Tập luyện trở thành một phần quen thuộc trong lối sống của người trẻ. Sau giờ làm, nhiều người lựa chọn đến phòng gym, chạy bộ hoặc tham gia các bộ môn thể thao như một cách giải tỏa áp lực và duy trì sự năng động. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia vận động thường xuyên không đồng nghĩa cơ thể lúc nào cũng khỏe hơn, đặc biệt khi diễn ra trong một nhịp sống vốn đã nhiều áp lực.
Nhiều người trẻ đang sống trong guồng quay công việc với deadline nối tiếp, thói quen ngủ muộn và trạng thái luôn "online", khiến cơ thể duy trì mức căng thẳng cao trong thời gian dài. Họ có thể giữ lịch tập đều đặn, nhưng lại rất ít thời gian dành cho phục hồi. Khi thời gian phục hồi bị rút ngắn, cơ thể không có đủ điều kiện để tái tạo năng lượng. Lúc này, mỗi buổi tập cường độ cao có thể trở thành một dạng "tải stress" bổ sung, thay vì giúp giải tỏa căng thẳng.
Người dùng tập luyện với đồng hồ Garmin. Ảnh: Garmin
Bác sĩ chuyên khoa II Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, giải thích rằng khi tập luyện, cơ thể thực chất đang chịu một dạng áp lực sinh lý nhằm kích thích khả năng thích nghi và phát triển. Tuy nhiên, lợi ích chỉ xuất hiện khi cơ thể có đủ thời gian phục hồi thông qua giấc ngủ chất lượng, dinh dưỡng hợp lý và trạng thái tinh thần ổn định.
Khi yếu tố phục hồi không được đảm bảo, cơ thể không có đủ thời gian tái tạo sau mỗi buổi tập. Hệ thần kinh và hormone stress duy trì ở mức cao, dẫn đến mệt mỏi kéo dài và giảm hiệu suất - những dấu hiệu mà nhiều người dần quen và xem như bình thường. Tình trạng này không phải lúc nào cũng thể hiện rõ qua các lần khám sức khỏe định kỳ, khiến không ít người vẫn nhận kết quả "bình thường" dù cơ thể đã bắt đầu chịu áp lực kéo dài.
Stress mãn tính có thể biểu hiện qua các triệu chứng rời rạc như mất ngủ, đau đầu, nhịp tim nhanh, căng cơ hoặc suy giảm năng lượng, nên dễ bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường.
Bác sĩ Dương Minh Tuấn cũng cho biết stress mãn tính có thể tác động đáng kể lên trục thần kinh - nội tiết và trạng thái chuyển hóa của cơ thể. Biểu hiện khi này là loạn giấc ngủ, nhịp tim kéo dài ở mức cao, giảm khả năng phục hồi, thay đổi phân bố mỡ cơ thể hoặc khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.
Vì vậy, chìa khóa của sức khỏe bền vững không nằm ở việc tập nhiều hơn, mà ở khả năng nhận diện đúng tín hiệu cơ thể để điều chỉnh cường độ vận động và thời gian nghỉ ngơi phù hợp.
Theo bác sĩ Tuấn, một lối sống bền vững cần được xây dựng trên ba nền tảng gắn bó chặt chẽ: dinh dưỡng, phục hồi và vận động. Thiếu cân bằng ở bất kỳ yếu tố nào cũng có thể làm suy giảm khả năng thích nghi và tự điều chỉnh của cơ thể.
Theo dõi dữ liệu cơ thể giúp điều chỉnh nhịp sống
Trong thực tế, cơ thể không phải lúc nào cũng phát ra những tín hiệu đủ rõ để người tập nhận ra mình đang quá tải. Với những người duy trì lịch vận động đều đặn, cảm giác "vẫn còn tập được" đôi khi lại khiến họ tiếp tục vượt qua giới hạn phục hồi.
Vì vậy, việc theo dõi sức khỏe bằng dữ liệu đang trở thành một cách tiếp cận được nhiều người quan tâm. Một số dòng đồng hồ thông minh như Garmin Venu series, Garmin vívoactive 5/6 hay Garmin Lily 2 Active cho phép theo dõi liên tục các chỉ số như mức độ stress, nhịp tim, chất lượng giấc ngủ và trạng thái năng lượng cơ thể (Body Battery).
Người dùng tập yoga tại nhà với thiết bị Garmin. Ảnh: Garmin
Thông qua các dữ liệu này, người dùng có thể nhận ra những thời điểm cơ thể chưa thực sự hồi phục, ngay cả khi cảm giác chủ quan vẫn "ổn". Chẳng hạn, mức năng lượng suy giảm hoặc chỉ số stress tăng cao có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể cần thêm thời gian nghỉ ngơi trước khi tiếp tục tập luyện cường độ cao.
Nhờ đó, người tập có cơ sở để điều chỉnh lịch tập linh hoạt hơn như giảm tải, thay đổi cường độ hoặc ưu tiên phục hồi đúng thời điểm, thay vì duy trì thói quen vận động một cách máy móc.
Một số thiết bị cũng có thể đưa ra gợi ý như bài tập thở khi phát hiện mức stress tăng cao, hỗ trợ người dùng điều chỉnh trạng thái ngay trong ngày.
Người dùng điều chỉnh các chế độ trên đồng hồ Garmin. Ảnh: Garmin
Khi bắt đầu nhìn sức khỏe thông qua dữ liệu thay vì chỉ dựa vào cảm giác, người trẻ cũng dần thay đổi cách tiếp cận với việc tập luyện. Mục tiêu không còn là tập nhiều hơn, mà là duy trì được nhịp vận động phù hợp với khả năng phục hồi và giới hạn thực tế của cơ thể.
Hoài Phương