Những tọa độ lửa thay đổi thế nào sau nửa thế kỷ?

Bến phà Gianh nằm ở hạ lưu sông Gianh, cách cửa biển khoảng 2 km về phía tây, trên quốc lộ 1. Trong kháng chiến chống Mỹ, bến phà nằm trên tuyến huyết mạch giao thông chi viện cho miền Nam. Năm 1964, khi Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc, cửa Gianh bị đánh phá khốc liệt. Quân và dân sử dụng hai bến phà để đưa hàng hóa qua sông.

Từ năm 1965 đến 1972, không quân và hải quân Mỹ đánh vào bến phà Gianh 2.791 trận, dội xuống hàng nghìn tấn bom đạn. Bình quân mỗi mét vuông mặt nước và mặt bến phà phải hứng chịu khoảng một tấn bom đạn.

Sau chiến tranh, bến phà tiếp tục được sử dụng để phương tiện qua lại trên quốc lộ 1. Năm 1998, cầu Gianh dài 746 m hoàn thành, xóa bỏ bến phà cuối cùng trên quốc lộ 1. Cầu có hai làn ôtô và hai làn xe thô sơ.

Đầu năm 2026, cầu Gianh được mở rộng. Cả cầu cũ và cầu mới có bề rộng nền đường 20,5 m, quy mô bốn làn xe cơ giới và hai làn xe thô sơ.

Bến phà Gianh nằm ở hạ lưu sông Gianh, cách cửa biển khoảng 2 km về phía tây, trên quốc lộ 1. Trong kháng chiến chống Mỹ, bến phà nằm trên tuyến huyết mạch giao thông chi viện cho miền Nam. Năm 1964, khi Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc, cửa Gianh bị đánh phá khốc liệt. Quân và dân sử dụng hai bến phà để đưa hàng hóa qua sông.

Từ năm 1965 đến 1972, không quân và hải quân Mỹ đánh vào bến phà Gianh 2.791 trận, dội xuống hàng nghìn tấn bom đạn. Bình quân mỗi mét vuông mặt nước và mặt bến phà phải hứng chịu khoảng một tấn bom đạn.

Sau chiến tranh, bến phà tiếp tục được sử dụng để phương tiện qua lại trên quốc lộ 1. Năm 1998, cầu Gianh dài 746 m hoàn thành, xóa bỏ bến phà cuối cùng trên quốc lộ 1. Cầu có hai làn ôtô và hai làn xe thô sơ.

Đầu năm 2026, cầu Gianh được mở rộng. Cả cầu cũ và cầu mới có bề rộng nền đường 20,5 m, quy mô bốn làn xe cơ giới và hai làn xe thô sơ.

Bến phà Gianh từng bị bom đạn đánh phá, nhà cửa đổ nát, người dân sơ tán, ruộng đồng bị cày xới. Giữa mưa bom, bão đạn, bộ đội phòng không, hải quân, dân quân tự vệ cùng các đơn vị và người dân phối hợp bảo vệ bến phà Gianh. Hai bến phà được tổ chức vượt sông luân phiên; khi một bến gặp sự cố, bến còn lại được sử dụng.

Các bến phụ cũng được xây dựng, phương án điều hành đoàn xe vượt sông được chuẩn bị từ trước. Nhờ đó, giao thông qua bến phà Gianh luôn được duy trì, kịp thời chi viện chiến trường miền Nam.

Sau 54 năm, vùng đất ven sông được người dân nuôi trồng thủy sản, nhà cửa mọc san sát.

Bến phà Gianh từng bị bom đạn đánh phá, nhà cửa đổ nát, người dân sơ tán, ruộng đồng bị cày xới. Giữa mưa bom, bão đạn, bộ đội phòng không, hải quân, dân quân tự vệ cùng các đơn vị và người dân phối hợp bảo vệ bến phà Gianh. Hai bến phà được tổ chức vượt sông luân phiên; khi một bến gặp sự cố, bến còn lại được sử dụng.

