Siêu El Nino đe dọa kinh tế châu Á

Nắng nóng cực đoan từ siêu El Nino đe dọa làm sụt giảm sản lượng nông sản và gây áp lực lớn lên lưới điện nhiều nước châu Á.

Tuần này, Cơ quan Khí tượng và Đại dương Mỹ (NOAA) và cơ quan Australia cùng cảnh báo về hiện tượng siêu El Nino mạnh nhất lịch sử ghi nhận. Các tổ chức lưu ý hiện tượng này thường gây xáo trộn khí hậu, gia tăng lượng mưa khu vực châu Mỹ, khô hạn tại châu Á.

Báo cáo tuần trước của các tổ chức thuộc Liên Hợp Quốc nhận định, El Nino năm nay là "đòn kép" lên châu Á - Thái Bình Dương, trong bối cảnh khu vực này đang chật vật với chi phí phân bón và năng lượng leo thang do xung đột Trung Đông.

Thái Lan là một ví dụ điển hình về cuộc khủng hoảng kép giữa cú sốc khí hậu và kinh tế. Họ nhập khẩu 52% phân đạm từ vùng Vịnh. Trong khi đó, lúa chính vụ của họ trổ bông vào tháng 9-11, trùng thời điểm diễn ra siêu El Nino năm nay. Tức là, hoạt động sản xuất lúa gạo Thái Lan phải đối mặt cùng lúc với áp lực chi phí đầu vào cùng hiện tượng nắng nóng, thiếu nước.

Tương tự giai đoạn 2015-2016, siêu El Nino năm nay đe dọa làm sụt giảm sản lượng trồng trọt và đẩy giá lương thực tăng cao.

Indonesia và Philippines cũng chịu ảnh hưởng nặng nề, khiến sức mua hộ gia đình sụt giảm, cùng tình trạng lạm phát tăng cao. Riêng Philippines, lạm phát tháng 4 nước này đã ở mức 7,2%, cao nhất trong 3 năm.

Ông Paul Teng, nghiên cứu viên cao cấp tại Chương trình Biến đổi Khí hậu Đông Nam Á của Viện Yusof Ishak (ISEAS, tại Singapore), cho biết ngay cả với vùng trồng lúa bằng hệ thống tưới tiêu, nông dân vẫn gặp tình trạng thiếu nước do mực nước trong hồ chứa cùng hệ thống thủy lợi giảm sút. Ông dự báo các thị trường dễ bị tổn thương như Thái Lan, Philippines, Indonesia và Campuchia có thể chứng kiến sản lượng lúa gạo giảm 2-8% so với các năm trước, với tổn thất cục bộ lớn hơn tùy vào hình thái thời tiết khu vực.

Dầu cọ cũng là mặt hàng đáng lo ngại, bởi Indonesia và Malaysia cung ứng tới 85% nguồn cung toàn cầu. Khác với cây lúa, tác động lên cọ chỉ có thể cảm nhận sau 6-12 tháng, khi buồng quả tươi cùng tỷ lệ chiết xuất dầu suy giảm.

Cũng theo phân tích từ các cơ quan của Liên Hợp Quốc, quốc gia lưu vực sông Mekong gồm Campuchia, Lào và Việt Nam dù chịu ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu và áp lực kinh tế, nhưng không nằm trong nhóm rủi ro cao nhất như Thái Lan và Indonesia.

Cùng với Đông Nam Á, Ấn Độ cũng đối mặt với mối nguy kép từ hiện tượng siêu El Nino. Nắng nóng cực đoan cùng mùa mưa thấp nhất trong 11 năm làm dấy lên nguy cơ sụt giảm sản lượng thu hoạch, đẩy giá thực phẩm leo thang.

Ngoài ra, siêu El Nino có thể gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng tiếp theo, khi mực nước hồ chứa của các nhà máy thủy điện giảm mạnh. Bà Dinita Setyawati, chuyên gia cấp cao tại tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, lưu ý tỷ trọng thủy điện khá cao tại khu vực ASEAN, đặc biệt các nước thuộc lưu vực sông Mekong, Nepal và một số vùng của Malaysia.

Bà lấy ví dụ năm 2022, một đợt nắng nóng tại Trung Quốc khiến sản lượng thủy điện Tứ Xuyên giảm hơn 50%, gây ra tình trạng gián đoạn điện hộ gia đình lẫn sản xuất công nghiệp. Trong bối cảnh sản xuất điện nguy cơ sụt giảm, nhu cầu tiêu thụ lại tăng lên. Nắng nóng cực đoan có thể gây áp lực lớn lên lưới điện thành phố, khi nhu cầu sử dụng điều hòa không khí tăng vọt.

Với cộng đồng người yếu thế, ông Steve Yim, Giám đốc Trung tâm Biến đổi khí hậu và Sức khỏe môi trường thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) Singapore, lưu ý nguy cơ kiệt sức với những công việc ngoài trời như công nhân xây dựng, logistics và shipper giao hàng.

Theo một nghiên cứu từ Đại học Dartmouth (thuộc nhóm Ivy League của Mỹ), 3 siêu El Nino diễn ra gần đây nhất là vào các năm 1991-1992, 1997-1998, và 2015-2016, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ USD. Trong đó, riêng hiện tượng năm 1997-1998 khiến các nền kinh tế mất 5.700 tỷ USD. Tính chung trong thế kỷ qua, họ ước tính El Nino ảnh hưởng 84.000 tỷ USD tới các nền kinh tế.

Ông Justin Sentian, giáo sư về biến đổi khí hậu và khoa học khí quyển tại Đại học Malaysia Sabah (UMS), cảnh báo tình trạng biến đổi khí hậu có thể khiến tần suất diễn ra siêu El Nino tăng gấp đôi trong thế kỷ tới.

Bảo Bảo (theo DW, Phys, FAO)