Paraguay và cảm hứng chiến thắng từ quá khứ nghèo khó

MỹĐánh bại Đức ở vòng 1/16 World Cup 2026 được ví như kỳ tích của Paraguay với dàn trụ cột từng phải chật vật mưu sinh.

Tại một kỳ World Cup của những kỷ lục và chuyện cổ tích, Paraguay vừa góp thêm bất ngờ thú vị, khi loại Đức - đội tuyển từng 4 lần vô địch - ngay từ vòng 1/16. Đất nước Nam Mỹ sẽ ăn mừng bằng một ngày nghỉ trên toàn quốc vào thứ Tư 1/7 tới, theo sắc lệnh được ký bởi Tổng thống Santiago Pena.

Chiến tích này đáng nhớ không phải vì cột mốc vòng đấu. Paraguay từng vào vòng 1/8 World Cup 1998 tại Pháp, và 2002 tại Hàn Quốc - Nhật Bản. Năm 2010 trên đất Nam Phi, họ thậm chí đi tới tứ kết và suýt làm nên chuyện trước đội về sau vô địch - Tây Ban Nha, nếu Oscar Cardozo đá vào quả penalty khi tỷ số đang là 0-0.

Việc vượt qua Đức để vào vòng 1/8 World Cup 2026 đặc biệt bởi cú hích tâm lý mang lại. Lần gần nhất Paraguay dự ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh là ở Nam Phi 2010. Sau đó là chuỗi ba thất bại tại các chiến dịch vòng loại 2014, 2018 và 2022. Từ chỗ bị khuất dưới bóng các gã khổng lồ láng giềng như Argentina, Brazil và Uruguay, giờ đây Paraguay vẫn sẽ rời Bắc Mỹ 2026 với một vị thế bóng đá hoàn toàn khác, bất kể kết quả tiếp theo thế nào.

Và nét son ấy của Paraguay được viết nên bởi một nhóm cầu thủ với những số phận gian truân, đang thi đấu rải rác khắp các giải VĐQG Nam Mỹ, nhất là tại các CLB Argentina và Brazil.

Màn ra quân của Paraguay ở World Cup 2026 này lại là một thảm họa. Họ thảm bại 1-4 trước đồng chủ nhà Mỹ, khiến một trong những tượng đài lớn nhất của nền bóng đá nước này - Jose Luis Felix Chilavert - nóng mặt.

"Đội chẳng có một sơ đồ chiến thuật rõ ràng, và đây là trách nhiệm của HLV Gustavo Alfaro", thủ thành huyền thoại tại World Cup 1998 và 2002 chỉ trích trên trang TYC Sports. Chilavert còn phê bình thủ môn hậu bối Orlando Gill: "Cậu nhóc này không biết trao đổi thông tin với đồng đội, bắt bóng mà cứ câm như hến. Bóng đá là sự kết nối, đặc biệt là vị trí thủ môn, người phải chỉ huy hàng thủ".

Nhưng khi gặp Đức, Gill 6 lần cứu thua, cùng các đồng đội kiên cường chống trả những đợt hãm thành dồn dập của đối thủ, bảo toàn tỷ số hòa 1-1 để kéo trận đấu vào loạt luân lưu định mệnh. Và đó là sân khấu tôn vinh chàng thủ môn tội đồ ngày nào, nơi Paraguay có một cuộc hẹn với lịch sử.

Trước cuộc đấu tại Boston, Đức giữ thành tích toàn thắng qua cả 4 loạt sút luân lưu tại các kỳ World Cup. Lịch sử cũng chỉ ghi nhận một cầu thủ Đức là Ullrich Stielike đá hỏng 11 mét, trong trận gặp Pháp ở World Cup 1982. 17 cú sút còn lại của họ đều thành công. Nhưng trước Gill, các học trò của Julian Nagelsmann đá hỏng 3 trong 6 lượt, với cú hỏng ăn cuối cùng thuộc về trung vệ Jonathan Tah.

* Diễn biến chính trận Paraguay - Đức ở vòng 1/16 World Cup 2026.

Với chiều cao chạm ngưỡng 1,98 mét, Gill đổ người cản phá thành công hai cú sút 11 mét của Kai Havertz và Nick Woltemade, rồi dành tặng vinh quang cho một người thân đang chiến đấu với bạo bệnh.

