu nhận thức cho nhóm học tập tại ACM Conference on Conversational User Interfaces 2024; các tác nhân AI tạo sinh hiện thân trong thực tế hỗn hợp được đánh giá về tương tác nhận thức và cảm xúc-xã hội trên Innovations in Education and Teaching International và British Journal of Educational Technology năm 2025; cùng gia sư AI dựa trên RAG, phát triển với cộng sự Việt Nam và công bố tại HICSS 2026, có khả năng neo phản hồi vào tài liệu khóa học để hạn chế “ảo giác”. Mỗi nguyên mẫu đều được đánh giá với người học thật theo phương pháp Khoa học Thiết kế.

Andy quan niệm giá trị của nghiên cứu AI còn nằm ở những gì cộng đồng có thể tiếp tục sử dụng. Nhóm của anh đã công bố bộ dữ liệu đa phương thức liên ngành về tương tác và điều chỉnh trong học tập hợp tác trên ACM Transactions on Interactive Intelligent Systems năm 2024 để hỗ trợ tái sử dụng và kiểm chứng. Anh là Associate Editor của Behaviour & Information Technology và Policy Futures in Education; thành viên Ban Biên tập British Journal of Educational Technology; thành viên Ban Cố vấn Biên tập Artificial Intelligence in Education; đồng chủ trì tiểu ban Advances in Learning and Teaching Technologies tại HICSS giai đoạn 2023-2025; và đánh giá đề tài cho nhiều quỹ khoa học châu Âu. Andy cũng khởi xướng và đồng tổ chức chuỗi hội thảo Hybrid Intelligence: Human-AI Collaboration and Learning tại hội nghị Learning Analytics and Knowledge ở Dublin năm 2025 và Bergen năm 2026, cùng chuỗi GenAI for Learning Analytics. Qua đó, anh kết nối các nhà nghiên cứu từ Carnegie Mellon, Monash, University College London, Wisconsin-Madison và nhiều trường đại học Việt Nam, đồng thời hướng dẫn nghiên cứu sinh, nghiên cứu viên sau tiến sĩ và cộng sự trẻ trong các nhóm đa quốc gia, đa ngành.

Đóng góp cho Việt Nam là một phần xuyên suốt trong chương trình nghiên cứu của Andy. Anh tham gia dự án NAFOSTED giai đoạn 2026-2029 với vai trò Thư ký khoa học, phối hợp với VinUniversity. Nhóm đã phát triển chương trình năng lực AI cho sinh viên sư phạm Việt Nam trên British Journal of Educational Technology năm 2026; nghiên cứu chuẩn bị cho giáo viên tương lai dùng AI tạo sinh trong thiết kế bài giảng trên Journal of Digital Learning in Teacher Education năm 2026; bồi dưỡng tư duy sử dụng AI có trách nhiệm cho giáo viên trên Journal of New Approaches in Educational Research năm 2025; và phân tích chính sách chuyển đổi số giáo dục đại học Việt Nam trên Journal of International Cooperation in Education năm 2024. Anh chia sẻ kết quả tại Viện Triết học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, HaFPES 2025 tại Đại học Quốc gia Hà Nội và Hiệp hội Cao đẳng Cộng đồng Việt Nam. Andy cũng từng là Trưởng tiểu ban Công nghệ Giáo dục của Vietnam Education Symposium giai đoạn 2021-2022 và Phó Giám đốc Mạng lưới Giáo dục (EduNet) thuộc AVSE Global.

Các sản phẩm nghiên cứu của Andy được thiết kế để đi vào môi trường học thật. Chương trình năng lực AI cho sinh viên sư phạm được triển khai và đánh giá thực nghiệm, ghi nhận sự phát triển về hiểu biết kỹ thuật và khả năng đánh giá phản biện. Gia sư AI dựa trên RAG xử lý trực tiếp hạn chế “ảo giác” bằng cách neo câu trả lời vào tài liệu khóa học, còn các tác nhân AI hiện thân trong thực tế hỗn hợp được đánh giá qua tương tác thực của sinh viên. Nền tảng thực nghiệm này được hỗ trợ bởi hơn 1,53 triệu EUR kinh phí cạnh tranh mà Andy chủ trì hoặc đồng chủ trì, gồm HAI-Learning (574.094 EUR, 2025-2029), HSHARED (khoảng 230.344 EUR, 2026-2028), học bổng nghiên cứu sau tiến sĩ của Hội đồng Nghiên cứu Phần Lan (226.552 EUR, 2022-2025) và dự án AI hỗ trợ điều chỉnh học tập cho học sinh phổ thông (500.000 EUR, 2023-2027). Nguồn lực này giúp xây dựng nhóm, đào tạo nhân lực trẻ và duy trì các nghiên cứu dài hạn.