Các bến phụ cũng được xây dựng, phương án điều hành đoàn xe vượt sông được chuẩn bị từ trước. Nhờ đó, giao thông qua bến phà Gianh luôn được duy trì, kịp thời chi viện chiến trường miền Nam.

Sau 54 năm, vùng đất ven sông được người dân nuôi trồng thủy sản, nhà cửa mọc san sát.

Những chuyến xe chở hàng hóa, vũ khí từ miền Bắc chi viện cho miền Nam trong chiến tranh. Trên vị trí bến phà năm xưa, di tích lịch sử quốc gia đặc biệt bến phà Gianh được đầu tư, tôn tạo, trở thành công viên tưởng niệm, tri ân những người đã anh dũng ngã xuống để bảo vệ quê hương, đất nước.

Những chuyến xe chở hàng hóa, vũ khí từ miền Bắc chi viện cho miền Nam trong chiến tranh. Trên vị trí bến phà năm xưa, di tích lịch sử quốc gia đặc biệt bến phà Gianh được đầu tư, tôn tạo, trở thành công viên tưởng niệm, tri ân những người đã anh dũng ngã xuống để bảo vệ quê hương, đất nước.

Phà chuyển hàng đến bờ, sau đó hàng được đưa lên xe tải vào tiền tuyến. Trong 8 năm chiến tranh phá hoại, địch phá hủy 47 chiếc phà, 39 canô; hàng chục lán trại, nhà làm việc bị đốt cháy, phá hỏng. 78 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, 158 lượt cán bộ, chiến sĩ bị thương khi làm nhiệm vụ.

Năm 1998, bến phà Gianh được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia. Nay, cầu Gianh được xây dựng, ôtô đi qua mất khoảng hai phút.

Phà chuyển hàng đến bờ, sau đó hàng được đưa lên xe tải vào tiền tuyến. Trong 8 năm chiến tranh phá hoại, địch phá hủy 47 chiếc phà, 39 canô; hàng chục lán trại, nhà làm việc bị đốt cháy, phá hỏng. 78 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, 158 lượt cán bộ, chiến sĩ bị thương khi làm nhiệm vụ.

Năm 1998, bến phà Gianh được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia. Nay, cầu Gianh được xây dựng, ôtô đi qua mất khoảng hai phút.

Phà Quán Hàu trên sông Nhật Lệ, xã Quảng Ninh, được thực dân Pháp xây dựng năm 1886. Trong kháng chiến chống Mỹ, bến phà là yết hầu và cầu nối giao thông đặc biệt quan trọng trên quốc lộ 1. Nơi đây bị bom đạn Mỹ đánh phá suốt ngày đêm nhằm ngăn chặn tuyến tiếp tế từ miền Bắc vào các chiến trường.

Mỗi ngày, quân và dân đưa hàng hóa, vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Hiện bến phà được thay thế bằng hai cây cầu bốn làn đường nối hai bờ sông Nhật Lệ.

Phà Quán Hàu trên sông Nhật Lệ, xã Quảng Ninh, được thực dân Pháp xây dựng năm 1886. Trong kháng chiến chống Mỹ, bến phà là yết hầu và cầu nối giao thông đặc biệt quan trọng trên quốc lộ 1. Nơi đây bị bom đạn Mỹ đánh phá suốt ngày đêm nhằm ngăn chặn tuyến tiếp tế từ miền Bắc vào các chiến trường.

Mỗi ngày, quân và dân đưa hàng hóa, vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Hiện bến phà được thay thế bằng hai cây cầu bốn làn đường nối hai bờ sông Nhật Lệ.

Bến phà Long Đại nằm trên đường Hồ Chí Minh nhánh đông, xã Trường Ninh là cầu nối giao thông quan trọng trên tuyến đường 15 giữa hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam và nước bạn Lào, Campuchia. Trong kháng chiến chống Mỹ, nơi đây là một trong những túi bom, thường xuyên hứng chịu các đợt đánh phá.

