Chiếc chuông nứt là biểu tượng độc lập của Mỹ

Chuông Tự do, chiếc chuông lịch sử ở Philadelphia, đã trở thành biểu tượng cho sự độc lập của Mỹ và cũng gắn liền với phong trào bãi nô.

Mỗi năm, gần hai triệu lượt khách đổ về Công viên Lịch sử Quốc gia Độc lập ở thành phố Philadelphia, bang Pennsylvania, để ngắm nhìn chiếc chuông nứt lịch sử.

Chuông được một công ty đúc ở Anh vào năm 1752 và được đưa đến Mỹ để phục vụ Nghị trường bang Pennsylvania ở Philadelphia. Ngay khi được rung thử, nó đã bị nứt, có thể do hợp kim quá giòn, chuông bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển hoặc vì người rung chuông thiếu kinh nghiệm đã thao tác sai.

Sau này, vào năm 1893, Tổng thống Benjamin Harrison từng nhắc đến sự việc một cách châm biếm: "Chiếc chuông cổ này vốn được đúc tại Anh, nhưng nó đã phải đúc lại trên đất Mỹ trước khi có thể vang lên tiếng gọi tuyên xưng quyền tự trị và quyền bình đẳng của con người".

Để sửa chuông, hai thợ địa phương đã đập vỡ nó, đun chảy để đúc lại. Từ năm 1753, phiên bản mới được treo tại tháp chuông của Nghị trường. Mỗi khi vang lên, tiếng chuông triệu tập các nhà lập pháp và đại biểu Đại hội Lục địa (hội nghị của các đại biểu 13 thuộc địa Mỹ) đến họp. Những lúc khác, tiếng chuông tập hợp người dân địa phương để nghe thông báo tin tức công cộng.

Trước khi trở thành một quốc gia độc lập, nước Mỹ vốn là 13 thuộc địa nằm dưới sự cai trị của Đế quốc Anh ở bờ đông lục địa Bắc Mỹ. Do không chịu nổi các chính sách thuế bất công và sự áp bức từ Vua Anh, các thuộc địa này đã hợp lực đứng lên đấu tranh.

Trong thời kỳ biến động của Chiến tranh Cách mạng Mỹ, chuông được vận chuyển về phía bắc đến thành phố Allentown, bang Pennsylvania. Khi quân Anh chiếm đóng Philadelphia, nhiều người dân lo ngại họ sẽ nấu chảy chiếc chuông để đúc pháo. Chuông được giấu kín dưới sàn tầng hầm của một nhà thờ trước khi được đưa trở lại tòa nhà mà nay là Hội trường Độc lập vào tháng 6/1778.

Ngày 4/7/1776, các thuộc địa Mỹ tuyên bố độc lập khỏi Vương quốc Anh bằng một văn kiện do Thomas Jefferson viết ra và trở thành Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.

Chiếc chuông đã gióng lên vào ngày 8/7/1776 để tụ họp người dân Philadelphia đến nghe đọc bản Tuyên ngôn Độc lập Mỹ. Philadelphia đã là thủ đô đầu tiên của nước Mỹ từ năm 1790 đến 1800.

"Chiếc chuông đóng vai trò như một lời nhắc nhở về cội nguồn của quốc gia từ cuộc Cách mạng Mỹ, trước khi trở thành tiếng gọi tự do vang lên trong phong trào bãi nô đầu thế kỷ XIX", Karie Diethorn, trưởng bộ phận quản lý bảo tàng tại Công viên Lịch sử Quốc gia Độc lập, cho biết.

Chuông đã bắt đầu bị nứt khi rung lên vào năm 1835, sau khi Chánh án Tòa án Tối cao John Marshall qua đời. Đến năm 1846, vết nứt lớn và nổi tiếng xuất hiện khi nó được rung để kỷ niệm sinh nhật của Tổng thống George Washington.

Bãi nô

Vào thế kỷ 19, phong trào yêu cầu xóa bỏ chế độ nô lệ tại Mỹ đã lấy chiếc chuông làm biểu tượng. Cái tên Chuông Tự do bắt nguồn từ dòng chữ được khắc trên thân: một câu kinh thánh trong sách Levi viết rằng "Hãy công bố tự do trên khắp xứ cho toàn thể dân cư ở đó".

