Có thể tiêm ngừa não mô cầu ngay sau vaccine khác không?

Con gái tôi 12 tuổi, tiếp xúc với ca mắc não mô cầu khi đi học, nhưng vừa tiêm cúm, phế cầu hôm trước, hôm nay có được tiêm não mô cầu không? (Kim Chi, TP HCM)

Trả lời:

Trẻ vừa tiêm vaccine cúm, phế cầu hôm trước vẫn có thể tiêm vaccine não mô cầu vào hôm sau, nếu sức khỏe ổn định và không có tình trạng bệnh cấp tính cần trì hoãn tiêm. Việc tiêm gần nhau không làm giảm hiệu quả bảo vệ. Nếu tiêm trong cùng một buổi, các vaccine sẽ được tiêm ở những vị trí khác nhau.

Do bé đã tiếp xúc với ca mắc não mô cầu, phụ huynh nên thông báo rõ cho bác sĩ về thời điểm và mức độ tiếp xúc, các vaccine vừa tiêm, thuốc đang sử dụng và tình trạng sức khỏe hiện tại. Bác sĩ sẽ khám sàng lọc và tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Ngoài tiêm chủng, trẻ đã tiếp xúc gần với người mắc não mô cầu cần được theo dõi sức khỏe và thực hiện các hướng dẫn của cơ quan y tế về dự phòng sau phơi nhiễm. Nếu xuất hiện sốt, đau đầu, nôn, cứng gáy, ban xuất huyết hoặc biểu hiện bất thường, cần đưa trẻ đi khám sớm.

Những thành viên trong gia đình đã tiếp xúc gần với trẻ cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm vaccine phòng bệnh, đồng thời thực hiện các biện pháp dự phòng khác.

Não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm, có thể dẫn đến nhiễm trùng máu và viêm màng não. Bệnh có khả năng lây lan nhanh và bùng phát thành dịch.

Vi khuẩn não mô cầu được bao bọc bởi một lớp vỏ có chứa độc tố gây bệnh với tốc độ sản xuất nội độc tố cao gấp 100 lần, có thể lên đến 1.000 lần so với các loại vi khuẩn khác. Vi khuẩn não mô cầu thường trú ở vùng mũi họng của con người, gọi là người lành mang trùng. Theo thống kê, tỷ lệ người mang vi khuẩn là 25% (cứ 100 người có 25 người mang vi khuẩn não mô cầu) và có thể tăng lên đến 50% trong các vụ dịch.

Khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn não mô cầu sẽ sản sinh ra một lượng độc tố đậm đặc, gây tổn thương các mạch máu, phá hủy thành mạch, suy đa cơ quan và có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Trường hợp sống sót, có đến 20% người bệnh bị di chứng cắt cụt chi, chậm phát triển trí tuệ, điếc, liệt, tàn tật suốt đời.

Tiêm vaccine não mô cầu là cách phòng bệnh chủ động và hiệu quả. Hiện có các 5loại vaccine não mô cầu, giúp phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến là A, B, C, Y, W-135. Vaccine có thể tiêm cho cả trẻ nhỏ và người lớn.

Cụ thể, vaccine não mô cầu thế hệ mới nhóm B tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến người lớn 50 tuổi, vaccine nhóm BC tiêm cho trẻ từ 6 tháng đến 45 tuổi. Còn các vaccine não mô cầu thế hệ mới nhóm A, C, Y, W-135 có hai loại là Menquadfi (Mỹ) và Nimenrix (Bỉ) tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi.

Một loại vaccine não mô cầu chỉ giúp bảo vệ nhóm virus có trong thành phần vaccine, không có tác dụng bảo vệ chéo với nhóm huyết thanh khác. Ví dụ, vaccine não mô cầu nhóm B chỉ giúp bảo vệ nhóm này, không có tác dụng bảo vệ với nhóm A, C, Y, W. Vì vậy, mỗi người cần tiêm phối hợp các loại vaccine để phòng đầy đủ trước 5 nhóm huyết thanh đều có khả năng gây bệnh nặng.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương
Chuyên viên Y Khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC