Lý do tôi lần lượt chặt cây trứng cá, sa kê, bàng tỏa bóng mát trước nhà

Tôi từng trồng trứng cá, sa kê rồi bàng, cuối cùng phải dùng mái bạt để che nắng.

Lúc mới xây nhà xong, xung quanh nhà tôi vẫn là những bãi đất trống, trước cửa nắng hắt vào gay gắt. Muốn có bóng mát, tôi quyết định bứng ba cây trứng cá mọc hoang ở địa phương về trồng.

Cây lớn nhanh như thổi, chẳng mấy chốc đã xanh um, che bớt nắng cho căn nhà. Tôi từng nghĩ mình đã chọn đúng loại cây, vừa dễ trồng, vừa nhanh có bóng mát, lại chẳng tốn một đồng tiền nào.

Nhưng chỉ ba cây trứng cá mà sáng chiều, ngày nào tôi cũng phải quét lá. Đến mùa quả chín, trái rụng đầy sân, bị giẫm nát, vừa bẩn vừa khó dọn. Cuối cùng, tôi quyết định chặt bỏ cả ba cây, chuyển sang trồng sa kê với hy vọng có bóng mát mà đỡ vất vả hơn.

Nào ngờ, chưa kịp thưởng thức món sa kê chiên do cây nhà trồng, tôi đã phải đau đầu vì lá cây bản to, rụng xuống làm nghẹt cống, tắc máng xối. Trái sa kê to, hay rụng bất chợt xuống gây giật mình. Thế là sa kê cũng bị đốn bỏ.

Tôi lại thử trồng bàng, nghĩ rằng đây là loại cây quen thuộc, tán rộng, có thể che nắng tốt. Nhưng cây bàng cũng có cái phiền riêng, nhất là sâu róm xuất hiện, nhà có trẻ em khiến tôi phải dè chừng.

Sau vài lần thay cây, tôi đành chọn giải pháp làm mái che bằng bạt, chỉ giữ lại những chậu cây cảnh nhỏ để trang trí. Từ mong muốn có một khoảng sân xanh mát, cuối cùng tôi lại quay về với cách che nắng ít phải chăm sóc nhất.

Chuyện trồng cây trong khuôn viên nhà mình khiến tôi nghĩ đến việc trồng cây xanh ở đô thị. Một cái cây có thể mang lại bóng mát, làm dịu không khí và giúp đường phố dễ chịu hơn, nhưng cũng có thể kéo theo những bất tiện như rụng lá, rụng quả, sâu bệnh, rễ làm ảnh hưởng đến công trình hoặc cành gãy khi mưa bão.

Loại cây phù hợp với người này chưa chắc đã được người khác yêu thích. Ngay cả một loài cây đẹp, có hương thơm cũng có thể trở thành nỗi khó chịu với những người nhạy cảm với mùi.

Cứ đến mùa hoa sữa, câu chuyện lại xuất hiện. Người thích thì cho rằng hương hoa gợi nhớ một góc phố, một mùa trong năm; người không chịu được mùi lại cảm thấy ngột ngạt, nhất là khi cây được trồng dày đặc gần nhà ở.

Cùng một hàng cây, có người muốn giữ lại vì vẻ đẹp và ký ức trong văn nghệ, có người mong chặt bỏ vì mùi quá nồng. Nếu chỉ hỏi ai thích hay không thích một loại cây, có lẽ sẽ rất khó tìm được tiếng nói chung.

Ngay trong phạm vi một căn nhà, tôi đã phải thử đến ba loại cây rồi mới nhận ra mỗi lựa chọn đều có mặt được và chưa được. Cây trứng cá nhanh lớn nhưng quả rụng nhiều; sa kê có tán lá rộng nhưng lá rụng gây phiền toái; cây bàng cho bóng mát nhưng cũng có những vấn đề riêng.

Nếu trồng cây trong khuôn viên nhỏ còn phải cân nhắc đến công sức dọn dẹp, hệ thống thoát nước và sinh hoạt của gia đình, thì cây xanh đô thị càng cần được tính toán kỹ hơn.

Theo tôi, quy hoạch cây xanh không nên chỉ dựa vào việc cây có đẹp, có thơm hay lớn nhanh hay không. Cần tính đến đặc điểm sinh trưởng, bộ rễ, độ rộng của tán, khả năng thích nghi với môi trường đô thị, mức độ rụng lá và quả, nguy cơ sâu bệnh, cũng như khoảng cách với nhà ở, đường dây điện, cống thoát nước.

Việc đa dạng hóa chủng loại cây cũng cần được cân nhắc để tránh tình trạng một loài cây được trồng quá nhiều trên cùng tuyến phố, theo kiểu tránh "để trứng vào một giỏ".

Tôi nghĩ tóm lại, không nên tìm một loại cây làm hài lòng tất cả, mà là chọn những loại cây phù hợp với từng không gian, giảm tối đa bất tiện và giữ được lợi ích lâu dài cho cộng đồng.

Thanh Hùng