Mô hình thương mại điện tử khám phá giúp hàng Việt 'xuất ngoại'

Mô hình thương mại điện tử khám phá (discovery commerce) của TikTok Shop có thể giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ xuất khẩu online nhờ kể câu chuyện thương hiệu qua nội dung, livestream.

Đầu tháng 9, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phối hợp TikTok Shop công bố sáng kiến Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh, với sự đồng hành của Vụ Phát triển thị trường nước ngoài. Chương trình nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực xuất khẩu trực tuyến và vươn ra thị trường toàn cầu qua mô hình thương mại điện tử khám phá.

Trong khuôn khổ sự kiện, đại diện cơ quan quản lý và phía doanh nghiệp lần lượt đề cập sự cần thiết của sáng kiến lẫn mô hình. Các chuyên gia cho biết xuất khẩu B2B qua kênh truyền thống có hạn chế nhất định như phụ thuộc nhà nhập khẩu, chi phí trung gian cao, dẫn đến rủi ro tập trung quá lớn vào một số thị trường hoặc đối tác nhất định.

Trong bối cảnh ấy, xuất khẩu trực tuyến "lên ngôi", có thể giúp doanh nghiệp đưa sản phẩm đến người dùng cuối trên toàn cầu chỉ nhờ tương tác qua điện thoại. Quy mô thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới cũng được dự đoán có thể tăng từ mức 800 tỷ USD hiện tại lên 2.000 tỷ USD vào 2030.

Số liệu từ Bộ Công thương cho thấy dư địa để chuyển đổi, gia tăng đóng góp của xuất khẩu trực tuyến còn rất lớn. Hồi tháng 4, Chính phủ phê duyệt đề án "Vươn ra thị trường toàn cầu giai đoạn 2026-2030", khích lệ doanh nghiệp tiếp cận người dùng quốc tế qua nhiều phương thức, nhất là xuất khẩu trực tuyến. Tuy nhiên để thành công, mỗi đơn vị cần có cách tiếp cận sáng tạo, hoàn thiện năng lực số.

Đầu tiên là bài toán thương hiệu. Đại diện TikTok Shop phân tích dù được đánh giá cao về năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm, chưa nhiều doanh nghiệp Việt "xuất ngoại" bằng thương hiệu của mình và cộng đồng quốc tế nhận biết rộng rãi.

Thực tế, những đơn vị buôn bán nhỏ muốn lên sàn ngoại càng gặp thử thách lớn hơn, bởi sự hiện diện không đồng nghĩa khả năng "ra đơn". "Người mua từ thị trường xa lạ không có khái niệm về sự tồn tại của sản phẩm, thương hiệu đó để tìm kiếm, sử dụng", phía nền tảng lý giải.

Bà Hương Đoàn, Giám đốc Kinh doanh cấp cao OnPoint, đơn vị đồng hành các nhà bán hàng trên TikTok Shop Mỹ, đánh giá hàng Việt có nhiều lợi thế nhưng không nên nhầm lẫn giữa "có sản phẩm tốt" là có thể bán được. "Hàng tốt vẫn cần câu chuyện hay phía sau để kể," bà lưu ý.

Từ thực tế ấy, các bên chỉ ra đây là lúc mô hình thương mại điện tử khám phá (discovery commerce) của TikTok Shop phát huy ưu điểm. Thay vì chờ người mua tìm kiếm, mô hình mới giúp sản phẩm được lan tỏa qua video ngắn hay những buổi livestream, thúc đẩy nhu cầu mua sắm.

Bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội và Hợp tác chiến lược TikTok Shop, nhận định trước sự phát triển nhanh của mô hình discovery commerce, doanh nghiệp trong nước có thể tích lũy thêm năng lực xây dựng nội dung, livestream, hợp tác nhà sáng tạo, từ đó tăng tương tác với người tiêu dùng và chuyển đổi doanh số.

Về phía doanh nghiệp, gia nhập TikTok Shop Mỹ từ tháng 5, Vifon áp dụng mô hình mới và bán hơn 25.700 sản phẩm đủ loại, trong đó có miến cua. Ông Nguyễn Anh Hào, Trưởng bộ phận thương mại điện tử thị trường Mỹ Vifon, chỉ ra: "Nội dung trên TikTok giúp nhiều người biết sợi miến khác với sợi mì ra sao và vị thế nào, từ đó thúc đẩy doanh số".

Tương tự, khi tiếp cận thị trường bán lẻ trực tuyến Trung Quốc, từ tháng 10/2025 đến tháng 2, Mvot bán hơn 6.000 trái sầu riêng đông lạnh. Bà Trần Thị Đan Thanh, Tổng giám đốc Mvot cho biết thành quả trên nhờ quá trình đầu tư bài bản từ vùng trồng, chuẩn GACC đến bao bì, củng cố câu chuyện thương hiệu qua các buổi mời dùng thử, livestream của KOL/KOC sở tại.

Ngoài ra, các đại diện doanh nghiệp cũng đồng tình "thương mại điện tử khám phá có tính tương tác cao". Từ bình luận trên video hay trao đổi trực tuyến trong livestream, phản hồi khách hàng được ghi nhận và tiếp thu nhanh, giúp rút ngắn quá trình tìm hiểu thị trường, phát triển và tinh chỉnh sản phẩm.

Tuy nhiên, để mô hình discovery commerce phát huy hiệu quả, doanh nghiệp cần chuẩn bị đủ năng lực số, tuân thủ bộ tiêu chí kỹ thuật, bài toán quản trị logistics. Các mặt hàng trên kênh này vẫn phải đáp ứng chất lượng, quy trình pháp lý khi xuất khẩu như thông thường.

Ở góc độ quản trị chuỗi cung ứng, ông Nguyễn Tấn Đạt, Tổng giám đốc Fado, cho rằng thương mại điện tử khám phá có tính bùng nổ cao và nhanh. Một phiên livestream có thể lên đến hàng chục nghìn đơn hàng, đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn bị sẵn phương án, quy trình để vận hành, xử lý logistics.

"Chỉ khi chuẩn bị kỹ mọi khâu, doanh nghiệp mới có thể mang lại trải nghiệm mua sắm tốt nhất cho khách", ông Tấn Đạt nói. Trước đó, Fado có kinh nghiệm xuất khẩu trực tuyến hơn 143.000 quả dừa trọc, dừa kim cương sang Trung Quốc, tính riêng giai đoạn tháng 11/2025 đến 7/2026.

Năm nay, TikTok Shop đặt mục tiêu đào tạo xuất khẩu số cho 500 doanh nghiệp và tư vấn 1:1 cho 50 đơn vị có mức độ sẵn sàng cao, đồng thời hỗ trợ ít nhất 10 công ty đạt 1.000 đơn hàng quốc tế đầu tiên qua thương mại điện tử khám phá.

Đến 2028, sáng kiến hướng tới đào tạo 2.000 đơn vị, từng bước hình thành nhóm doanh nghiệp Việt có khả năng phát triển quốc tế bền vững, từ xây dựng nội dung, hợp tác nhà sáng tạo, vận hành đến xây dựng thương hiệu tại thị trường quốc tế.

Hiếu Châu