Bên trong hang chứa hàng trăm ngọc động ở Phong Nha – Kẻ Bàng

Ngọc động (tên khoa học Cave pearl) có hình dạng là những khối cầu hoặc hình quả trứng, kích thước khác nhau và màu sắc đa dạng.

Theo các chuyên gia thám hiểm, hiện tượng hình thành ngọc động tại Việt Nam khá hiếm. Chúng được tạo ra khi dòng nước thẩm thấu qua vách đá vôi mang theo canxi carbonat, nhỏ xuống và bao bọc lấy một nhân lõi (thường là hạt cát hoặc mảnh sỏi nhỏ).

Trải qua hàng nghìn năm, các lớp canxi bao phủ càng dày tạo thành đường tròn đồng tâm. Dưới lực tác động của dòng nước chảy qua các hồ canxi nhỏ (ruộng bậc thang nền hang), những viên ngọc này lăn tròn tại chỗ, cọ xát vào nhau tạo nên bề mặt rất mịn.

Các khu vực ruộng bậc thang này có lượng nước chảy qua thường xuyên, tạo môi trường cho canxi và các khoáng chất khác kết tủa lắng đọng, bao phủ xung quanh nhân của ngọc động.

Trong hang Hùng, ngọc động tập trung chủ yếu theo vòng tròn ở dưới nền hang, có diện tích từ 2-3 m2.

Tại Phong Nha - Kẻ Bàng có hơn 400 hang lớn nhỏ, nhưng ít hang có loại ngọc động này. Ngoài hang Hùng, ngọc động cũng có trong hang Over và Sơn Đoòng. Tuy nhiên ngọc động trong hang Hùng nhiều hơn, kích cỡ lớn hơn.

Đa số ngọc động được hình thành tập trung ở khu vực của các hồ canxi nhỏ, nơi có dòng nước thấm qua trần hang và nhỏ giọt xuống nền hang. Tùy vào lượng khoáng chất ở trong nước, sẽ tạo nên ngọc động màu vàng hoặc trắng.

Ngoài tập trung theo vòng tròn, trong hang có nhiều ngọc động nằm đơn lẻ. Việc hình thành ngọc động phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kết cấu hang động, nguồn nước, hệ thống các khoáng chất và tạp chất, kết cấu của nền hang cũng như yếu tố về nhiệt độ trong hang.

Nhiều ngọc động nằm trong ruộng bậc thang, tạo nên hình thù độc đáo.

Hàng chục viên ngọc động có màu sẫm, nhiều viên có hình gai.

Theo các chuyên gia thám hiểm hang động, ngọc động không phải là đá quý hay có giá trị làm trang sức, chỉ là một loại thạch nhũ hang động, nhưng có hình thù lạ và sự hình thành khác biệt hơn.

Chúng chỉ đẹp khi ở trong môi trường hang động. Ở môi trường bên ngoài, ngọc động cũng là một viên đá. Chúng dễ hỏng, nứt vỡ hoặc mất màu sau thời gian ngắn do thay đổi nhiệt độ, độ ẩm và tác động cơ học.

Những cột thạch nhũ cao hơn 5 m trong hang Hùng.

Hang Hùng, thuộc hệ thống hang Hung Thoòng được phát hiện năm 2002. Đầu năm 2023, UBND tỉnh Quảng Bình cũ cấp phép cho Công ty Jungle Boss kết hợp cùng Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng tổ chức khai thác du lịch.

Đây không phải loại hình tham quan đại trà mà được tổ chức theo mô hình du lịch mạo hiểm có kiểm soát, giới hạn tối đa 15 khách mỗi đoàn. Để tham gia, du khách chi trả khoảng 12 triệu đồng, đi bộ hơn 17 km đường rừng, đòi hỏi thể lực tốt.

Du khách khám phá thạch nhũ ống hút như pha lê trong hang Hùng. Khối nhũ này hình thành từ trên trần hang, bên trong rỗng. Đầu mỗi ống nhũ luôn có giọt nước.

Mùa cao điểm đón khách tại đây kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8. Hành trình 3 ngày 2 đêm gồm trekking rừng nguyên sinh, băng suối, vượt địa hình tự nhiên và khám phá hệ thống hang động.

Trước mỗi chuyến đi, du khách được trang bị thiết bị bảo hộ, nghe phổ biến quy định và cam kết bảo vệ môi trường dưới sự giám sát của hướng dẫn viên cùng trợ lý an toàn.