Đạo đức AI không được Andy xem là phần bổ sung sau khi công nghệ đã hoàn thành, mà là yêu cầu định hướng ngay từ khâu xác định vấn đề, thu thập dữ liệu và thiết kế hệ thống. Bài báo “Ethical principles for artificial intelligence in education” trên Education and Information Technologies năm 2023 đề xuất một hệ thống nguyên tắc cho AI trong giáo dục và được trích dẫn rộng rãi. Nhóm của anh còn xây dựng Data Ethics Framework for Artificial Intelligence in Education tại IEEE ICALT 2022, đề xuất hướng dẫn thiết kế học tập và đánh giá khi tích hợp AI tạo sinh trên Information and Learning Sciences năm 2025, và công bố bằng chứng về ảnh hưởng của AI tạo sinh đến nhận thức, siêu nhận thức và quyền tự chủ tri thức trên British Journal of Educational Technology năm 2025. Trong thực hành nghiên cứu, Andy đặt trọng tâm vào minh bạch dữ liệu và giới hạn mô hình, bảo vệ quyền riêng tư, tuân thủ GDPR và quy trình đạo đức nghiên cứu của Phần Lan, đồng thời duy trì vai trò quyết định cuối cùng của con người.

Tầm nhìn dài hạn của Andy là xây dựng nền tảng khoa học cho một thế hệ hệ thống AI biết cộng tác với con người: AI không làm thay việc học hay làm suy giảm năng lực, mà giúp con người tư duy sâu hơn, điều chỉnh tốt hơn và thực hiện những nhiệm vụ vượt quá khả năng của mỗi bên khi hoạt động riêng lẻ. Đối với Việt Nam, anh cam kết tiếp tục kết nối các nhóm trong nước với mạng lưới quốc tế, chuyển giao phương pháp và công cụ AI giáo dục, hỗ trợ đào tạo giáo viên và nhà nghiên cứu, và phát triển các giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương. Chặng đường từ nhà nghiên cứu Hệ thống Thông tin đến phó giáo sư trẻ về EdTech, AI và hybrid intelligence cho thấy sự kết hợp giữa nền tảng khoa học, năng lực phát triển công nghệ, tinh thần hợp tác và trách nhiệm xã hội. Đó cũng là định hướng xuyên suốt của anh: đưa AI trở thành một năng lực cộng tác đáng tin cậy để mở rộng, chứ không thay thế, trí tuệ và quyền tự chủ của con người.

Thành tích nổi bật

Thành tích nổi bật nhất của PGS.TS. Andy (Khanh Xuân) Nguyễn là xây dựng được một hồ sơ nghiên cứu quốc tế có chiều sâu về công nghệ giáo dục, trí tuệ nhân tạo và trí tuệ lai khi mới 33 tuổi. Đáng chú ý, anh đã chủ trì và đồng chủ trì nhiều đề tài do Hội đồng Nghiên cứu Phần Lan tài trợ, với tổng kinh phí được cấp hơn 1 triệu EUR, tương đương trên 30,5 tỷ đồng theo tỷ giá hiện hành. Năm 2026, anh được bổ nhiệm Phó Giáo sư tại Đại học Oulu, Phần Lan, phụ trách hướng Trí tuệ lai: đồng tiến hóa người-AI và học tập trong đa thực tại. Anh đồng thời là Nghiên cứu viên cao cấp (Academy Research Fellow) của Hội đồng Nghiên cứu Phần Lan và giữ danh hiệu Docent về Trí tuệ nhân tạo ứng dụng tại Khoa Công nghệ Thông tin và Kỹ thuật Điện, Đại học Oulu.

Đến năm 2026, Andy đã công bố hơn 80 công trình bình duyệt, đạt khoảng 6.400 lượt trích dẫn và h-index 30 trên Google Scholar. Các công trình của anh xuất hiện trên nhiều tạp chí có uy tín trong công nghệ giáo dục, khoa học học tập, hệ thống thông tin và tương tác người-máy, gồm British Journal of Educational Technology, Computers in Human Behavior, International Journal of Artificial Intelligence in Education, Journal of Learning Analytics, Information and Learning Sciences và European Journal of Information Systems. Bài báo “Design principles for learning analytics information systems in higher education” trên European Journal of Information Systems năm 2021 được công bố tại một tạp chí thuộc Senior Scholars' Basket of Eight của ngành Hệ thống Thông tin và xếp hạng A* theo ABDC. Sách chuyên khảo Artificial Intelligence in Multimodal Learning Process Analytics: Theories, Methods and Applications, đồng tác giả với các cộng sự và do Edward Elgar xuất bản năm 2026, tiếp tục khẳng định khả năng hệ thống hóa lý thuyết, phương pháp và ứng dụng AI trong phân tích quá trình học tập.

