Trần Văn Long là công chức đang công tác tại một cơ quan nhà nước. Ông tốt nghiệp Đại học Bách khoa Hà Nội chuyên ngành luyện thép (1997), nhận bằng thạc sĩ khoa học vật liệu tại Đại học Yamaguchi, Nhật Bản (2004), tiến sĩ kỹ thuật chuyên ngành luyện thép của Đại học Tohoku, Nhật Bản (2007), nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Khoa học và Công nghệ Pohang (POSTECH, Hàn Quốc giai đoạn 2009-2011).

 Từ năm 2011, ông về nước và làm việc trong một cơ quan nhà nước. Lĩnh vực công tác của ông tập trung vào ngành luyện kim, các hoạt động nghiên cứu và hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và phát triển công nghiệp.