Hiện vị trí bến phà năm xưa có cầu Long Đại trên cao tốc Bắc Nam, cầu đường sắt và cầu Long Đại trên đường Hồ Chí Minh nhánh đông.

Bến phà Long Đại nằm trên đường Hồ Chí Minh nhánh đông, xã Trường Ninh là cầu nối giao thông quan trọng trên tuyến đường 15 giữa hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam và nước bạn Lào, Campuchia. Trong kháng chiến chống Mỹ, nơi đây là một trong những túi bom, thường xuyên hứng chịu các đợt đánh phá.

Hiện vị trí bến phà năm xưa có cầu Long Đại trên cao tốc Bắc Nam, cầu đường sắt và cầu Long Đại trên đường Hồ Chí Minh nhánh đông.

Bến Long Đại, được gọi là Long Đầu, cửa tử vì bom đạn Mỹ đánh phá cả ngày lẫn đêm. Riêng tháng 3/1968, địch đánh 38 lần, thả 112 quả bom; tháng 4 đánh 60 lần, thả 348 quả bom. Sau mỗi đợt đánh phá, cán bộ, chiến sĩ lập tức cứu người, hàng hóa, khí tài và khôi phục bến để tiếp tục bảo đảm giao thông.

Bến Long Đại, được gọi là Long Đầu, cửa tử vì bom đạn Mỹ đánh phá cả ngày lẫn đêm. Riêng tháng 3/1968, địch đánh 38 lần, thả 112 quả bom; tháng 4 đánh 60 lần, thả 348 quả bom. Sau mỗi đợt đánh phá, cán bộ, chiến sĩ lập tức cứu người, hàng hóa, khí tài và khôi phục bến để tiếp tục bảo đảm giao thông.

Năm 1973, sau Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, phà Quán Hàu không còn bị bắn phá. Phà tiếp tục thực hiện sứ mệnh đưa xe và người qua sông Nhật Lệ.

Thập niên 1980 thế kỷ trược, cây cầu bêtông được xây dựng. Năm 2020, cầu Quán Hàu 549 m, rộng 12 m đưa vào sử dụng, cầu cũ dừng hoạt động và được phá dỡ một nửa để tàu thuyền qua lại, một nửa giữ lại.

Năm 1973, sau Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, phà Quán Hàu không còn bị bắn phá. Phà tiếp tục thực hiện sứ mệnh đưa xe và người qua sông Nhật Lệ.

Thập niên 1980 thế kỷ trược, cây cầu bêtông được xây dựng. Năm 2020, cầu Quán Hàu 549 m, rộng 12 m đưa vào sử dụng, cầu cũ dừng hoạt động và được phá dỡ một nửa để tàu thuyền qua lại, một nửa giữ lại.

Bến phà Xuân Sơn trên sông Son, xã Phong Nha, nằm trên đường 15, từng là một trong những bến phà huyết mạch trên tuyến vận tải tiếp tế, chi viện chiến lược cho chiến trường miền Nam.

Năm 1965, cùng với sự ra đời của đường 20 Quyết Thắng, bến phà Xuân Sơn chính thức hoạt động, đưa người và xe sang sông, bảo đảm các hướng chi viện từ đường 12, đường 15 vượt khẩu cùng đường 20 Quyết Thắng.

Phà 18 tấn kéo bằng tay thông hai bến Xuân Sơn - Phong Nha, đưa người và xe sang sông chi viện chiến trường miền Nam. Nơi đây trở thành trọng điểm đánh phá khốc liệt, một tọa độ lửa trong kháng chiến chống Mỹ.