"Chiến thắng này xin dành tặng cho đứa cháu trai của tôi, thằng bé đang phải nằm viện trong tình trạng nguy kịch. Tôi đã hứa với cháu rằng nếu chúng tôi thắng, chiến thắng ấy là dành cho thằng bé", thủ môn hiện khoác áo San Lorenzo (Argentina) nói với giọng nghẹn ngào trên TYC Sports.

Hành trình của Gill là một câu chuyện về nghị lực vươn lên. Dù đã 26 tuổi, anh thực chất vẫn là một "lính mới" ở sân chơi đỉnh cao, vì mới bắt trận đầu tiên ở một giải VĐQG cuối năm 2024. Năm 2018, thủ môn sinh năm 2000 này vẫn còn đang chơi bóng phong trào.

Không được trọng dụng tại giải quốc nội Paraguay, anh quyết định chuyển sang Argentina năm 2024. Tại đây, bước ngoặt cuộc đời đã đến. San Lorenzo bấy giờ muốn chiêu mộ Keylor Navas nhưng kẹt tiền. Không có thủ môn mới nào cập bến, Gill, từ vị thế dự bị, được HLV Miguel Russo trao cơ hội. Và anh đã chớp lấy thời cơ, giữ vững vị trí số một từ đó.

Gill cũng chỉ ra mắt với ĐTQG tháng 4/2026 khi Paraguay sang Lima làm khách của Peru ở lượt cuối hành trình vòng loại World Cup khu vực Nam Mỹ. Bấy giờ, vợ anh, Melissa Avalos, mới tiết lộ về hoàn cảnh ngặt nghèo mà gia đình nhỏ trải qua hồi 2022, lúc cậu con trai Lautaro vừa chào đời.

"Chúng tôi chẳng có xu nào để trả viện phí", Avalos kể mà rơm rớm nước mắt trên tờ Guardian. "Con trai chúng tôi phải chiến đấu giành giật sự sống, còn cha nó thì bán sạch mọi thứ, từ đôi giày đá bóng đến áo đấu của đội U20 quốc gia, trang phục thi đấu được CLB cấp lúc đó. Gill thậm chí không thể giữ lại thứ gì để làm kỷ niệm. Lúc đó, chúng tôi đau đớn biết bao".

Những gì Gill trải qua cũng chỉ là một lát cắt nhỏ trong rất nhiều câu chuyện về các tuyển thủ Paraguay. Trước thềm World Cup, HLV Alfaro nói trên báo World Soccer: "Tôi muốn tập thể này nhớ rằng họ từng ngủ chung 5 người trên chỉ một chiếc giường, rằng cha mẹ họ từng không có đồng nào để dành, nhưng cứ mỗi cuối tháng phải nhịn ăn để mua cho họ bằng được một đôi giày đá bóng, hoặc một chiếc xe đạp để họ được đi tới sân tập, để họ được mơ trở thành những cầu thủ bóng đá và chơi cho ĐTQG. Tôi muốn họ kết nối với phiên bản đứa trẻ của chính mình ngày nào, chiến đấu cho giấc mơ World Cup mà họ từng ấp ủ".

Ngôi sao nổi tiếng nhất tuyển Paraguay hiện thời, tiền đạo Julio Enciso, năm xưa từng lập lời thề trở thành cầu thủ nhà nghề để giải thoát gia đình khỏi cảnh nghèo khó. Anh tự hứa sẽ chiến đấu cho màu áo ĐTQG – mục tiêu anh đã hoàn thành khi mới 17 tuổi – và hứa rằng ông nội sẽ được tận mắt chứng kiến anh chơi bóng tại World Cup. Dù vậy, lời hứa thứ hai đã không thành, vì ông của Enciso qua đời trước ngày anh ra mắt cùng Paraguay.

Diego Gomez, tiền vệ trung tâm trưởng thành từ lò của CLB quê nhà Libertad rồi tiến bộ vượt bậc tại Inter Miami dưới sự dìu dắt của Lionel Messi cùng Sergio Busquets, cũng đi qua tuổi thơ nghèo khó. Năm 2010, khi mới 7 tuổi, để có thể theo dõi ĐTQG dự kỳ World Cup gần nhất, Gomez đã phải liên tục trèo lên mái nhà – nơi vùng quê hẻo lánh San Juan Misiones với tín hiệu truyền hình chập chờn – chỉ để điều chỉnh chiếc ăng-ten. Năm 2024, anh đã có tiền để xây tặng mẹ mình một căn nhà khang trang.

