Tại phiên trọng thể Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ 14 sáng 4/6, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã chuyển tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ 5 nhóm kiến nghị được tổng hợp từ hàng chục nghìn ý kiến của đoàn viên, người lao động trên cả nước.
Trong đó, tổ chức công đoàn đề nghị Quốc hội sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động năm 2019 cho phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Một trong những nội dung đề xuất là bổ sung 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh, cho phép người lao động nghỉ từ ngày 2 đến 5/9 để có điều kiện đưa con đến trường trong ngày khai giảng.
Đề xuất này đã nhiều lần được công đoàn đưa ra. Tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ 13 năm 2023, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng từng kiến nghị tăng thêm 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh nhằm tạo thêm thời gian nghỉ ngơi cho người lao động và hỗ trợ các gia đình có con bước vào năm học mới.
Trong quá trình sửa đổi Bộ luật Lao động năm 2019, tổ chức công đoàn đề xuất tăng thêm 3 ngày nghỉ lễ dịp Quốc khánh. Tuy nhiên, khi luật được thông qua, số ngày nghỉ chính thức chỉ tăng thêm một ngày, được bố trí trước hoặc sau ngày 2/9 tùy từng năm theo quyết định của Chính phủ.
Năm 2023, công đoàn tiếp tục theo đuổi mục tiêu này với lý do nhiều lao động làm việc theo ca kíp, trực tiếp sản xuất khó có điều kiện đưa con đến trường trong ngày khai giảng.
780 đại biểu đại diện cho hơn 10 triệu đoàn viên lao động cả nước dự Đại hội Công đoàn lần thứ 14, từ ngày 3 đến 5/6 tại Hà Nội. Ảnh: Hoàng Phong
Theo Bộ luật Lao động, người lao động được nghỉ lễ Quốc khánh 2 ngày, gồm ngày 2/9 và một ngày liền trước hoặc sau do Thủ tướng quyết định hằng năm. Nếu ngày nghỉ lễ trùng với ngày nghỉ hàng tuần, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Riêng năm 2026, do thực hiện hoán đổi ngày làm việc từ thứ Hai 31/8 sang thứ Bảy 22/8, người lao động được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9.
Ngày nghỉ Quốc khánh năm 2026. Đồ họa: Tạ Lư
Quốc hội hồi tháng 4 đã thông qua Nghị quyết chọn ngày 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam. Người lao động được nghỉ làm và hưởng nguyên lương trong ngày này. Người dân cũng được miễn hoặc giảm phí tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Bộ Nội vụ đang nghiên cứu đưa quy định nghỉ làm hưởng nguyên lương vào dự thảo sửa đổi, bổ sung Bộ luật Lao động. Nếu được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 16, số ngày nghỉ lễ chính thức trong năm sẽ tăng từ 11 lên 12 ngày.
Giảm giờ làm xuống 40-44 giờ mỗi tuần
Cùng với đề xuất tăng ngày nghỉ lễ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tiếp tục kiến nghị giảm thời giờ làm việc bình thường của người lao động trong khu vực doanh nghiệp xuống còn 40-44 giờ mỗi tuần, tiệm cận với khu vực công.
Hiện Bộ luật Lao động quy định thời giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ mỗi ngày và 48 giờ mỗi tuần. Doanh nghiệp có thể bố trí thời giờ làm việc theo ngày hoặc tuần nhưng phải thông báo cho người lao động. Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện tuần làm việc 40 giờ.
Theo thống kê của Cục An toàn lao động năm 2019, thời gian làm việc của người lao động Việt Nam thuộc nhóm cao trong khu vực Đông Nam Á, trong khi số ngày nghỉ lễ thuộc nhóm thấp. Tổng số giờ làm việc bình quân khoảng 2.320 giờ mỗi năm, thấp hơn Philippines, Malaysia, Thái Lan nhưng cao hơn Singapore, Indonesia, Lào và Campuchia.
Ngoài các nội dung trên, công đoàn kiến nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với bữa ăn ca; bố trí thời gian để người lao động được nghỉ hưởng lương tham gia học tập chính sách, pháp luật; tiếp tục cải cách tiền lương khu vực công và hướng tới mức lương đủ sống trong khu vực doanh nghiệp.
Tổ chức công đoàn cũng đề xuất các giải pháp bình ổn giá điện, nước, xăng dầu và các mặt hàng thiết yếu nhằm giảm áp lực chi tiêu cho người lao động; mở rộng diện bao phủ của chính sách việc làm, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp đối với lao động phi chính thức; đồng thời gắn giáo dục, đào tạo với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động.
Hồng Chiêu