Ước tính mỗi ngày có 12-16 tốp máy bay bắn phá bến phà. Trên đoạn sông Son từ bến Xuân Sơn vào cửa động Phong Nha, dài chưa đầy 5 km, có lúc địch thả 60-80 quả bom. Hai bên bến phà bị bắn phá tan hoang, xơ xác.

Sau Hiệp định Paris, bến phà tiếp tục được sử dụng để đưa người và xe qua sông trên đường 15. Đầu những năm 2000, cầu Xuân Sơn trên đường Hồ Chí Minh nhánh đông hoàn thành, nối hai bờ sông Son, bến phà Xuân Sơn kết thúc nhiệm vụ và vai trò lịch sử.

Bến phà Xuân Sơn trên sông Son, xã Phong Nha, nằm trên đường 15, từng là một trong những bến phà huyết mạch trên tuyến vận tải tiếp tế, chi viện chiến lược cho chiến trường miền Nam.

Năm 1965, cùng với sự ra đời của đường 20 Quyết Thắng, bến phà Xuân Sơn chính thức hoạt động, đưa người và xe sang sông, bảo đảm các hướng chi viện từ đường 12, đường 15 vượt khẩu cùng đường 20 Quyết Thắng.

Phà 18 tấn kéo bằng tay thông hai bến Xuân Sơn - Phong Nha, đưa người và xe sang sông chi viện chiến trường miền Nam. Nơi đây trở thành trọng điểm đánh phá khốc liệt, một tọa độ lửa trong kháng chiến chống Mỹ.

Ước tính mỗi ngày có 12-16 tốp máy bay bắn phá bến phà. Trên đoạn sông Son từ bến Xuân Sơn vào cửa động Phong Nha, dài chưa đầy 5 km, có lúc địch thả 60-80 quả bom. Hai bên bến phà bị bắn phá tan hoang, xơ xác.

Sau Hiệp định Paris, bến phà tiếp tục được sử dụng để đưa người và xe qua sông trên đường 15. Đầu những năm 2000, cầu Xuân Sơn trên đường Hồ Chí Minh nhánh đông hoàn thành, nối hai bờ sông Son, bến phà Xuân Sơn kết thúc nhiệm vụ và vai trò lịch sử.

Năm 1986, bến phà Xuân Sơn được xếp hạng di tích quốc gia. Hiện di tích được tôn tạo khá khang trang, gồm nhà bia tưởng niệm, hệ thống hàng rào khuôn viên, khu vực bến phà và bia đài chiến thắng. Di tích gắn với tuyến du lịch hoài niệm chiến trường xưa và tuyến du lịch vườn Phong Nha - Kẻ Bàng, thu hút du khách trong và ngoài tỉnh cùng khách quốc tế.

Năm 1986, bến phà Xuân Sơn được xếp hạng di tích quốc gia. Hiện di tích được tôn tạo khá khang trang, gồm nhà bia tưởng niệm, hệ thống hàng rào khuôn viên, khu vực bến phà và bia đài chiến thắng. Di tích gắn với tuyến du lịch hoài niệm chiến trường xưa và tuyến du lịch vườn Phong Nha - Kẻ Bàng, thu hút du khách trong và ngoài tỉnh cùng khách quốc tế.

Đài tưởng niệm 16 thanh niên xung phong hy sinh tại bến phà Long Đại 2 được thiết kế hình 16 bông lúa, nằm phía bắc cầu Long Đại, đường cao tốc Bắc Nam. Ngày 19/9/1972, khi các chiến sĩ đơn vị C130 đang làm nhiệm vụ vận chuyển hàng tại bến phà, máy bay Mỹ ném bom khiến 16 người hy sinh.

Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn - bến phà Long Đại tưởng nhớ các anh hùng, liệt sĩ. Đền được xây dựng phía bắc cầu Long Đại, đường Hồ Chí Minh nhánh đông là một trong những điểm tham quan, địa chỉ đỏ trong các chương trình hướng về nguồn, nghĩa tình Trường Sơn.