Juan Caceres có cha và mẹ đều là người Paraguay nhưng phải di cư sang Argentina để mưu sinh. Anh sinh ra và lớn lên ở Dock Sud, một khu phố nghèo ở Buenos Aires. "Đó là một căn nhà nhỏ đơn sơ làm bằng tôn tồi tàn, mỗi khi trời mưa, đường ống thoát nước lại bị tắc và nước đổ ào ào xuống nhà", Caceres từng kể với Guardian Bắt đầu ăn tập bóng đá ở vị trí thủ môn, rồi lên đá tiền vệ và thử vận may ở vai trò trung vệ trước khi dịch chuyển cuối cùng sang hậu vệ phải, Caceres chưa bao giờ lăn tăn về việc sẽ chiến đấu để cống hiến cho màu áo Paraguay. Bởi với anh, đó là mang lại niềm tự hào cho cha mẹ.

Thủ quân Gustavo Gomez gọi tất cả bản lý lịch ấy là bản sắc Paraguay. "Đây là trận đấu mà chúng tôi đã cho thấy bản sắc của mình hơn bao giờ hết, đó là vượt khó", TYC Sports dẫn lời cầu thủ thuộc biên chế Palmeiras (Brazil) sau trận đấu trên sân Foxborough, Boston. "Đức thừa biết rằng, nếu muốn đánh bại chúng tôi, họ sẽ phải đổ mồ hôi nhiều hơn bao giờ hết".

Với HLV Alfaro, công việc của ông không đơn thuần chỉ là khơi gợi quá khứ gian nan mà các học trò từng trải qua, mà còn phải lắp những mảnh ghép đang rải rác khắp thế giới. Trong số 16 cầu thủ Paraguay ra sân trước Đức, chỉ có duy nhất một người đang thi đấu trong nước, là lão tướng 35 tuổi Gustavo Velazquez của CLB Cerro Porteno.

Quả luân lưu quyết định mang về chiến thắng cho Paraguay ở vòng 1/16 được thực hiện bởi một cầu thủ đang chơi bóng ở Argentina, là hậu vệ Jose Canale của Lanus. Một cái tên khác nữa cũng đã tỏa sáng trước Đức với pha kiến tạo, là Matias Galarza, tác giả bàn duy nhất hạ Thổ Nhĩ Kỳ ở vòng bảng. Galarza hiện thuộc biên chế River Plate, dù trước thềm World Cup, CLB này từng thông báo sẽ không gia hạn hợp đồng với anh. Trung phong cắm Gabriel Avalos của Paraguay thì đang đầu quân cho Independiente.

* Quả luân lưu quyết định giúp Paraguay loại Đức.

Dàn người hùng còn lại hiện chinh chiến khắp các châu lục. Ở Pháp có Enciso của Strasbourg. Ở Italy có Antonio Sanabria của Cremonese, đội vừa rớt xuống Serie B. Ở Nga có Juan Caceres của Dinamo Moscow. Ở Brazil là Junior Alonso của Atletico Mineiro, Damian Bobadilla của Sao Paulo và Mauricio của Palmeiras. Trong khi ở Bắc Mỹ thì có Braian Ojeda của Orlando City và Andres Cubas của Vancouver Whitecaps. Và ở Anh là Gustavo Caballero của Portsmouth.

"Chúng tôi tuy chưa đủ đẳng cấp để áp đặt lối chơi lên đối thủ, nhưng tập thể này biết cách để thích nghi với hoàn cảnh", HLV Alfaro nói với trang TYC Sports sau trận. "Đôi khi là những giai điệu cumbia, tango, hay rumba... còn hôm nay, chúng tôi buộc phải nhảy theo điệu polka. Bản chất kiên cường đã nằm sẵn trong DNA của chúng tôi rồi. Trước trận, tôi đã nói với các học trò rằng, tôi muốn nhìn thấy 26 chiến binh khi tiếng nhạc quốc ca vang lên, và khi trận đấu kết thúc, tôi muốn thấy một tập thể của những huyền thoại".

Và thế là, những chàng trai của Alfaro đã trở thành những huyền thoại. Họ là người hùng từ ngay trong chính gia đình, trong chính cuộc đời.

Hoàng Thông