Tây Ban Nha hạ Pháp, lần thứ hai vào chung kết World Cup

Đúng vào dịp Quốc khánh 14/7, "ngày vinh quang" đã không đến với người Pháp. Lần đầu từ đầu giải không thể ghi bàn, chuỗi trận thăng hoa toàn thắng của thầy trò Didier Deschamps đã dừng lại. Trước một Tây Ban Nha uy quyền với quả bóng trong chân, "Les Bleus" nhận bài học theo cách bất lực đến khó chịu và gần như không có cơ hội phản kháng, ngoại trừ những phút cuối khi thế trận đã an bài.

Cuộc đấu tại sân AT&T bắt đầu bằng sự dè chừng đúng tính chất của một trận bán kết World Cup, đi kèm thái độ tôn trọng lẫn nhau của hai đối thủ vốn đã có trăm năm hun đúc trong lửa hận thù. Adrien Rabiot có pha vô-lê đưa bóng đi chệch khung thành, trước khi cú sút phạt trực tiếp ngay gần vùng cấm của Alex Baena không vượt qua được hàng rào.

Mỗi đội đều mang ra sân cuốn cẩm nang lối chơi đặc trưng của mình ngay từ những phút dò xét đầu tiên. Tây Ban Nha trung thành với lối đá ban bật ngắn và chạy chỗ liên tục. Trong khi đó, Pháp hiểu rõ họ khó lòng so bì ở kỹ năng kiểm soát bóng nên chủ trương rình rập, chực chờ thời cơ phản đòn. Ở một góc độ nào đó, thế giới bóng đá chờ đợi trận bán kết này còn vì một lý do khác: để phân định xem phong cách nào sẽ lên ngôi.

Tốc độ của những cá nhân bùng nổ với sải chân dài sẽ mang chiến thắng đến cho Pháp, hay tốc độ của quả bóng lăn từ mô hình phối hợp tập thể sẽ giúp Tây Ban Nha đi tiếp? Câu trả lời rõ ngay từ cách đặt câu hỏi, không một cá nhân nào nhanh hơn quả bóng. Và khi ấy, các cầu thủ áo lam chỉ biết nhìn theo lưng áo đối thủ. Nơi trung tuyến, bộ bo mạch chủ trong guồng máy Tây Ban Nha với những Rodri, Olmo và Fabian Ruiz – người thuận chân trái tiếp tục đá thay Pedri để mang đến sự cân bằng trong hướng lên bóng – thay nhau nhảy múa với bóng.

Bên kia chiến tuyến, Deschamps ngay từ đầu vẫn xếp Olise đá trong vai trò số 10, còn Dembele chơi tiền đạo cánh phải. Đó là công thức đã giúp họ thành công từ sau hiệp một trận ra quân với Senegal đến trước bán kết. Nhưng khi đồng hồ trôi đi nửa giờ, Olise ra biên và Dembele vào giữa. Và rồi đầu hiệp hai, hai người tiếp tục phải đổi vị trí thêm lần nữa.

Ở giai đoạn không bóng, kế hoạch của Deschamps là cho các học trò pressing tầm cao rát hơn bình thường, với Olise ở trung lộ bắt lấy Rodri theo lẽ tự nhiên về mặt vị trí. Nhưng Tây Ban Nha là bậc thầy của nghệ thuật xử lý bóng. Đến khi có cơ hội chuyển đổi trạng thái, Olise bị Rodri "định giá" trở lại. Trục giữa nằm hoàn toàn dưới sự kiểm soát về không gian lẫn thời gian của người từng dính chấn thương đứt dây chằng ACL. Có Rodri, "La Roja" dễ dàng bình định thế trận.

Nhưng Rodri thăng hoa từ đầu giải trong một môi trường mà những cá nhân hiểu nhau như những người thân trong gia đình. Nghĩa là, Tây Ban Nha không thắng nhờ những cá nhân kiệt xuất nổi trội, mà bởi tập thể ưu việt. Tập thể ấy đàn áp đối thủ khi có bóng, cũng là cách để bóp nghẹt nguy cơ phản công tiềm tàng. Họ vây lấy đối thủ như một đàn ong, thứ ẩn dụ mà người thuyền trưởng Luis de la Fuente từng liên hệ dựa trên triết lý khắc kỷ mà ông nghiềm ngẫm cuốn Meditations (Suy tưởng) của Hoàng đế La Mã Marcus Aurelius.

