Nằm ở xã Sơn Tây Hạ (xã Sơn Tinh cũ), Thác Lụa là thắng cảnh được xếp loại Di tích cấp tỉnh của Quảng Ngãi.
Thác bắt nguồn từ đỉnh núi Adin có độ cao 1.406 m. Đỉnh thác nằm ở khoảng 300 m trên vách đá thẳng đứng với dòng suối chảy quanh năm. Đây được xem là thác cao nhất tỉnh này.
Thác phân thành nhiều tầng bậc. Tầng trên nước chảy từ trong lòng núi tuôn trào đổ xuống vách đá.
Tầng giữa dòng nước xói mạnh hơn vào bàn đá. Chân thác nước chảy qua thềm đá, chia thành hai nhánh đổ xuống, tạo thành những hồ nước nhỏ. Sau khi xuống chân thác, dòng nước tràn ra bãi đá, tạo thành suối Xà Ruông.
Theo hồ sơ di tích, thác Lụa có địa chất đa dạng về thành phần đá, được kiến tạo từ hơn 200 triệu năm trước.
Chị Đinh Thị Nú cho biết thác Lụa từ lâu gắn bó với người Cadong ở Sơn Tây, Quảng Ngãi. Bên thác người dân canh tác lúa rẫy và tổ chức các lễ cúng thần linh.
Theo ông Cao Quốc Tiến, Bí thư xã Sơn Tây Hạ, ngoài địa chất, địa mạo độc đáo, thác Lụa có hệ sinh thái được bảo tồn nguyên văn, phù hợp với các loại hình tham quan, dã ngoại, cắm trại, nghỉ dưỡng, du lịch homestay...
Hiện Trung tâm Xúc tiến Đầu tư Thương mại và Du lịch Quảng Ngãi đang kêu gọi đầu tư du lịch ở thắng cảnh này.
Bên cạnh thác chính, phía tây thác Lụa còn có dòng thác phụ cao khoảng 100 m. Cả hai thác đều chảy xuống khu rừng phòng hộ nơi có nhiều cây cổ thụ hàng trăm tuổi.
Chính quyền xã Sơn Tây Hạ cho biết thông qua du lịch, địa phương muốn quảng bá đặc sản nông lâm nghiệp của người Ca Dong như rượu cần, cá niêng, heo rừng, hoa lan, sâm cau.
Trên đường vào thác có khu rừng nguyên sinh với nhiều loại gỗ quý như bằng lăng, lim, sến, chò... cùng nhiều cây dược liệu và lâm sản như mật ong, trầm hương.
Trạm Quản lý Bảo vệ rừng Khu vực Sơn Tây có nhiệm vụ quản lý khu vực 240.000 m2 quanh di tích thác. Ngoài bảo tồn, đơn vị còn trồng thêm nhiều loại cây gỗ mới.
Trong rừng có nhiều cây đoác, thuộc giống cọ được người dân bản địa tận dụng để làm rượu đoác ngay trên thân mà không phải đốn cây.
Người Cadong chọn buồng trái trên thân cây đoác rồi dùng dao cắt cuống. Khi vết cắt mở ra, nước đoác chảy ra có vị ngọt nhẹ như rượu trái cây. Sau đó, họ đặt ống tre dài dẫn dòng nước xuống bình. Nước này được thu liên tục trong ngày, có thể uống tươi hoặc để lên men nhẹ thành rượu.
Cách chân thác Lụa khoảng một km, dòng suối Xà Ruông đi qua các bãi đá rồi đổ vào hồ rộng khoảng 100 m2, tạo thành nơi tắm suối an toàn cho du khách.
Để đến được thác Lụa, du khách di chuyển từ phường Trương Quang Trọng ở trung tâm Quảng Ngãi theo quốc lộ 24B lên xã Sơn Hà. Sau đó, lộ trình tiếp tục theo tuyến đường Sơn Thượng - Sơn Tinh (đường tỉnh 623D) đến trung tâm xã Sơn Tây Hạ (xã Sơn Tinh cũ) khoảng 15 km. Từ trung tâm xã, du khách đi thêm 3 km nữa đến suối Xà Ruông rồi băng rừng để vào thác.
Đường vào trung tâm xã có 3 km đường đất với nhiều đoạn dốc, sỏi đá, nên Thác Lụa chủ yếu thu hút người dân địa phương và vùng lân cận. Ông Cao Quốc Tiến, Bí thư xã Sơn Tây Hạ cho biết chính quyền đã kiến nghị đầu tư hạ tầng giao thông để phát triển du lịch tại di tích này.
Phạm Linh