“Well, it worked” - “Nó hoạt động rồi”, đó là những lời đầu tiên của Elon Musk sau khi chiếc Tesla Roadster bật khỏi đường dốc, xoay giữa không trung rồi tiếp đất thành công, trong buổi công bố tại Texas hôm 15/10.
Màn trình diễn khiến cả thế giới kinh ngạc.
William Li, nhà sáng lập kiêm CEO NIO - hãng xe điện Trung Quốc viết: “Thật ấn tượng. Cái này đúng là chúng tôi chưa có”. Còn He Xiaopeng, Chủ tịch kiêm CEO hãng xe điện XPeng, gọi Roadster là “một kiểu xe bay rất ngầu”.
Để có được giây phút này, Elon Musk đã mất khoảng 8 năm.
“Khi đề xuất ý tưởng này với đội ngũ, tôi đã tự hỏi: liệu mình có điên không? Có thể. Nhưng tôi có điên không? Không, tôi hoàn toàn tỉnh táo.”
Vậy một ý tưởng từng bị coi là trò đùa điên rồ rốt cuộc đã thành hình như thế nào?
Bạn đang nghe VnExpress hôm nay được xuất bản vào sáng thứ 2, thứ 4, thứ 6 hàng tuần.
Và trong tập podcast hôm nay chúng ta sẽ đi qua những nội dung sau:
- Đầu tiên là những điểm ấn tượng của màn ra mắt của Tesla Roadster
- Phần 2: Hành trình 8 năm thử nghiệm, hoài nghi và những ván cược của Elon Musk.
- Cuối cùng là triển vọng thương mại của Roadster trong hai năm tới ra sao?
Giờ thì cùng trở lại với thời điểm 20 giờ, ngày 15/10/2026 tại McGregor (Texas).
Chiếc Tesla Roadster xuất hiện với thiết kế kiểu thể thao hai chỗ ngồi, màu trắng xoay mình trên không rồi hạ cánh sau khi bay qua hàng loạt ô tô.
Roadster tăng tốc từ 0 lên gần 100 km/h chỉ trong chưa đến 1 giây, chính xác là 0.81 giây. Nó có thể đạt tốc độ tối đa hơn 370 km/h và đi được hơn 480 km sau mỗi lần sạc.
Ngay cả Elon Musk cũng biết khán giả có thể không tin cảnh chiếc Roadster bay là thật. Ông nói cần có người chứng kiến trực tiếp để xác nhận đó không phải AI.
Chỉ vài giờ sau, báo chí thế giới bùng nổ. Hàng loạt các dòng tít như: “Tesla Roadster 2 đã xuất hiện và nó bay”; “Elon Musk vừa trình làng một chiếc Tesla Roadster biết bay”.
Sam Altman, Tổng giám đốc OpenAI, trên mạng xã hội X, viết: "Wow, chiếc Roadster mới trông thật ấn tượng. Làm tốt lắm, @elonmusk".
Theo Bloomberg, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng gọi mẫu xe này là "rất ấn tượng". Còn Thống đốc bang Florida Ron DeSantis thốt lên lời khen trên mạng xã hội.
Clip chiếc Tesla Roadster “bay” được Elon Musk đăng lại trên X đã đạt 47 triệu lượt xem sau 24 giờ.
Sawyer Merritt, nhà đầu tư và người hâm mộ Tesla có mặt tại sự kiện, gọi đây là màn trình diễn sản phẩm “điên rồ nhất” ông từng chứng kiến. YouTuber công nghệ Marques Brownlee còn đặt câu hỏi liệu các tuyên bố về chiếc xe có phải trò đùa.
Cơn sốt mang tên Tesla Roadster nhanh chóng khiến nhiều người đặt ra câu hỏi Elon Musk và đội ngũ của ông đã làm thế nào để biến ý tưởng được cho là điên rồ thành hiện thực?
Ít ai biết rằng chính Musk từng tỏ ra dè dặt với viễn cảnh ôtô bay. Năm 2014, tại hội nghị dành cho giới lãnh đạo công nghệ và kinh doanh do tạp chí Vanity Fair tổ chức, ông nói nếu bầu trời đầy xe, cảnh quan sẽ thay đổi, tiếng ồn tăng lên và nguy cơ vật thể rơi xuống đầu người cũng lớn hơn.