Những đóng góp này được ghi nhận bằng Giải thưởng Nhà nghiên cứu trẻ xuất sắc về Công nghệ Học tập của IEEE Technical Community on Learning Technology năm 2025. Đây là giải thưởng quốc tế dành cho các nhà nghiên cứu giai đoạn đầu sự nghiệp có đóng góp nổi bật cho lĩnh vực công nghệ học tập. Cùng năm, Andy có tên trong nhóm 2% nhà khoa học được trích dẫn nhiều nhất thế giới theo cơ sở dữ liệu Stanford University-Elsevier. Anh cũng được ghi nhận trong nhóm tác giả được trích dẫn hoặc được đọc nhiều tại Studies in Higher Education, British Journal of Educational Technology và Information and Learning Sciences trong giai đoạn 2025-2026.

Một thành tích khoa học quan trọng của Andy là đề xuất Human-AI Shared Regulation of Learning, khung lý thuyết về sự điều chỉnh học tập được chia sẻ giữa con người và AI. Công trình công bố tại HICSS 2025 chuyển trọng tâm thiết kế từ AI làm thay con người sang AI cùng tham gia xác lập mục tiêu, lập kế hoạch, theo dõi, thích ứng và phản tư với người học. Cách tiếp cận này đóng góp nền tảng cho nghiên cứu trí tuệ lai trong giáo dục, bởi nó xác định rõ vai trò bổ trợ của AI trong khi vẫn duy trì quyền tự chủ và trách nhiệm quyết định của con người. Khung lý thuyết đã trở thành cơ sở cho dự án HAI-Learning do Hội đồng Nghiên cứu Phần Lan tài trợ và dự án HSHARED thuộc chương trình chiến lược INFOTECH Oulu.

Andy còn có đóng góp đáng kể về phương pháp phân tích AI và dữ liệu đa phương thức. Anh phát triển Khung Phân tích Điều chỉnh trong Học tập Hợp tác (FARCL), được xuất bản trong sách Theory Informing and Arising from Learning Analytics của Springer năm 2024, đồng thời góp phần phát triển Transmodal Analysis và Generative Multimodal Analysis. Các phương pháp này hỗ trợ phân tích sự phối hợp giữa lời nói, ánh mắt, biểu cảm, tư thế, tín hiệu sinh lý và bối cảnh hoạt động. Cùng các cộng sự, anh đã công bố nghiên cứu dự đoán hoạt động điều chỉnh trong học tập hợp tác trên Computers in Human Behavior năm 2023; nhận diện biểu cảm khuôn mặt để phân tích điều tiết cảm xúc trên International Journal of Artificial Intelligence in Education năm 2024; và sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn đa phương thức để phân tích video tư thế trong học nhóm trên Journal of Learning Analytics năm 2025.
Ở phương diện phát triển công nghệ, Andy và nhóm nghiên cứu đã thiết kế nhiều nguyên mẫu AI được đánh giá với người học thật. MAI là tác nhân hội thoại bằng giọng nói có khả năng chủ động hỗ trợ siêu nhận thức cho nhóm học tập, được trình bày tại ACM Conference on Conversational User Interfaces năm 2024. Các tác nhân AI tạo sinh hiện thân trong môi trường thực tế hỗn hợp được phát triển để hỗ trợ học tập chủ động và đã được đánh giá cả về tương tác nhận thức lẫn cảm xúc-xã hội, với kết quả công bố trên Innovations in Education and Teaching International và British Journal of Educational Technology năm 2025. Cùng cộng sự Việt Nam, anh phát triển gia sư AI dựa trên kiến trúc tạo sinh tăng cường truy xuất (RAG), công bố tại HICSS 2026. Hệ thống neo phản hồi vào tài liệu khóa học đã được kiểm định để giảm “ảo giác” và nâng cao độ tin cậy.

Năng lực dẫn dắt nghiên cứu của Andy được thể hiện qua hơn 1,53 triệu EUR kinh phí cạnh tranh mà anh chủ trì hoặc đồng chủ trì. Các khoản tài trợ gồm dự án HAI-Learning của Hội đồng Nghiên cứu Phần Lan, trị giá 574.094 EUR giai đoạn 2025-2029; dự án chiến lược HSHARED của INFOTECH Oulu, khoảng 230.344 EUR giai đoạn 2026-2028; học bổng nghiên cứu sau tiến sĩ của Hội đồng Nghiên cứu Phần Lan, 226.552 EUR giai đoạn 2022-2025; và dự án AI hỗ trợ điều chỉnh học tập cho học sinh phổ thông, 500.000 EUR giai đoạn 2023-2027, trong đó anh là đồng chủ nhiệm. Các nguồn lực này hỗ trợ xây dựng nhóm liên ngành, đào tạo nhân lực trẻ và phát triển hạ tầng dữ liệu đa phương thức.

