Căn cứ Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015, trường hợp người chết không để lại di chúc thì di sản được chia theo pháp luật; và di sản thừa kế sẽ được chia đều cho những người thừa kế theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Theo tôi, trước hết anh nên chủ động trao đổi thẳng thắn với hai chị gái, trình bày rõ hoàn cảnh thực tế trong suốt thời gian mẹ bị bệnh nặng phải nằm một chỗ. Cụ thể, anh là người trực tiếp chăm sóc mẹ trong thời gian dài, phải bỏ nhiều công sức, chi phí, đồng thời còn phải nghỉ việc, giảm thu nhập để có thời gian lo cho mẹ. Việc trao đổi này nhằm giúp các chị hiểu rõ và cùng nhau thỏa thuận phương án chia di sản thừa kế vừa bảo đảm đúng quy định pháp luật, vừa phù hợp với tình nghĩa gia đình và bảo đảm sự công bằng trên thực tế.
Chẳng hạn, ba chị em có thể thống nhất xác định giá trị căn nhà là 2,1 tỷ đồng; đồng thời ghi nhận công sức, chi phí hợp lý mà anh đã bỏ ra để chăm sóc mẹ trong thời gian bà lâm bệnh là 1,2 tỷ đồng. Khi đó, phần giá trị còn lại của di sản là 900 triệu đồng (2,1 tỷ đồng trừ 1,2 tỷ đồng) sẽ được chia đều cho ba chị em, mỗi người được hưởng 300 triệu đồng. Anh tiếp tục được ở lại căn nhà và có trách nhiệm thanh toán cho mỗi chị số tiền 300 triệu đồng theo thỏa thuận.
Trường hợp các bên không thể đạt được thỏa thuận về việc phân chia di sản thừa kế, mỗi người đều có quyền khởi kiện yêu cầu tòa án có thẩm quyền giải quyết theo quy định pháp luật.
Trong trường hợp này, anh cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu, chứng cứ liên quan, cũng như người làm chứng (nếu có) để chứng minh việc anh là người trực tiếp chăm sóc mẹ trong thời gian bà bệnh nặng. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để tòa án xem xét, đánh giá toàn diện và đưa ra phán quyết thấu tình đạt lý.
Luật sư Phạm Thanh Hữu
Đoàn luật sư TP HCM