Nền tảng quang học siêu phổ thắng giải nhất Sáng kiến Khoa học 2026

Nền tảng được phát triển nhằm giảm rào cản chi phí và độ phức tạp khi tiếp cận công nghệ ảnh siêu phổ, được giải nhất Cuộc thi Sáng kiến Khoa học 2026.

Kết quả được công bố tại lễ chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia ngày sáng 4/10 ở Hà Nội.

"C-HySI - Nền tảng quang học siêu phổ chi phí thấp, tích hợp điện toán biên và học máy" được phát triển bởi tác giả Châu Khắc Bảo Chương, Đại học RMIT - TP HCM, nhận giải nhất hạng mục chuyên, trị giá 100 triệu đồng. Nền tảng được phát triển nhằm giảm rào cản chi phí và độ phức tạp khi tiếp cận công nghệ ảnh siêu phổ. Hệ thống gồm camera, bộ quét và phần mềm phân tích tại biên.

Khác với ảnh thông thường chỉ ghi nhận ba kênh đỏ, xanh lục và xanh lam, ảnh siêu phổ thu thông tin ở nhiều bước sóng. Dữ liệu giúp nhận biết khác biệt về vật liệu hoặc trạng thái cây trồng mà ảnh thông thường khó thể hiện. Điểm cải tiến của C-HySI so với các nền tảng chụp ảnh siêu phổ hiện nay là chi phí thấp và dễ sử dụng.

C-HySI tích hợp điện toán biên và học máy, cho phép xử lý dữ liệu ngay trên thiết bị. Theo tác giả Châu Khắc Bảo Chương, cách làm này giảm nhu cầu lưu trữ, truyền dữ liệu thô và giảm tải giai đoạn xử lý hậu kỳ phức tạp. Nhờ đó, sáng kiến giúp các nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp nhỏ tiếp cận công nghệ, phục vụ kiểm tra thực phẩm, phân loại vật liệu và theo dõi cây trồng mà không phá hủy mẫu.

Tại sự kiện, Ban tổ chức trao cũng ba giải nhì, mỗi giải 50 triệu đồng. Két sắt khóa cơ điện tử của Phạm Thành Long và Đoàn Xuân Trường, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp, Đại học Thái Nguyên, nhận giải ở hạng mục chuyên.

Hai giải nhì nhóm không chuyên thuộc về BioPulse Insight của nhóm nghiên cứu BKIC và SPARC Lab, Đại học Bách khoa Hà Nội và SignSound, hệ sinh thái AI và thực tế tăng cường hỗ trợ người khiếm thính của tác giả Võ Nguyễn Đại Hiếu. Năm nay hạng mục không chuyên không có giải nhất do không có sáng kiến đạt các tiêu chí đề ra.

Hai giải ba, mỗi giải 30 triệu đồng, được trao cho "Quy trình chuyển hóa vỏ trấu thành năng lượng tái tạo, nanosilica, than trấu" của tác giả Lê Hồn Nhiên và Hà Thúc Chí Nhân, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM và "Phân bón kali và màng sinh học NanoHusk - PVA bảo quản hoa quả" của của nhóm Tia Chớp, sinh viên Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

Ở nhóm doanh nghiệp, năm sáng kiến được vinh danh gồm sơn chống hà dùng hoạt chất hữu cơ thay oxit đồng, robot cạo mủ cao su, giải pháp xe đưa đón học sinh đô thị, hệ thống lên men LATOR và giải pháp khử trùng nước nuôi thủy sản SeaBoost 3S. Mỗi đơn vị nhận gói truyền thông trị giá 100 triệu đồng trên VnExpress.

Dự án nhà nổi "Nước về thì mình ở chung" của CTA Creative Architects nhận giải Sáng kiến Xanh, trị giá 30 triệu đồng. Công cụ AI hỗ trợ kê đơn và giám sát kháng sinh DEEPMEDSP-AI của nhóm tác giả Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn giành giải Sáng kiến yêu thích nhất, trị giá 10 triệu đồng.

Hai giải khuyến khích, mỗi giải 10 triệu đồng, thuộc về dự án implant xương cá thể hóa ứng dụng in 3D kim loại của Vinmec - VinUni và giải pháp dùng tro bã mía bổ sung khoáng cho tôm càng xanh của nhóm GreenTech ở Đồng Nai.

Sáng kiến Khoa học được VnExpress tổ chức thường niên từ năm 2022. Năm nay, chương trình được phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ và Cục Đổi mới sáng tạo tổ chức, dưới sự chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Cuộc thi năm nay có gần 700 hồ sơ đăng ký, lớn nhất từ trước đến nay. Hơn 80 sản phẩm, giải pháp vào chung kết, được đăng công khai để độc giả bình chọn. Kết quả chuyên môn dựa hoàn toàn vào điểm của hội đồng giám khảo; hồ sơ có lượt bình chọn cao nhất nhận giải Sáng kiến yêu thích nhất.

Toàn bộ tiền giải thưởng do Quỹ Hy vọng (Hope Foundation) tài trợ. Đây là quỹ xã hội hoạt động vì cộng đồng, không vì lợi nhuận, được vận hành bởi VnExpress và Công ty cổ phần FPT.

Nam Nguyễn

• Bắt đầu Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026