Thủ tướng Lê Minh Hưng ngày 17/6 tham quan triển lãm "Made in Tatarstan" ở Kazan, sự kiện nhằm giới thiệu toàn bộ tiềm lực công nghiệp, công nghệ cao và năng lực sản xuất, xuất khẩu của Cộng hòa Tatarstan thuộc Nga.

Triển lãm quy tụ những doanh nghiệp công nghiệp hàng đầu của Tatarstan, trong đó có các dòng xe tải hạng nặng mang tính biểu tượng của KAMAZ, xe sang Aurus, xe thương mại của Sollers và các máy bay hiện đại từ Nhà máy Trực thăng Kazan (KVZ).

Trong ảnh, Thủ tướng Lê Minh Hưng nghe giới thiệu về một mẫu trực thăng của KVZ.

Liên đoàn Các nhà khoa học Mỹ đánh giá KVZ là một trong những nhà sản xuất trực thăng có quy mô lớn nhất thế giới, với sản phẩm chủ lực là trực thăng hạng trung dòng Mi-8/17.

Lịch sử của KVZ bắt đầu từ tháng 9/1940, khi Nhà máy số 387 Leningrad được chuyển giao cho Bộ Công nghiệp Hàng không Liên Xô. Tháng 7/1941, Nhà máy 387 sơ tán đến Kazan và tiếp quản thêm Nhà máy Chế biến gỗ số 169, khởi đầu hành trình sản xuất máy bay của KVZ.

Tính đến nay, KVZ đã chế tạo khoảng 12.000 trực thăng thuộc dòng Mi-4, Mi-8, Mi-14 và Mi-17. Trực thăng của KVZ đã được sử dụng tại hơn 90 quốc gia, phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự.

Dù là hãng sản xuất trực thăng, sản phẩm đầu tiên của KVZ là máy bay đa dụng hai tầng cánh Polikarpov Po-2/U-2.

Po-2 được đánh giá là mẫu phi cơ đáng tin cậy, dễ sử dụng và ít tốn kém khi chuyển đổi vai trò. Phi cơ có thể thực hiện nhiệm vụ của cường kích, trinh sát, liên lạc, huấn luyện phi công và phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Trong giai đoạn 1941-1945, khoảng 11.000 chiếc Po-2 đã xuất xưởng từ Nhà máy 387 tại Kazan. Sản lượng Po-2 của nhà máy vào năm 1945 là 350 chiếc mỗi tháng, tăng đáng kể so với mức 100 máy bay những năm trước đó.

Nhà máy 387 bắt đầu nhận linh kiện để lắp ráp 30 chiếc Mil Mi-1 vào tháng 9/1951, trở thành cơ sở đầu tiên ở Liên Xô thiết lập dây chuyền sản xuất hàng loạt trực thăng.

Tháng 4/1952, trực thăng Mi-1 bắt đầu bay thử tại Kazan. Tới năm 1953, Nhà máy 387 được chỉ định là đơn vị chế tạo chủ lực với dòng trực thăng vận tải Mi-4. Ba năm sau, Mi-4 trở thành trực thăng đầu tiên của Liên Xô được xuất khẩu.

Tháng 5/1961, nhà máy trúng thầu cung cấp trực thăng cho Ấn Độ và chế tạo lô Mi-4 số lượng lớn đầu tiên với 120 chiếc. Tổng cộng hơn 3.200 chiếc Mi-4 đã xuất xưởng với nhiều biến thể khác nhau.

Ngày 26/10/1965, trực thăng Mi-8 sản xuất loạt đầu tiên hoàn thành chuyến bay thử nghiệm kéo dài 12 phút, bắt đầu lịch sử của dòng sản phẩm chủ lực do KVZ chế tạo.

Giới chức Liên Xô năm 1971 phê duyệt thiết kế sơ bộ của biến thể hiện đại hóa Mi-8M được cải thiện hiệu suất hoạt động, trong đó có tăng trần bay và tốc độ leo cao. Vào giữa những năm 1980, Mi-8MT trở thành sản phẩm chủ lực của nhà máy.

KVZ từng trưng bày trực thăng Mi-8MT, với định danh xuất khẩu "Mi-17", tại Triển lãm Hàng không Le Bourget ở Pháp vào năm 1981. Biến thể chở khách của Mi-17 được đặt tên là Mi-172.

Mi-8/17 là dòng trực thăng được sản xuất nhiều nhất thế giới với hơn 17.000 chiếc, có mặt trong biên chế gần 60 quốc gia. Các dây chuyền chế tạo vẫn liên tục hoạt động tại Kazan và Ulan-Ude, với hàng loạt phiên bản hiện đại hóa được Nga phát triển trong những năm qua.

Phiên bản quân sự mới nhất là Mi-8AMTSh cho không quân Nga và biến thể Mi-171Sh cho thị trường xuất khẩu, ra mắt năm 2020. Nhiệm vụ chính của Mi-8/17 là vận tải, nhưng Liên Xô và Nga đã phát triển nhiều mẫu chuyên làm nhiệm vụ tấn công mặt đất, trinh sát, chỉ huy trên không và tìm kiếm cứu nạn.

Khung thân trực thăng Ansat tại nhà máy KVZ.

Vào đầu những năm 1990, KVZ quyết định mở rộng chủng loại sản phẩm và bắt đầu chế tạo trực thăng hạng nhẹ. Mẫu trực thăng mới được đặt tên là Ansat, có nghĩa là "nhẹ" trong tiếng Tatar, cất cánh lần đầu tháng 8/1999.

Ansat có thể chuyển đổi nhanh chóng giữa chở khách và chở hàng, cũng như có thể lắp đặt mô-đun y tế. Trực thăng có thể vận hành ở nhiệt độ -45 đến 50 độ C.

Ansat được đánh giá là có độ tin cậy tốc độ và khả năng cơ động cao. Trực thăng có thể cất hạ cánh nhanh chóng ở những khu vực chật hẹp và, không có bãi đáp tiêu chuẩn, như cao tốc hoặc đô thị.

Dự án lớn khác mà KVZ đang đảm nhận là trực thăng hạng nặng đa năng Mi-38, có khả năng hoạt động ở nhiều môi trường và khí hậu khác nhau. Phi cơ có thể vận chuyển hành khách và hàng hóa, tham gia tìm kiếm cứu nạn và bay vượt biển.

Bộ Quốc phòng Nga năm 2019 nhận lô Mi-38T sản xuất loạt đầu tiên. Một năm sau, trực thăng Mi-38 được chuyển tới tay khách hàng dân sự.

Một trong những điểm đáng chú ý trong thiết kế của Mi-38 là hộp số đặt sau động cơ thay vì phía trước như truyền thống, giúp giảm tiếng ồn và lực cản. Động cơ cũng có lưới chống bụi với khả năng lọc không khí tốt.

Các bộ phận chính của thân máy bay được làm bằng hợp kim nhôm, một số linh kiện khác được chế tạo bằng thép, titan và vật liệu composite.