Tôi để ý một điều lặp đi lặp lại suốt nhiều năm nay: hễ giá xăng tăng là giá hàng quán lập tức tăng theo. Nhưng khi giá xăng giảm thì mọi thứ vẫn đứng yên, như thể chưa từng có chuyện gì xảy ra.
Còn nhớ, năm 2024, khi giá xăng tiến đến mốc 30.000 đồng một lít, nhiều quán ăn quanh chỗ tôi đồng loạt tăng giá. Tô bún, bát phở, đĩa cơm... đều nhích lên vài nghìn đến cả chục nghìn. Lý do mà người bán nêu ra nghe có vẻ rất hợp lý: xăng tăng kéo theo chi phí vận chuyển, nguyên liệu đầu vào tăng, nên buộc phải điều chỉnh giá bán. Tôi thông cảm với điều đó, vì kinh doanh mà, chi phí tăng thì giá bán tăng là chuyện bình thường.
Nhưng điều khiến tôi băn khoăn là khi giá xăng giảm mạnh xuống khoảng 20.000 đồng một lít, gần như không quán nào giảm giá lại như lúc ban đầu. Tô bún vẫn giá mới, bát phở vẫn giá mới. Những lý do từng được viện dẫn khi tăng giá bỗng nhiên không còn được nhắc đến nữa. Người ta mặc nhiên xác lập một mặt bằng giá mới cho hàng hóa.
Trong khi đó, xăng chỉ là một phần trong chi phí, không phải tất cả. Nếu giá xăng tăng 25% mà giá bán tăng 30-50% thì rõ ràng câu chuyện không còn đơn thuần là "bù chi phí". Nhưng điều lạ là thị trường dường như đã quen với quy luật một chiều: xăng tăng thì giá tăng, xăng giảm thì giá giữ nguyên. Bao năm nay vẫn vậy mà người tiêu dùng chẳng ai phản ứng mạnh mẽ.
>> Xăng giảm gần 4.000 đồng, phở có hạ giá?
Phần lớn chúng ta vẫn chấp nhận khá dễ dàng với việc hàng quán tăng giá vô tội vạ. Người mua chỉ thở dài rồi tiếp tục chi tiền. Lâu dần, việc tăng giá trở thành một "thông lệ" mà ít ai đặt câu hỏi thắc mắc hay phản đối quyết liệt. Riêng tôi chọn cách khác: quán nào tăng giá vô lý, dù chỉ 2.000 đồng, tôi cũng cạch mặt. Tôi bắt đầu ăn sáng ở nhà, nấu cơm trưa mang đi làm, hạn chế tối đa việc ăn ngoài. Thực tế, chi phí nấu ăn của tôi không hề tăng đáng kể như cách nhiều hàng quán giải thích. Tôi chỉ thỉnh thoảng ăn ngoài hàng, và chỉ ghé những quán bán giá bình ổn, không tăng bừa bãi.
Tôi không phản đối chuyện quán ăn tăng giá khi chi phí đầu vào tăng. Nhưng tôi không thích cách một số người lợi dụng câu chuyện giá xăng để đẩy giá bán lên cao hơn mức cần thiết rồi không thèm hạ giá khi xăng bình ổn lại. Thị trường chỉ thực sự công bằng khi cả người bán lẫn người mua đều có lựa chọn. Người bán có quyền định giá, nhưng người mua cũng có quyền nói "không" với những mức giá vô lý. Nếu ai cũng làm vậy, mọi thứ có lẽ sẽ khác.
Ghi nhận tại TP HCM cho thấy, các tuyến phố ăn uống đông khách như Nguyễn Trãi, Cống Quỳnh hay Trần Đình Xu... gần đây xuất hiện nhiều quán treo biển tăng giá. Mức điều chỉnh phổ biến 2.000-10.000 đồng mỗi món, tương đương khoảng 5-50% tùy loại. Xu hướng điều chỉnh giá cũng diễn ra tại Hà Nội. Một số quán phở ở các phường Hoàn Kiếm, Hồng Hà và Tây Mỗ cũng tăng 5.000-10.000 đồng mỗi bát, tương đương khoảng 10-20% so với trước đây. Nhiều quán đồ uống và quán ăn nhỏ khác cũng điều chỉnh nhẹ khi chi phí nguyên liệu và vận hành tăng.
- Lương 15 triệu đồng áp lực vì tô hủ tiếu tăng giá thêm 5 K
- Bữa cơm 50.000 đồng toàn rau, đậu, cà vì thịt heo tăng giá 40%
- Nỗi oan của tô hủ tiếu tăng giá ngày lễ, Tết
- Tôi không chấp nhận bát phở tăng giá 20.000 đồng vì lễ, Tết
- Thỏa hiệp hay cạch mặt hàng quán tăng giá ngày nghỉ lễ?
- Rau tăng giá gấp đôi vì xăng