Vào giữa những năm 1830, những người theo phong trào bãi nô phái Phúc âm đã dùng dòng chữ này làm khẩu hiệu để ủng hộ tư tưởng "tự do cho tất cả mọi người", theo Manisha Sinha, học giả về lịch sử Mỹ tại Đại học Connecticut cho hay.

Khi bản tuyên ngôn độc lập của Mỹ được soạn thảo, cụm từ "mọi người sinh ra đều bình đẳng" vốn chỉ áp dụng cho người da trắng. Những người bãi nô muốn mượn dòng chữ khắc trên chuông để thúc đẩy sự nghiệp chống nô lệ của mình.

Tên gọi "Chuông Tự do" xuất hiện lần đầu trên Ấn phẩm Chống Nô lệ vào năm 1835 và nhanh chóng được dùng rộng rãi trên các tờ báo bãi nô. Tại Boston, một tạp chí chống nô lệ mang tên Chuông Tự do được xuất bản để bán lấy tiền quyên góp cho phong trào bãi nô.

"Đến cuối những năm 1830 và 1840, việc sử dụng tên gọi 'Chuông Tự do' đã trở nên rất phổ biến trong phong trào bãi nô, rồi từ đó lan rộng ra", bà Sinha cho biết. "Ngày nay, tên gọi của chiếc chuông đã trở nên quen thuộc với tất cả mọi người, nhưng ít ai biết rằng nó vốn được đặt ra bởi những nhà đấu tranh xóa bỏ chế độ nô lệ".

Năm 1839, ấn phẩm chống nô lệ mang tên Người Giải phóng của nhà bãi nô William Lloyd Garrison đã đăng một bài thơ với tựa đề "Chuông Tự do". Sinha cho rằng đây có thể là nền tảng giúp tên gọi này được định hình vững chắc.

Các nhà bãi nô hy vọng chiếc chuông, với vai trò là một công cụ thông báo và thu hút chú ý quen thuộc, sẽ giúp dư luận tập trung vào cuộc đấu tranh của họ. Họ đưa ra những tuyên bố và thảo luận về tự do ngay dưới bóng chiếc Chuông Tự do tại các sự kiện diễn ra ở Hội trường Độc lập ở Pennsylvania.

Biểu tượng độc lập

Sau cuộc Nội chiến 1861-1865, mối liên kết giữa những người bãi nô và Chuông Tự do bắt đầu mờ phai trong ký ức công chúng. Điều này phần nào nằm trong ý đồ của giới lãnh đạo.

Giới lãnh đạo hiểu rằng nếu tiếp tục nhấn mạnh vai trò chống nô lệ của chiếc chuông, người dân miền Nam (bên đã ủng hộ chế độ nô lệ và thua trận trong Nội chiến) sẽ nhìn nó với sự thù ghét và coi đó là biểu tượng của phe chiến thắng. Vì vậy, thay vì một biểu tượng gây chia rẽ, họ đã định hình lại Chuông Tự do thành một kỷ vật của cuộc Cách mạng năm 1776 - thời kỳ mà cả hai miền chung một chiến tuyến chống lại quân Anh.

"Chuông Tự Do, hình ảnh mang lại cảm giác gần gũi và dễ dàng nhận ra ngay nhờ hình dáng cùng vết nứt đặc trưng, bắt đầu được đưa đi diễu hành tại các sự kiện kỷ niệm trên khắp đất nước", Diethorn cho biết.

Trong khoảng 4 thập kỷ, chiếc chuông đã vượt hàng nghìn km qua khắp đất nước trong 7 chuyến quảng bá.

Dù vậy, thành công của phong trào bãi nô đã tiếp thêm động lực để các hội nhóm khác chọn Chuông Tự do làm biểu tượng trong những cuộc đấu tranh giành quyền lợi sau này, Diethorn giải thích. Cuối cùng, chiếc chuông đã trở thành biểu tượng quốc gia cho những nỗ lực cá nhân và tập thể nhằm hiện thực hóa lời hứa tự do cho mọi người dân Mỹ.

Vũ Hoàng (Theo History, AFP, Reuters)