Tiêm ngừa dại khi bị dơi cắn

Đang làm rẫy thanh long, ông Trần Hùng, 55 tuổi, phường La Gi, Lâm Đồng, bị dơi sà xuống cắn chảy máu ở cánh tay, phải tiêm 5 mũi vaccine dại.

Nhiều người vẫn cho rằng bệnh dại chỉ lây qua vết cắn, cào, liếm vào vết thương hở của chó, mèo. Ông Hùng từng biết đến bệnh dại sau khi địa phương có ca tử vong vài năm trước, nên khá cảnh giác. Tuy nhiên, khi bị dơi cắn, ông không nghĩ mình cần tiêm phòng dại.

Chỉ khi các con tìm hiểu thông tin và khuyên đi khám, ông mới đến VNVC La Gi để được tư vấn. Bác sĩ cho biết dơi là động vật có vú, máu nóng, có thể mang virus dại. Ông được chỉ định tiêm 5 mũi vaccine.

"Trước giờ tôi cứ nghĩ chỉ chó, mèo mới lây bệnh dại, không ngờ dơi cũng có thể mang mầm bệnh", ông Hùng nói.

Tương tự, anh Ngọc Sơn, 48 tuổi, cũng bị dơi cắn rách da, chảy máu ở chân khi đang bỏ rơm, phân cho thanh long cuối tháng 4. Ban đầu, anh nghĩ dơi có cánh, bay được nên thuộc họ chim, không mang virus dại. Anh chỉ rửa vết thương bằng nước rồi đến bệnh viện băng bó.

Dơi là động vật có vú, lại là động vật hoang dã nên không thể theo dõi sức khỏe sau khi cắn người. Do đó, anh được khuyến cáo tiêm huyết thanh kháng dại và 5 mũi vaccine dại.

Theo BS Trương Đỗ Anh Mỹ, Bác sĩ Trưởng Trung tâm VNVC La Gi, virus dại có nhiều trong nước bọt của động vật máu nóng, lây sang người qua vết cắn, cào, liếm trên da tổn thương hoặc niêm mạc. Ngoài chó, mèo, nguồn lây có thể đến từ dơi, khỉ và một số động vật hoang dã có vú khác.

Dơi có thể nhiễm virus dại và lây bệnh cho người khi cắn, cào hoặc khi nước bọt của con vật tiếp xúc với da trầy xước, niêm mạc.

Theo CDC Mỹ, hơn 90% ca dại ở động vật tại nước này ghi nhận ở động vật hoang dã, trong đó dơi là nguồn lây đáng chú ý. Với bệnh dại trên người, khoảng 7/10 ca tử vong do dại tại Mỹ có liên quan đến dơi.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, người bị dơi cắn cần tiêm vaccine phòng dại và huyết thanh kháng dại trong những trường hợp cần thiết. Đây là biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm quan trọng để ngăn bệnh dại phát triển.

Bác sĩ Mỹ khuyến cáo không tiếp xúc da trần với dơi, nước bọt hoặc thức ăn của con vật. Khi bị dơi cắn trong lúc làm vườn, dã ngoại, du lịch hoặc khám phá hang động, cần rửa vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng liên tục ít nhất 15 phút. Sau đó, sát khuẩn bằng cồn hoặc dung dịch sát khuẩn và đến cơ sở y tế để được đánh giá vết thương, chỉ định tiêm vaccine, huyết thanh kháng dại nếu cần. Người dân không nên chủ quan cho rằng dơi không truyền bệnh dại, cũng không nên đắp lá cây hoặc dùng mẹo dân gian lên vết thương.

Hiện Việt Nam sử dụng các vaccine dại thế hệ mới, không ảnh hưởng thần kinh, trí nhớ. Vaccine có thể dùng để tiêm trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm virus dại.

Trường hợp tiêm sau phơi nhiễm do bị dơi cắn hoặc tiếp xúc với virus dại từ dơi, người bệnh cần tiêm đủ phác đồ: 5 mũi đường tiêm bắp hoặc 8 mũi đường tiêm trong da, kèm huyết thanh kháng dại nếu được chỉ định.

Người làm vườn, làm rẫy, thường xuyên đi hang động, dã ngoại, du lịch hoặc dễ tiếp xúc với dơi, động vật hoang dã có thể tiêm vaccine dại trước phơi nhiễm với lịch 3 mũi. Nếu đã tiêm đủ phác đồ trước hoặc sau phơi nhiễm, những lần bị cắn, cào sau đó thường chỉ cần tiêm nhắc 2 mũi vaccine, không cần huyết thanh kháng dại.

Ngoài ra, dơi có thể truyền virus dại cho vật nuôi như chó, mèo. Đây cũng là nguồn lây bệnh dại phổ biến sang người, gây tử vong ở cả trẻ em và người lớn. Các gia đình nên tiêm đầy đủ vaccine dại cho vật nuôi; khi bị chó, mèo cắn hoặc cào, cần đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại đúng phác đồ.

Linh San