Nhưng 4 năm sau - tức là 2018, Musk bắt đầu hé lộ “gói SpaceX” cho mẫu xe với khoảng 10 động cơ đẩy nhỏ bố trí quanh thân, ban đầu để tăng khả năng tăng tốc, phanh và vào cua. Ông nói chúng có thể giúp xe bay lên.
Thời điểm đó, báo chí cũng một phen điên đảo. Phóng viên của Electrek - trang tin chuyên về xe điện, công nghệ xanh hỏi thẳng Musk liệu ông có đang đùa. Engadget - một trang tin khác chuyên về công nghệ gọi ý tưởng là vô lý và đặt câu hỏi xe có được chạy ngoài đường không, hệ thống dùng được bao nhiêu lần, nạp lại ra sao. Cây bút chuyên về ôtô Jason Torchinsky của Jalopnik - trang tin chuyên về ôtô và ngành công nghiệp xe - còn nghi ngờ khí nén có đủ lực để thắng ma sát của lốp với mặt đường hay không, đồng thời cảnh báo luồng khí phụt ra có thể ảnh hưởng người và xe bên cạnh. Ông cho rằng xe có thể nảy lên, nhưng để bay thì chưa thuyết phục.
Bất chấp những hoài nghi này, 6 tháng sau, khi trả lời một người dùng mạng xã hội so sánh Roadster với cỗ máy thời gian bay lơ lửng trong phim Back to the Future, Musk nói: "Roadster mới sẽ làm được điều tương tự". Marques Brownlee - YouTuber chuyên đánh giá công nghệ hỏi: “Ông không nói đùa chứ?” Musk đáp: “Không”, rồi mô tả hệ thống đẩy khí lạnh và bình khí áp suất cao đặt phía sau xe.
Giờ chúng ta đi sâu hơn và tiến trình này
Theo The Information, Tesla từng cân nhắc tận dụng nền tảng Model S Plaid nghĩa là kỹ sư tháo xe để nghiên cứu kết cấu và các bộ phận có thể dùng lại. Một nhóm khác đề xuất làm xe gần như từ đầu, với kết cấu sợi carbon siêu nhẹ. Và Musk chọn hướng thiết kế mới hoàn toàn.
Để thực hiện được giấc mơ xe bay, Tesla tuyển kỹ sư từng làm tại các hãng xe Italy, trong đó có Stefan Nothdurfter, cựu lãnh đạo kỹ thuật của Lamborghini.
Musk cũng trực tiếp dự các buổi đánh giá thiết kế. Theo những nguồn nội bộ mà The Information phỏng vấn, có giai đoạn ông gặp đội phát triển hàng tháng, thậm chí hàng tuần. Ông muốn Roadster khác thường hơn nữa, và yêu cầu cuối cùng là chiếc xe phải bay được. Với các kỹ sư, đó là bài toán khác hẳn việc làm một chiếc siêu xe chạy nhanh, tức là xe phải tạo lực nâng, giữ thăng bằng và kiểm soát được chuyển động khi rời mặt đất.
Vậy Tesla xử lý bài toán này như thế nào?
Theo The Information, Tesla ghép hai hệ thống. Bốn quạt gầm hút xe áp sát bề mặt, tạo lực bám để xe leo dốc dựng đứng hoặc chạy lộn ngược. Còn để bật lên, điều chỉnh hướng và giảm lực khi hạ xuống, xe dùng các vòi phun khí lạnh, lấy khí nitơ nén từ bình làm lực đẩy.
Năm 2024, Tesla bắt đầu phối hợp chặt hơn với các kỹ sư thuộc chương trình tên lửa Starship của SpaceX. Một trong số đó là Bill Riley, lãnh đạo kỹ thuật Starship, từng làm tại Ford và General Motors. Tuy nhiên, The Information cho biết chỉ một nhóm nhỏ kỹ sư SpaceX tham gia bên cạnh công việc chính; phần lớn thiết kế và tích hợp hệ thống vẫn do Tesla đảm nhận.
Thế nhưng, chính vào thời điểm này, dự án gặp biến cố phải chững lại.