Một thành tích khác là đóng góp cho khoa học mở và xây dựng cộng đồng học thuật. Nhóm của Andy công bố bộ dữ liệu đa phương thức liên ngành về tương tác và điều chỉnh trong học tập hợp tác trên ACM Transactions on Interactive Intelligent Systems năm 2024, tạo điều kiện cho các nhóm khác tái sử dụng dữ liệu và kiểm chứng phương pháp. Anh hiện là Associate Editor của Behaviour & Information Technology và Policy Futures in Education; thành viên Ban Biên tập British Journal of Educational Technology; thành viên Ban Cố vấn Biên tập Artificial Intelligence in Education; và từng đồng chủ trì tiểu ban Advances in Learning and Teaching Technologies tại HICSS giai đoạn 2023-2025. Andy cũng đánh giá đề tài cho các quỹ khoa học quốc gia của Thụy Sĩ, Luxembourg, Pháp và Ba Lan. Anh khởi xướng và đồng tổ chức chuỗi hội thảo Hybrid Intelligence: Human-AI Collaboration and Learning tại hội nghị Learning Analytics and Knowledge năm 2025 và 2026, cùng chuỗi GenAI for Learning Analytics, qua đó kết nối các nhóm từ Carnegie Mellon, Monash, University College London, Wisconsin-Madison và nhiều cơ sở nghiên cứu khác.

Đạo đức và phát triển AI có trách nhiệm là một mảng thành tích độc lập trong hồ sơ của Andy. Bài báo “Ethical principles for artificial intelligence in education” trên Education and Information Technologies năm 2023 đề xuất một hệ thống nguyên tắc cho AI trong giáo dục và được cộng đồng trích dẫn rộng rãi. Trước đó, nhóm của anh xây dựng Data Ethics Framework for Artificial Intelligence in Education tại IEEE ICALT 2022. Sau sự phát triển nhanh của AI tạo sinh, anh tiếp tục đề xuất hướng dẫn thiết kế học tập và đánh giá trong giáo dục tích hợp AI trên Information and Learning Sciences năm 2025, đồng thời tham gia nghiên cứu về ảnh hưởng của AI tạo sinh đến nhận thức, siêu nhận thức và quyền tự chủ tri thức trên British Journal of Educational Technology năm 2025. Các nghiên cứu tuân thủ GDPR, bảo vệ quyền riêng tư và giữ con người ở vị trí quyết định cuối cùng.

Đóng góp hướng về Việt Nam tạo nên một điểm nổi bật riêng. Andy tham gia dự án NAFOSTED giai đoạn 2026-2029 với vai trò Thư ký khoa học, phối hợp với VinUniversity. Nhóm của anh đã phát triển và đánh giá chương trình đào tạo năng lực AI cho sinh viên sư phạm Việt Nam, công bố trên British Journal of Educational Technology năm 2026; nghiên cứu quá trình chuẩn bị cho giáo viên tương lai sử dụng AI tạo sinh trong thiết kế bài giảng trên Journal of Digital Learning in Teacher Education năm 2026; bồi dưỡng tư duy sử dụng AI có trách nhiệm cho giáo viên trên Journal of New Approaches in Educational Research năm 2025; và phân tích chính sách chuyển đổi số giáo dục đại học Việt Nam trên Journal of International Cooperation in Education năm 2024. Andy còn chia sẻ kết quả tại Viện Triết học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, HaFPES 2025 tại Đại học Quốc gia Hà Nội và Hiệp hội Cao đẳng Cộng đồng Việt Nam. Anh từng là Trưởng tiểu ban Công nghệ Giáo dục của Vietnam Education Symposium và Phó Giám đốc Mạng lưới Giáo dục thuộc AVSE Global.

Nhìn tổng thể, thành tích của Andy không nằm ở một công trình hay giải thưởng đơn lẻ mà ở khả năng kết nối bốn dạng đóng góp: xây dựng lý thuyết mới về quan hệ người-AI; phát triển phương pháp và hệ thống AI có thể đánh giá bằng dữ liệu; tạo ảnh hưởng học thuật thông qua công bố, tài nguyên mở và vai trò lãnh đạo; và chuyển giao tri thức cho giáo dục Việt Nam. Hướng nghiên cứu của anh nhất quán với mục tiêu phát triển AI như một đối tác giúp con người học tốt hơn, tư duy sâu hơn và giữ được quyền tự chủ.