Giữa một thế trận nhiều toan tính, bước ngoặt lại đến từ một pha bóng tưởng chừng vô hại. Cucurella treo bóng thiếu điểm rơi vào vùng cấm, Oyarzabal nỗ lực lao theo nhưng quá tầm với. Hậu vệ trái Lucas Digne đinh ninh mọi thứ sẽ nằm trong tầm kiểm soát, nhưng vẫn còn đó Lamine Yamal vụt lên từ phía sau. Digne thiếu quan sát và đá thẳng vào chân cầu thủ vừa sang tuổi 19.

Phạt đền cho Tây Ban Nha và Oyarzabal lạnh lùng sút vào góc phải khung thành ở phút 22, nâng tổng số pha lập công của anh tại giải lên con số 5 và hoàn toàn không cho thủ thành Mike Maignan cơ hội cản phá.

Sau bàn thua đó, cú dứt điểm tiếp theo và cũng là cuối cùng của Pháp trong hiệp một đến ở phút 36, từ pha ra chân của Bradley Barcola – người được đá chính thay vì Desire Doue ở cánh trái. Ở chiều ngược lại, Ruiz suýt gia tăng cách biệt cho Tây Ban Nha sau một pha đập nhả đẹp mắt giữa Olmo và Yamal, trước khi Dayot Upamecano kịp thời xoạc bóng ngay trước mũi giày tiền vệ đang khoác áo PSG.

Trước đó, ở phút 30, một cơn ác mộng khác đã ập đến với "Les Bleus", khi trung vệ thép William Saliba dính chấn thương lưng phải rời sân. Vấn đề ấy đã theo Saliba từ màu áo Arsenal đến World Cup, khiến anh phải dùng đến thuốc giảm đau suốt 6 tuần qua.

Minh chứng cho sự áp đảo toàn diện của Tây Ban Nha chính là việc Mbappe chỉ có đúng hai lần chạm bóng trong vùng cấm đối phương (trên tổng cộng 15 pha chạm bóng). Cả 45 phút đầu, hàng công Pháp gần như vô hại, với đúng hai pha dứt điểm của Rabiot và Barcola. Hàng phòng ngự Tây Ban Nha đã phong tỏa hoàn toàn thủ quân Pháp, trong đó có hai lần bẫy việt vị thành công.

Sang hiệp hai, thế trận áp đảo vẫn thuộc về các học trò của De la Fuente. Họ vẫn tịch thu quả bóng và được đền đáp ở phút 58. Porro có pha đập nhả ăn ý với Olmo để thoát xuống phá bẫy việt vị, xuyên thủng hàng thủ Pháp như một mũi tên trước khi dứt điểm gọn gàng nâng tỷ số 2-0. Phiên bản Olmo chơi ở khoảng trống giữa hai tuyến mùa World Cup này đơn giản là xuất sắc. Cú chạm bóng tinh tế trong thế bị áp sát ngay sau lưng dành cho Porro là nét son chấm phá.

Dấu chấm hết suýt được đặt xuống sớm đối với "Les Bleus", khi chỉ ba phút sau đó, Yamal thoát xuống thông minh, vượt qua Digne ngay sát vạch 5m50 rồi tung cú cứa lòng kỹ thuật đánh bại Maignan. Tuy nhiên, trọng tài biên đã căng cờ việt vị và bàn thắng không được công nhận.

Giữa hiệp hai, Mbappe mới bắt đầu "nổ máy" với pha đi bóng và dứt điểm chéo góc quyết đoán, nhưng Cucurella kịp thời nhoài người cản phá, đưa bóng đi sạt cột dọc trong gang tấc. Cũng chính người đồng đội mùa tới của Mbappe ở Real Madrid vào những phút cuối đã lao mình phá bóng ngay trước mũi giày, để lại sự tiếc nuối cho chủ nhân của 8 pha lập công từ đầu World Cup.

Phút 72, Deschamps quyết định rút Olise để trao cơ hội hiếm hoi từ đầu giải cho Rayan Cherki. Việc ngôi sao Bayern mất tích trên sân là thước đo chính xác nhất về sự bế tắc của Pháp trước Tây Ban Nha. Dù quãng cuối trận "Les Bleus" có được nhiều bóng để chơi hơn, nhưng những nỗ lực của họ gần như chỉ dừng lại ở những cú sút ngoài vùng cấm.

Với giá trị bàn thắng kỳ vọng (xG) chỉ 0,3 suốt 90 phút, Pháp rời cuộc trong tâm phục khẩu phục. Lần đầu tiên sau 60 năm qua, định lượng cơ hội ghi bàn của họ mới thấp đến vậy. Còn Tây Ban Nha hiên ngang vào chung kết, khi một lần nữa không cho bại tướng Euro 2024 cơ hội đòi nợ.

Hoàng Thông