Theo Business Insider, sau đợt cắt giảm nhân sự tháng 4, công việc Roadster phần lớn bị tạm dừng; David Zhang, người quản lý chương trình, rời công ty vào tháng 7. Đến tháng 10, Musk xác nhận dự án vẫn tiếp tục nhưng phải xếp sau những việc ông cho là có tác động lớn hơn.
Phải đến mùa hè năm 2025, Tesla mới tăng tốc trở lại, tuyển ít nhất 5 kỹ sư tại California làm việc với các nguyên mẫu khí động học. Cuối năm ngoái, Musk nói trên podcast Joe Rogan rằng Tesla hy vọng trình diễn Roadster trước khi năm kết thúc và gọi đây là ứng viên cho một trong những màn ra mắt đáng nhớ nhất. Tất nhiên, mốc thời gian này bị lỡ cho đến ngày 15.10 vừa qua.
Trước buổi trình diễn chính thức, vào cuối tháng 4, Musk bí mật xem phiên bản thử nghiệm đầu tiên. Dự án khi ấy mang tên nội bộ A71, lấy cảm hứng từ máy bay trinh sát SR-71 Blackbird.
Và rồi, đúng 8 giờ tối ngày 15 tháng 10 vừa qua, cỗ máy A71 chính thức thực hiện cú nhảy lịch sử trước hàng nghìn ánh mắt kinh ngạc.
Musk đã mất 8 năm để biến một chiếc ô tô điện rời mặt đất thành công và đặc mục tiêu đưa vào sản xuất thương mại vào năm 2028.
Trên trang chủ của Tesla tại Mỹ niêm yết phí đặt cọc cho 3 bản xe Roadster từ 50.000 USD cho bản Performance và 250.000 USD cho bản Thrust có bộ đẩy hỗ trợ tăng tốc. Riêng bản Rocket có khả năng bay chỉ dành cho khách được mời. Hãng vẫn chưa công bố giá bán chính thức.
Từ một ý tưởng bị nghi ngờ là trò đùa công nghệ, Musk đã chứng minh được nó có thể bay. Nhưng khả năng thương mại hoá của loại xe này thế nào?
Theo CnEVPost, phiên bản Rocket có khả năng bay chỉ dành cho khách được mời và chưa được phép sử dụng trên đường công cộng.
Ngay cả việc cất lên khỏi mặt đất cũng đặt ra câu hỏi về quy định. Tạp chí công nghệ WIRED dẫn lời Scott Miller, giảng viên chương trình Hàng không và Công nghệ tại Đại học bang San José, rằng việc Roadster rời mặt đất sẽ kéo theo nhiều vấn đề pháp lý. Phát ngôn viên Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) nói với WIRED rằng chiếc Tesla này không thuộc định nghĩa máy bay của FAA; tuy nhiên, các chuyên gia được bài báo phỏng vấn vẫn cho rằng hoạt động bay và cất hạ cánh cần được làm rõ theo quy định hàng không và địa phương.
Seth Goldstein, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu đầu tư Morningstar nhận định rằng Roadster có thể trở thành mẫu xe đại diện cho những công nghệ và năng lực kỹ thuật tốt nhất của Tesla, giúp tạo sức hút cho thương hiệu. Tuy nhiên, ông dự báo ngay cả khi sản xuất tăng tốc, lượng giao xe của cả dòng Roadster vẫn dưới 2.000 chiếc mỗi năm.
Chris Rosales, cây bút chuyên đánh giá ôtô của trang Edmunds, trực tiếp có mặt tại sự kiện, đặt câu hỏi: chiếc xe biểu diễn có giống chiếc khách hàng sẽ nhận hay không? Khi quan sát ba chiếc Roadster tại hiện trường, ông nhận thấy chúng có mức độ hoàn thiện khác nhau. Theo Rosales, Tesla đã cho thấy dấu hiệu phát triển sản phẩm nghiêm túc, nhưng chưa thể lấy khả năng của chiếc xe biểu diễn để kết luận về xe thương mại.
“Nếu Peter muốn có một chiếc xe bay, chúng ta nên làm để ông ấy có thể mua được.”
Musk nói câu này vào cuối năm 2025 trong podcast của Joe Rogan. Một năm sau, chiếc Roadster đã thực sự rời mặt đất. Vậy là còn 2 năm để ông đưa nó từ sàn diễn ra các showroom thương mại. Liệu một lần nữa Musk có biến điều không tưởng thành sự thật?
