TP HCM thúc đẩy hoạt động R&D công nghệ cao

TP HCM tăng thu hút hoạt động R&D công nghệ cao, đặt mục tiêu đào tạo 9.000 nhân lực bán dẫn và phát triển hạ tầng nghiên cứu đến năm 2030.

Ngày 5/10, ông lớn ngành bán dẫn của Đức mở văn phòng tại TP HCM, dành riêng cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), kinh doanh và tiếp thị tại khu vực phía Nam. Hoạt động đánh dấu một trong những bước tiến của chính sách thu hút đầu tư công nghệ cao của TP HCM, theo ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM.

Tại thành phố, lĩnh vực bán dẫn hiện có 54 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), với tổng vốn đăng ký hơn 5,1 tỷ USD. Thành phố cũng có mạng lưới doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các khu công nghệ, tạo cơ sở kết nối hoạt động đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu phát triển sản phẩm của thị trường.

Theo ông Hiếu, các trung tâm R&D có thể trở thành hạt nhân thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Khác với sản xuất đơn thuần, R&D đòi hỏi đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học, hạ tầng thử nghiệm và khả năng phối hợp với các cơ sở nghiên cứu. Nếu hình thành được mối liên kết giữa doanh nghiệp, trường viện và hệ sinh thái trong nước, thành phố có thêm cơ hội thu hút công nghệ, đồng thời giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Để tạo điều kiện cho hoạt động này, TP HCM đang tập trung phát triển hạ tầng nghiên cứu, trước hết trong lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI). Theo ông Hiếu, thành phố ưu tiên các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu dùng chung nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu triển khai hoạt động thử nghiệm, phát triển công nghệ. Phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung tại Đại học Quốc gia TP HCM dự kiến có tổng mức đầu tư khoảng 2.000 tỷ đồng.

Về chính sách, Nghị quyết 62/2026/NQ-HĐND của HĐND TP HCM, có hiệu lực từ ngày 1/10, quy định cơ chế hỗ trợ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Với các nhiệm vụ phát triển công nghệ thuộc danh mục chiến lược đáp ứng điều kiện, ngân sách thành phố hỗ trợ một số khoản chi trực tiếp phục vụ nghiên cứu, gồm thuê thiết bị, phòng thí nghiệm và hạ tầng tính toán hiệu năng cao.

Ngoài ra, dự thảo chính sách được Sở Khoa học và Công nghệ công bố trong tháng 9 đề xuất hỗ trợ tối đa 50% chi phí đầu tư hạ tầng công nghệ chiến lược, không quá 25 tỷ đồng mỗi dự án. Các lĩnh vực dự kiến áp dụng gồm vi mạch bán dẫn và AI. Đây vẫn là đề xuất, mức hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào chính sách được ban hành chính thức.

Cùng với hạ tầng và cơ chế hỗ trợ, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 9.000 người có trình độ đại học trở lên phục vụ ngành bán dẫn. Kế hoạch phát triển ngành cũng hướng tới hình thành ít nhất một trung tâm R&D đạt chuẩn quốc tế, triển khai tối thiểu 10 dự án nghiên cứu, tạo 20 sản phẩm nguyên mẫu và có ít nhất 5 đối tác quốc tế hợp tác với các trường, viện trên địa bàn.

Riêng năm 2026, TP HCM đặt mục tiêu đào tạo chuyên sâu, nâng cao tay nghề cho ít nhất 300 lao động tại các doanh nghiệp bán dẫn, đồng thời thu hút ít nhất 10 chuyên gia quốc tế hoặc người Việt Nam ở nước ngoài tham gia nghiên cứu tại địa phương. Thành phố cũng đang hoàn thiện chính sách thu hút và giữ chân chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư chất lượng cao.

Các mục tiêu về hạ tầng, nhân lực và chính sách là điều kiện để TP HCM thu hút doanh nghiệp công nghệ mở rộng hoạt động nghiên cứu. Tuy nhiên, khả năng hình thành hệ sinh thái R&D còn phụ thuộc vào việc doanh nghiệp kết nối với trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ kỹ sư trong nước ra sao. Thực tế hoạt động của một số tập đoàn bán dẫn quốc tế tại thành phố cho thấy những hướng kết nối này đang dần được hình thành.

Như với Infineon Technologies, doanh nghiệp dự kiến tăng nhân sự tại TP HCM từ khoảng 20 lên 60 người trong 1-3 năm và gấp đôi đội ngũ R&D trong hai năm. Các nhóm kỹ thuật của Infineon tập trung vào Automotive Ethernet, công nghệ truyền dữ liệu trên ôtô, và vi điều khiển dành cho ôtô.

Hoặc một đơn vị khác - Marvell Việt Nam, đã làm việc với Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM hồi tháng 2 về phát triển nhân lực ngành vi mạch. Doanh nghiệp cho biết sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm R&D, hỗ trợ sinh viên thực tập để tiếp cận công nghệ và phối hợp trong các dự án, ý tưởng nghiên cứu.

Những hoạt động này cho thấy việc thu hút R&D không chỉ nằm ở quyết định mở văn phòng hay tăng nhân sự, mà còn ở khả năng kết nối hoạt động kỹ thuật với nguồn nhân lực và cơ sở nghiên cứu tại địa phương. Trường đại học, viện nghiên cứu có thêm môi trường thực tiễn để phát triển công nghệ; doanh nghiệp có thể tiếp cận nhân lực và kết quả nghiên cứu, trong khi thành phố tạo điều kiện về chính sách và hạ tầng để các bên phối hợp.

Theo ông Hiếu, hạ tầng, nhân lực và chính sách cần được phát triển đồng bộ để doanh nghiệp có điều kiện nghiên cứu lâu dài tại thành phố. Với TP HCM, thách thức tiếp theo là chuyển sự hiện diện của các nhóm R&D thành năng lực công nghệ được tích lũy tại địa phương. Khả năng để kỹ sư, doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu trong nước tham gia phát triển sản phẩm, tiếp nhận công nghệ và từng bước đảm nhận các khâu có giá trị cao hơn sẽ quyết định hiệu quả của hướng thu hút đầu tư này.

Thái Anh