'Suất bún chả 40 K dù giá xăng giảm về dưới 20.000 đồng một lít'

Nhiều hộ kinh doanh nhỏ giữ nguyên giá bởi họ không đoán trước được sự biến động chi phí đầu vào.

Sáng cuối tuần, tôi cùng con gái đi bộ vài chục mét ra đầu ngõ mua bún chả về ăn sáng. Đó là thói quen bình dị của hai mẹ con sau một tuần làm việc và học tập bận rộn. Quán bún chả ấy đã bán nhiều năm, khách chủ yếu là người trong khu phố. Năm ngoái, một suất có giá 30.000 đồng. Đầu năm nay, người bán tăng lên 35.000 đồng, và gần đây đã lên 40.000 đồng một suất.

Khi tôi thắc mắc, chủ quán giải thích rằng "giá xăng tăng, chi phí vận chuyển nguyên liệu tăng, giá thực phẩm đầu vào cũng leo thang nên buộc phải điều chỉnh". Là người tiêu dùng, tôi không vui nhưng vẫn chấp nhận. Quả thật, trong giai đoạn giá cả đồng loạt tăng, từ mớ rau ngoài chợ đến ly cà phê buổi sáng, câu nói "xăng tăng nên phải tăng giá" nghe rất hợp lý.

Nhưng vấn đề là những tháng gần đây, giá xăng dầu đã giảm khá nhiều so với giai đoạn tăng nóng trước đó, về dưới 20.000 đồng một lít. Thế nhưng, bát bún chả đầu ngõ vẫn giữ nguyên mức 40.000 đồng. Không chỉ quán quen của tôi, nhiều hàng phở, bún, cơm bình dân hay quán nước cũng gần như không hạ giá.

Ban đầu, tôi cũng từng nghĩ mọi chuyện rất đơn giản: chi phí tăng thì giá bán tăng, chi phí giảm thì giá bán phải giảm theo. Nhưng càng quan sát, tôi càng nhận ra thực tế không vận hành theo cách đó. Giá của một bát bún chả không chỉ phụ thuộc vào giá xăng.

Một quán ăn nhỏ còn phải gánh rất nhiều khoản chi phí khác như tiền thuê mặt bằng, tiền công lao động, điện nước, nguyên liệu, hao hụt thực phẩm và cả những rủi ro trong kinh doanh. Có những khoản đã tăng thì rất khó giảm ngay. Tiền thuê nhà thường được ký theo hợp đồng dài hạn. Tiền lương nhân viên nếu đã điều chỉnh cũng khó cắt giảm. Giá thịt, rau hay gia vị lại không phải lúc nào cũng giảm cùng nhịp với giá xăng.

>> Tôi cầm 200.000 đồng không đủ đi chợ mỗi ngày

Nếu đứng ở góc độ của người bán, việc giữ nguyên mức giá đã thiết lập có lẽ không hoàn toàn là muốn kiếm nhiều hơn, mà còn là cách tạo ra một khoảng an toàn trước những biến động khó lường của thị trường. Nhiều hộ kinh doanh nhỏ đơn giản đang lựa chọn sự an toàn. Họ không có khả năng dự báo thị trường, cũng không biết chi phí đầu vào sẽ biến động ra sao trong những tháng tới. Giữ nguyên giá giúp họ yên tâm hơn là liên tục điều chỉnh theo từng đợt tăng giảm ngắn hạn.

Tất nhiên, ở góc độ người mua, tôi vẫn mong giá cả hạ xuống để bớt áp lực chi tiêu. Nhưng tôi cũng nhận ra còn một yếu tố khác: khi một mức giá mới đã được khách hàng chấp nhận trong thời gian đủ dài, nó dần trở thành mức giá bình thường trong suy nghĩ của cả người bán lẫn người mua. Khách quen vẫn tiếp tục mua. Chủ quán thấy lượng khách không giảm nên cũng không có nhiều động lực điều chỉnh.

Tóm lại, đằng sau mỗi mức giá là rất nhiều phép tính mà người mua không nhìn thấy và người bán cũng khó giải thích hết. Điều tôi mong muốn không phải là tất cả các quán ăn đều phải đồng loạt giảm giá, mà là người tiêu dùng có thể hiểu vì sao mình phải trả mức giá đó, còn người bán cũng minh bạch hơn về những áp lực chi phí mà họ đang gánh chịu.

Điều giúp thị trường vận hành bền vững là sự minh bạch để tạo dựng niềm tin giữa người bán và người mua. Khi cả hai cùng hiểu được những khó khăn của nhau, chúng ta sẽ bớt đi sự hoài nghi và thay vào đó là cái nhìn toàn diện hơn về cách giá cả thực sự vận hành trong cuộc sống hằng ngày.

Vũ Thị Minh Huyền

• Tôi cạch mặt quán phở tăng 2.000 đồng vì xăng lên giá
• Xăng giảm gần 4.000 đồng, phở có hạ giá?
• Quán cà phê bán chai nước suối 15 K khi khách xin nước lọc
• Lương 15 triệu đồng áp lực vì tô hủ tiếu tăng giá thêm 5 K
• Bữa cơm 50.000 đồng toàn rau, đậu, cà vì thịt heo tăng giá 40%