Nỗi khổ 'dò đường ngày mưa ngập' của người Hà Nội
Thiếu công cụ cảnh báo ngập lụt thời gian thực, người dân Hà Nội bối rối trước khi ra đường, nhiều trường hợp hỏng xe hoặc phải quay đầu vì "đến nơi mới biết ngập".
Sáng 17/9, Duy Phúc, sinh viên năm nhất, chạy xe máy từ nhà trọ ở quận Hà Đông đến Đại học Sư phạm Hà Nội. Chưa có kinh nghiệm tìm thông tin ngập, Phúc đi theo lộ trình quen thuộc. Khi đến đường Tố Hữu, xe ngập bánh rồi chết máy, Phúc phải dắt bộ quay về. Một chiếc ôtô chạy qua tạo sóng nước khiến cả người lẫn xe đổ xuống đường. "Nếu biết trước đoạn này ngập, tôi đã chọn đường khác hoặc xin nghỉ học", Phúc nói.
Anh Vũ Anh, 52 tuổi, ở phường Long Biên có kinh nghiệm "hỏi dò các hội nhóm trên mạng xã hội" mỗi khi ra đường vào những ngày mưa lớn. Tuy nhiên, giữa hàng loạt bài đăng, anh khó xác định tuyến đường nào có thể di chuyển. Cùng một tuyến, có người báo ngập sâu, người khác lại cho biết vẫn đi bình thường. "Thông tin rất nhiều nhưng lúc cần lại không biết cái nào còn chính xác", anh nói.
Trước đây anh từng dùng HSDC Maps (bản đồ cảnh báo ngập của Công ty Thoát nước Hà Nội), nhưng cho rằng ứng dụng chủ yếu hiển thị những điểm vốn thường xuyên ngập, còn điểm phát sinh chưa được cập nhật kịp thời nên dần bỏ dùng.
Đầu tháng 9, anh Vũ Anh dùng thử tiện ích "Bản đồ mưa ngập" trên ứng dụng iHanoi. Nhưng trong trận mưa ngày 17/9, nhiều người cho biết một số nơi thực tế có mưa, ngập nhưng báo khô ráo. Sau đó, mini app này bị ẩn khỏi iHanoi chỉ sau 14 ngày ra mắt.
Với Xuân Ninh, 23 tuổi, tài xế công nghệ, nguồn cảnh báo hữu ích nhất là nghe VOV Giao thông và theo dõi nhóm chat đồng nghiệp. Khi gặp đoạn ngập, tài xế sẽ gửi vị trí và hình ảnh để người phía sau tránh.
Từ khi từng bị mắc kẹt ở một điểm chưa ai cảnh báo và phải hủy chuyến, Ninh luôn dò nhóm chat hoặc tìm xem livestream ở các điểm ngập trước khi nhận khách.
"Chỉ mong có nơi cung cấp thông tin để biết đường nào đi được, đường nào cần tránh, thay vì đến nơi mới biết", anh nói.
Hai người dắt xe bị chết máy trên đường Nguyễn Xiển trưa 30/9/2025. Ảnh: Huy Mạnh
Khoảng trống thông tin này khiến Nguyễn Đinh Mậu, kỹ sư trí tuệ nhân tạo (AI) tại Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến Nhật Bản (JAIST), tìm hướng giải quyết.
Đầu tháng 9, anh Mậu về Hà Nội đúng đợt mưa lớn. Trên đường từ Thái Hà đến Bệnh viện 19/8 thăm người thân, anh phải xắn quần lội nước ngang gối giữa dòng phương tiện chết máy. Nhận thấy các ứng dụng giao thông phổ biến giúp người dùng nhận biết ùn tắc nhưng thông tin ngập lụt chỉ nằm rải rác trên báo chí và mạng xã hội, Mậu xây dựng "Nước lên" - một website tổng hợp thông tin ngập trong khoảng 4 ngày.
Hệ thống thu thập dữ liệu từ báo chí, VOV Giao thông, nguồn khí tượng, mạng xã hội và người dùng. AI được dùng để nhận diện địa điểm, mức độ ngập và đưa lên bản đồ.
Để hạn chế tin sai hoặc hình ảnh cũ, anh Mậu cho biết hệ thống đối chiếu nhiều báo cáo tại cùng vị trí, kiểm tra với nguồn báo chí và ưu tiên dữ liệu từ cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, đơn vị chuyên môn.
Ngày 17/9, đúng đợt Hà Nội mưa lớn, anh giới thiệu website, thu hút hàng trăm nghìn người truy cập. Tuy nhiên, kỹ sư AI này thừa nhận phiên bản hiện tại mới giúp người dùng biết điểm nào đang ngập, chưa thể tự động chỉ dẫn đường tránh. Dữ liệu từ cộng đồng và mạng xã hội cũng có thể sai nên website được xác định là kênh tham khảo.
PGS TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đô thị và Phát triển Hạ tầng, cho biết việc người dân phải tự dò hỏi thông tin mỗi khi có mưa lớn cho thấy khoảng trống về dữ liệu thời gian thực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Hạn chế của các bản đồ hiện nay là thiếu cảm biến, dữ liệu giữa các đơn vị chưa đồng bộ và chưa khai thác tốt thông tin cộng đồng.
Ông Hải đề xuất Sở Xây dựng Hà Nội cần đóng vai trò xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung, tích hợp bản đồ ngập với hệ thống giao thông thông minh. Công ty Thoát nước Hà Nội cung cấp dữ liệu lượng mưa, độ sâu ngập và thời gian nước rút. Cảnh sát giao thông cần kết hợp dữ liệu ngập với hệ thống camera để cảnh báo, phân luồng từ xa.
Một bản đồ hữu ích cần cho người đi đường biết nước sâu bao nhiêu, phạm vi ngập, thông tin được cập nhật lúc nào, nước đang dâng hay rút và từng loại phương tiện có thể lưu thông hay không. Xa hơn, hệ thống cần đề xuất tuyến tránh và tiếp nhận phản ánh của người dân sau khi xác minh.
"Bản đồ ngập tĩnh chỉ báo tin khi đã muộn. Bản đồ động phải giúp người dân quyết định nên đi tiếp, dừng lại hay chọn đường khác", ông Hải nói.
Phố Thái Hà ngập nặng khiến người tham gia giao thông gặp khó khăn, hôm 17/9. Video: Huy Mạnh
Thạc sĩ AI Nguyễn Đinh Mậu cho rằng để giải bài toán thông tin ngập cần đồng thời ba yếu tố: công nghệ đủ khả năng cảnh báo sớm và tự động tìm đường tránh; dữ liệu ngập được kết nối với hệ thống giao thông, hạ tầng đô thị và sự hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ với các nền tảng cộng đồng.
Theo anh, một dự án cá nhân khó làm được điều đó nếu thiếu dữ liệu mở, API bản đồ và hạ tầng máy chủ. "Giải pháp thông tin không thay thế việc chống ngập, nhưng có thể giúp người dân biết chuyện gì đang xảy ra phía trước để lựa chọn đường đi", Mậu nói.
Song Nga
Thêm VnExpress trên Google
